Καστάνιανη
Ένα πανέμορφο ορεινό χωριό

Καστάνιανη

1024 665 Epirus Explorer

ΚΑΣΤΑΝΙΑΝΗ

Πανέμορφος πετρόχτιστος οικισμός και ένα από τα Κονιτσιώτικα Μαστοροχώρια, χτισμένος στους πρόποδες της Γύφτισσας (1750μ.) και χωμένος μέσα σε οξιές, έλατα, και κυρίως καστανιές, απ΄όπου πήρε και το όνομα. Τα δυο ρέματα που διαρρέουν το χωριό το χωρίζουν σε τρεις μαχαλάδες: τη Μεσαριά, στην είσοδο του χωριού, την Γκαλίνα (όνομα σλαβικής προέλευσης) και τη Ράχη .

3d-mapper.com | The Gorilla Media

3d-mapper.com | The Gorilla Media

Κάντε κλικ στις παρακάτω εικόνες για να τις δείτε σε πλήρη οθόνη.

Κάντε διπλό κλικ στις παρακάτω εικόνες για να τις δείτε σε πλήρη οθόνη.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Χρήσιμα τηλέφωνα:

Αστυνομία: 100
Τουριστική Αστυνομία: 171
Πυροσβεστική: 199

Πώς θα πάτε στην Καστάνιανη: Το χωριό απέχει 29 χλμ από την Κόνιτσα και 91 χλμ από τα Ιωάννινα. Από την πόλη των Ιωαννίνων ακολουθήστε τις πινακίδες για Κόνιτσα. Μετά την Κόνιτσα ακολουθήστε τις πινακίδες προς Καστανέα.

Όντας ένα από τα ομορφότερα χωριά της Ηπείρου η Καστάνιανη είναι γνωστή για τους τεχνίτες της πέτρας, τόσο στο χωριό όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Στο χωριό ο επισκέπτης μπορεί να δει τα τέσσερα πέτρινα γεφύρια, τα πετρόχτιστα τριώροφα σπίτια με ξύλινα μπαλκόνια και σαχνισιά, εξώπορτες και παράθυρα με μονοκόμματα πρέκια (οριζόντια δοκάρια που βρίσκονται πάνω από μια πόρτα ή ένα παράθυρο) καλοπελεκημένα αγκωνάρια, τοιχοποιίες ανώμαλες και ισόδομες, τζάκια με σκαλίσματα, καλντερίμια και ξερολιθιές. Η εξαιρετική ποιότητα της πέτρας του τόπου η οποία έβγαινε σε σειρές, σε συνδυασμό με την επιμελημένη τεχνική των μαστόρων, τους επέτρεπε να κτίζουν “ισόδομα” ή “αράδα” όπως έλεγαν στην τοπική διάλεκτο. Έργο τους από αναφορές στη δουλειά τους είναι η συμβολή τους στην ανοικοδόμηση του Κάστρου των Ιωαννίνων (αρχεία του Αλή Πασά του Τεπελενλή). Στα μετέπειτα χρόνια οι κάτοικοι της Καστάνιανης επεκτείνουν την δραστηριότητα τους αφήνοντας αξιόλογα έργα στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει το εξαγωνικό κωδωνοστάσιο του ναού του Αγίου Νικολάου στο Τσεπέλοβο Ζαγορίου (1868) καθώς και το κτίσμα του Ωρολογίου στην κεντρική πλατεία Ιωαννίνων, σε σχέδιο του Γιαννιώτη αρχιτέκτονα Περικλή Μελίρρυτου, το οποίο κατασκευάστηκε το 1905.

Ιστορικά στοιχεία μαρτυρούν οτι ο πρώτος οικισμός ξεκίνησε μάλλον κάπου το 600­-700 από τη θέση Σκούρλια, στους πρόποδες της Γύφτισσας (1750μ.), καταστράφηκε όμως από βαρβαρικές επιδρομές (Ούνων, Σέρβων, κ.ά.) και την ίδια τύχη είχε και ο δεύτερος το 900 που δημιουργήθηκε στη θέση Μαλνίτσα. Η τρίτη προσπάθεια (1018) ήταν στη σημερινή θέση που θεωρήθηκε πιο ασφαλής. Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι το 1778 πέρασε από εδώ ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ο οποίος έπεισε τους κατοίκους να εκποιήσουν αρκετά από τα πολύτιμα είδη τους (χρυσά, μεταξωτά, κ.ά.) για να συγκεντρώσουν χρήματα και να δημιουργήσουν ελληνικό σχολείο. Επί Τουρκοκρατίας το χωριό δεν έγινε τσιφλίκι, γεγονός που του εξασφάλισε κάποια προνόμια. Σ’ αυτό μπορεί να βοήθησε πολύ ο γηγενής Νικόλαος Γραμματικός, ο οποίος στις αρχές του 19ου αι. ήταν γραμματέας του Αλή Πασά και κατά κάποιον τρόπο τον επηρέαζε, φυσικά υπέρ των Ελλήνων, αφού συγχρόνως ήταν και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Γι’ αυτό δεν παρήκμασε όπως άλλα. Αντίθετα έγινε ένα μεγάλο χωριό στον Καζά (επαρχία)Κόνιτσας με 833 κατοίκους, όπως αναφέρει η Οθωμ. Στατιστική (Σαλναμέ) του 1895 .Το 1919, δηλαδή έξι χρόνια μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους, η τότε Καστάνιανη έγινε έδρα της δικής της ομώνυμης κοινότητας.

Ο πόλεμος του 1940, οι καταστροφές και οι κακουχίες της Κατοχής , ο Εμφύλιος αργότερα , η φτώχεια και η ανεργία της δεκαετίας του 1960 , είχαν σαν αποτέλεσμα την μετανάστευση των νέων στις μεγαλουπόλεις και στο εξωτερικό. Ο πληθυσμός ελαττώθηκε και σταδιακά το χωριό άρχισε να ερημώνει. Η απογραφή του 1967 έδειξε ότι, ενώ οι εγγεγραμμένοι στην κοινότητα ήταν 835, μόνο οι 253 ήταν μόνιμοι κάτοικοι.

Το 1950, πήρε το όνομα Καστανέα (όχι Καστανιά, όπως τη λένε μερικοί), αν και οι κάτοικοι εξακολούθησαν να χρησιμοποιούν το παλιό όνομα Καστάνιανη, γεγονός που δημιουργούσε κάποια σύγχυση, αφού παλιά Καστάνιανη λεγόταν και η Καστανή Δελβινακίου. Τελικά το 2013 οι κάτοικοι κατάφεραν να πάρουν πίσω το παλιό τους όνομα Καστάνιανη.

Στις αρχές του 20ου αιώνα οι Καστανιανίτες ακολούθησαν το μεταναστευτικό ρεύμα προς την Αμερική όπου εργάστηκαν σε οικοδομικά και σιδηροδρομικά έργα, ενώ το 1909 ίδρυσαν τον «Ευεργετικόν Σύλλογον ο Άγιος Νικόλαος» στον Άγιο Λουδοβίκο (St. Louis) του Μιζούρι σε ανάμνηση της κεντρικής εκκλησίας της ιδιαίτερης πατρίδας τους. Οι απόδημοι Καστανιανίτες με την επιστροφή τους στην γενέτειρα έδωσαν νέα πνοή στον τόπο, χρηματοδοτώντας την ανέγερση νέων διώροφων σπιτιών, ορισμένα από τα οποία σώζονται ως τις μέρες μας. Στα χρόνια εκείνα κτίστηκε και το σπίτι της οικογένειας Γκόσιου, γνωστό και ως Γκοσιάδικο, ένα επιβλητικό τριώροφο κτίριο με τζαμωτά παράθυρα και σκεπαστό εξώστη στον πάνω όροφο το οποίο δεσπόζει ως τις μέρες μας στο κέντρο του οικισμού.

Σήμερα διατηρούνται πολλά ωραία πετρόχτιστα παλιά αρχοντικά διώροφα και τριώροφα, με αυλή, ξύλινα μπαλκόνια και σκαλιστά τζάκια. Επίσης έχουν διατηρηθεί ορισμένα ωραία καλντερίμια, καθώς και το παλιό Σχολείο στην κεντρική πλατεία. Είναι ένα διώροφο πετρόχτιστο και καλοδιατηρημένο οικοδόμημα. Χτίστηκε το 1894, όπως αναφέρει μια επιγραφή, αλλά εδώ και αρκετά χρόνια είναι κλειστό. Μπροστά από το σχολείο έχει στηθεί η προτομή του γηγενή Δημήτρη Παπαδήμα προς αναγνώριση των μεγάλων ευεργεσιών του.

Οι χειμωνιάτικοι μήνες είναι δύσκολοι και μοναχικοί όπως και όλα τα χωριά της ελληνικής υπαίθρου. Τα καλοκαίρια όμως γεμίζει απο ζωή με τους ντόπιους που έρχονται στην πατρίδα και τους επισκέπτες που απολαμβάνουν την ομορφιά του χωριού.

Το χωριό προσφέρεται για πολύ ωραίες διαδρομές με 4χ4 ή πεζή, μέσα από υπέροχη βλάστηση, όπως η διαδρομή μέχρι την Αγ. Τριάδα, τοποθεσία στα 1100μ. υψόμετρο με ωραία θέα στην κοιλάδα του Σαραντάπορου και τα άλλα χωριά και είναι προσιτή με ανηφορικό δασικό δρόμο. Όσοι θέλουν να απολαύσουν καλύτερη θέα, αλλά και μια πιο ωραία διαδρομή μέσα από δάση μαύρης πεύκης και οξιάς, μπορούν. Επίσης διαδρομές στα Μαστοροχώρια τόσο του Σμόλικα όσο και του Γράμμου.

Νερόμυλοι: Υπάρχουν δύο κοντά στο χωριό, ο ένας στη θέση Μύλος, πρόσφατα επισκευασμένος, και ο άλλος στη θέση Κάμπος κοντά στο ποταμό Σαραντάπορο. Επίσης, σε ορισμένα σπίτια, υπάρχουν και μερικοί παλιοί πέτρινοι χειρόμυλοι.

Γεφύρια παλιά πέτρινα: Σώζονται τέσσερα μονότοξα:

Γκαλίνας (ή Μεσαριάς­ Γκαλίνας): μέσα στο χωριό, πάνω από το Λάκκο Ντρομάκο, στα 872μ. υψόμετρο. Το πρώτο γεφύρι χτίστηκε το 1835 στην ίδια θέση, αλλά παρασύρθηκε από θεομηνία. Επειδή όμως ήταν απαραίτητο για την επικοινωνία των δύο μαχαλάδων, χτίστηκε (1936) το σημερινό με το επίπεδο καλντερίμι επάνω. Δεν ξέρουμε ποιος πρόσφερε τα χρήματα, ξέρουμε όμως ότι το έχτισε ο πρωτομάστορας Νικόλαος Βλάχος (1906­ επισκευή)

Μαλνίτσας: 500μ. Β του χωριού, στην ομώνυμη τοποθεσία και πάνω από το ομώνυμο ρέμα, στα 841μ. υψόμετρο. Προσιτό με το δρόμο για το χωριό Λαγκάδα.

Μητσαίων ή Μητσάδικο: Μικρό πέτρινο γεφύρι στην ομώνυμη τοποθεσία μέσα στο χωριό.

Ράχης (ή Μεσαριάς­ Ράχης): Πάνω από το ρέμα που λέγεται Άγ. Απόστολοι, στα 881μ. υψόμετρο. Έχει επίπεδο τσιμεντένιο διάζωμα και χτίστηκε το 1895, άγνωστο από ποιον, για να ενώσει τους δύο αυτούς μαχαλάδες.

Γεφύρι Μαλνίτσας

Γεφύρι Γκαλίνας

Kastaniani - Galinas Bridge

Άγιος Νικόλαος (1926): Ο πολιούχος του χωριού. Ωραία εκκλησία στην κεντρική πλατεία, με μια ανακαινισμένη πετρόχτιστη βρύση και ένα όμορφο εικονοστάσι. Διαθέτει ένα καταπληκτικό ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο του περίφημου ταλιαδόρου (ξυλογλύπτη) Χαράλαμπου Σκαλιστή, και παλιές εικόνες του 17ου­-18ου αι. Oι αγιογραφίες αριστερά και δεξιά της Ωραίας Πύλης προέρχονται από το παλιό τέμπλο της παλιάς εκκλησίας, που υπήρχε ήδη από το 1640 στη θέση Κλένια.

Δεκαεπτά ξωκλήσια κτισμένα περιμετρικά στον οικισμό είναι συνδεδεμένα με την ιστορία και την παράδοση οικογενειών οι οποίες είχαν και την ευθύνη της συντήρησής τους. Αποτελούν σημείο αναφοράς και στις γιορτές συγκεντρώνονται οι ντόπιοι κι οι προσκυνητές για να αποδώσουν τιμή στον άγιο προστάτη.

Κάντε κλικ στις παρακάτω εικόνες για να τις δείτε σε πλήρη οθόνη.

Κάντε διπλό κλικ στις παρακάτω εικόνες για να τις δείτε σε πλήρη οθόνη.

Αφήστε ένα σχόλιο

    Share via
    Share via
    error:
    Send this to a friend