fbpx
Χιονιάδες
Το φυτώριο των λαϊκών ζωγράφων

Χιονιαδες

1024 701 Epirus Explorer

ΧΙΟΝΙΑΔΕΣ

Το φυτώριο των λαϊκών ζωγράφων

Οι Χιονιάδες (ή Χιονάδες, ή Σιονιάδες) είναι ένας μικρός ορεινός ακριτικός οικισμός πνιγμένος στο πράσινο. Είναι κτισμένος στις ανατολικές πλαγιές του Γράμμου, και πιο συγκεκριμένα της κορυφής Μπάντρα που μοιραζόμαστε με την Αλβανία σε υψόμετρο 1159 περίπου μέτρων  κοντά στα σύνορα με την Αλβανία και πάνω από τα χωριά Ασημοχώρι (πρ. Λεσκάτσι) και Γοργοπόταμο (πρ. Τούρνοβο), πλαισιώνεται από απόκρημνες κορυφές και φαράγγια και έχει απέραντη θέα προς την κοιλάδα του Βουρμπιανίτικου ρέματος.

Λόγω της μεγάλης χιονόπτωσης και των πολλών βροχών υπάρχουν πολλές πηγές με άφθονα νερά που σχηματίζουν δύο χειμάρρους εκατέρωθεν του χωριού, τον Αλωνίτικο και το Μανουρά, που συναντιούνται και χύνονται στο Σαραντάπορο , παραπόταμο του Αώου.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Οι Χιονάδες είναι κι αυτό ένα από τα ιστορικά Κονιτσιώτικα Μαστοροχώρια, με τη χαρακτηριστική πλακόστρωτη πλατεία με τα ψηλά πέτρινα πεζούλια λόγω του επικλινούς εδάφους, τη βρύση, τον πλάτανο και φυσικά τα πέτρινα καλντερίμια και τα πετρόχτιστα σπίτια. Κάποτε αποτελούσε το κέντρο μιας μεγάλης γεωγραφικής περιοχής με κοινά πολιτιστικά χαρακτηριστικά: Μαστοροχώρια του Βοΐου, Καστοριά, Φλώρινα, Τζουμέρκα, αλλά και στη Κολώνια, Κορυτσά, Ελμπασάν, (στη σημερινή Αλβανία).

Δεν υπάρχουν στοιχεία για τη δημιουργία του οικισμού. Πάντως από τα πολλά  σλαβικά τοπωνύμια που υπάρχουν στο χωριό και από τις λέξεις που μπήκαν στο λεξιλόγιο των κατοίκων, συμπεραίνουμε ότι ο τόπος αυτό κατοικήθηκε πριν το 1000 μ.Χ. Οι Χιονιάδες και τα χωριά της περιοχής φαίνεται πως δημιουργήθηκαν από τη συνένωση πιθανώς νομάδων οι οποίοι ένιωσαν την ανάγκη να συγκροτήσουν μια ενιαία κοινότητα.

Κατά μια εκδοχή οι πρώτοι Χιονιαδίτες έχτισαν το πρώτο τους χωριό τον 14ο αιώνα στην τοποθεσία “Παλιόσπιτα” με κεντρική εκκλησία τον υπάρχοντα ναό του Αγίου Νικολάου, όπου και βρίσκονται τρία νεκροταφεία. Αργότερα κατά τον 16ο αιώνα, άγνωστο γιατί, εγκατέλειψαν την τοποθεσία αυτή και εγκαταστάθηκαν στη σημερινή.

Οι Χιονιάδες είναι χωρισμένοι σε δύο οικισμούς-μαχαλάδες- και στο κέντρο τους  είναι κτισμένα τα δύο σχολεία και ο ναός του Αγίου Αθανασίου, ο οποίος διακρίνεται από πολύ μακριά. Το χωριό έχει αυτό το όνομα από παλιά, καθώς μαρτυρούν παλιές επιγραφές. Το όνομά του λέγεται πάντα στον πληθυντικό αριθμό και μπορεί να είναι ελληνικό ή σλάβικο. Η προέλευσή του έχει τρεις εκδοχές:  

  1. Η ονομασία προέρχεται από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες και τις πολλές χιονοπτώσεις, τους “χιονιάδες”, που πλήττουν την ακριτική αυτή περιοχή. Αυτή τείνει να είναι και η επικρατέστερη εκδοχή.
  2. Από το χιόνι που πουλούσαν οι Χιοναδίτες παλιά σε άλλα μέρη, ελλείψει άλλου προϊόντος, μεταφέροντάς το από σκιερά μέρη (κατά το λαογράφο Κίτσο Μακρή (1917-1988) στο βιβλίο του Χιονιαδίτες ζωγράφοι).
  3. Από τη σερβική λέξη Sunjiati = κατασκοπεύω. Συνεπώς Σιουνιάδες και με λεκτική παραφθορά Χιονιάδες (= σκοπιές , παρατηρητήρια) είναι μια ερμηνεία την οποία δικαιολογεί η υψηλή θέση  του χωριού και ο πληθυντικός αριθμός (κατά το Θωμά Ζιώγα από τη Δροσοπηγή (Κάντσικο) Μαστοροχωρίων (πολιτικό μηχανικό, ερευνητή και συγγραφέα).

Κατά τους χρόνους της οθωμανικής κυριαρχίας η γεωργοκτηνοτροφική οικονομία των αυτοσυντήρητων ορεινών κοινοτήτων της Ηπείρου δέχτηκε πλήγματα αφ΄ενός λόγω της αύξησης του ντόπιου πληθυσμού και αφ΄ετέρου λόγω της μόνιμης εγκατάστασης μεταναστών από άλλες περιοχές οι οποίες δεν παρείχαν ασφάλεια στους κατοίκους. Οι φυσικοί πόροι που υπήρχαν δεν επαρκούσαν να θρέψουν όλους τους κατοίκους γι’ αυτό πολλά ορεινά χωριά αναγκάστηκαν να στραφούν στην τεχνική εξειδίκευση, η οποία στην πορεία σφράγισε την κοινωνική και οικονομική φυσιογνωμία τους.

Μετά την συνθήκη του Κάρλοβιτς (1699) η οποία τερμάτισε τον αυστροοθωμανικό πόλεμο του 16831697 στον οποίο οι Οθωμανοί ηττήθηκαν , είχε αξιοσημείωτες συνέπειες για τους Έλληνες, γιατί έδωσε τη δυνατότητα στους Έλληνες εμπόρους να ξαναρχίσουν το εμπόριο με τη Βενετία και την Αυστριακή Αυτοκρατορία, γεγονός που βοήθησε στην οικονομική αναγέννηση του ελλαδικού χώρου. Οι ρυθμοί των νεoανεγειρόμενων ναών και μοναστηριών ήταν ταχύτατοι και η ζήτηση επαγγελματιών αγιογράφων, ξυλόγλυπτών κ. ά. ήταν μεγάλη.

Οι Χιονιάδες, ένα από τα μικρότερα χωριά της Κόνιτσας με πληθυσμό που  δεν ξεπέρασε τα 350-400 άτομα, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινότητας που οι κάτοικοι της στράφηκαν στην τεχνική εξειδίκευση.

Ένα άρθρο του λαογράφου Κίτσου Μακρή με τον τίτλο Οι «φυλές» των Χιονιάδων και η ηπειρωτική χειροτεχνική – ζωγραφική που δημοσιεύθηκε το 1977 στο ΑΡΜΟΛΟΙ (περιοδικό με θέματα από την Πυρσόγιαννη και τα γύρω Μαστοροχώρια ), αναφέρεται στις πηγές των Ηπειρωτών χωρικών – ζωγράφων, όπως Καπέσοβο, Σουδενά, Σαμαρίνα ( σημειώνοντας ότι η Σαμαρίνα ,καίτοι ανήκει στη Μακεδονία, πολιτιστικά ανήκει στον ηπειρωτικό χώρο), Φορτόσι, Καλέντζι , Χιονιάδες, και καταλήγει ότι το μεγαλύτερο φυτώριο ζωγράφων υπήρξαν οι Χιονιάδες. Από παλιά η επίδοση πολλών Χιονιαδιτών ήταν γνωστή γι’ αυτό κυκλοφορούσε και η φράση: «Χιονιαδίτης είσαι; Ζωγράφος είσαι!»

Σχετικά με την επαγγελματική οργάνωση και τη διδασκαλία της τέχνης στους Χιονιάδες δεν υπάρχουν γραπτές πηγές που να διαφωτίζουν . Πάντως το εθνικό  τους δίκαιο καθόριζε όχι μόνο τους όρους της άσκησης του επαγγέλματος , αλλά και τα διαδοχικά στάδια μαθητείας και ανάληψης ευθυνών στην παραγωγική διαδικασία. Ειδικά οι μικροί μαθητευόμενοι άρχιζαν από βοηθητικές δουλειές και διαδοχικά αναλάμβαναν περισσότερο υπεύθυνα καθήκοντα. Ο λαογράφος μετά από μελέτη, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ζωγράφοι των Χιονιάδων δεν ενώθηκαν σε  επαγγελματική συντεχνία , αλλά χωρίστηκαν σε φάρες (οικογένειες). Οι άντρες της φάρας δεν επιδίδονταν όλοι στη ζωγραφική αλλά είχαν σαν βασικό πόρο βιοπορισμού την κτηνοτροφία. Με την κτηνοτροφία και τη γεωργία βέβαια ασχολούνταν και οι γυναίκες όσων ασχολούνταν με τη ζωγραφική και έλειπαν από τα σπίτια.

Δύο ήταν οι βασικές οικογένειες των Χιονιαδιτών ζωγράφων, οι Πασχαλάδες και οι Μαρινάδες. Οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο οικογένειες ήταν φιλικές και μάλιστα τα μέλη ενώνονταν με γάμο. Για πολλούς από αυτούς σαν επώνυμο το επάγγελμά τους π.χ. Ζωγράφος, Μαραγκός, Χαλκιάς, Σαράφης.

Οι Χιονιαδίτες ζωγράφοι, εκτός από τις αγιογραφίες που αποτελούσε το κύριο έργο τους, ασχολούνταν και με άλλους τομείς της τέχνης τους, όπως το τοπίο, την προσωπογραφία, τις ιστορικές σκηνές , τη διακόσμηση προσόψεων από κασέλες και τη νεκρή φύση.

Αγιογραφία: Από τον 15ο αιώνα οι Χιονιάδες μένουν στην ιστορία σαν ” το χωριό των αγιογράφων ” και γίνονται γνωστοί σε όλη την Ήπειρο και σ΄αυτούς που ασχολούνται με τις λαϊκές τέχνες της Ηπείρου. Με επιρροές πρώτα από τη λεγόμενη Ηπειρωτο-Θηβαϊκή σχολή αγιογραφίας και αργότερα από την Ιταλική και την Επτανησιακή ζωγραφική, τη Ρωσική αγιογραφία του Αγίου Όρους και τις χάρτινες λιθογραφίες και χαλκογραφίες, οι Χιονιαδίτες ζωγράφοι- αγιογράφοι εξαπλώθηκαν από τον 18ο και ως τα μέσα του 20ού αιώνα στην Ήπειρο , τη Στερεά Ελλάδα , τη Θεσσαλία, τη Μακεδονία, την Αλβανία ζωγραφίζοντας εικόνες τέμπλων, τοιχογραφίες σε μοναστήρια και εκκλησίες, αλλά και φορητές εικόνες για τα εικονίσματά των σπιτιών, στολίζοντας τα αρχοντικά των χωριών του Ζαγορίου ιδιαίτερα, με τοπογραφίες, ανθογραφίες, προσωπογραφίες, διακοσμήσεις παντός είδους και νεκρές φύσεις.  

Βέβαια απορίας άξιο είναι το πως οι Χιονιαδίτες δεν ακολούθησαν το ρεύμα της μαστορικής όπως οι υπόλοιποι κάτοικοι των Μαστοροχωρίων , αλλά διέπρεψαν στον τομέα της  ζωγραφικής και αγιογραφίας . Για τις ρίζες της αγιογραφίας των Χιονιάδων υπάρχουν οι παρακάτω εκδοχές:

α. Επειδή πολλοί από τους γνωστούς αγιογράφους- Μαρινάδες, Πασχαλάδες, Ζωγραφαίοι- βρέθηκαν για πολύ καιρό στο Άγιο Όρος, επικράτησε η παράδοση ότι οι πρώτοι αγιογράφοι  των Χιονιάδων ήταν μαθητές του Εμμανουήλ Πανσέληνου ( Έλληνας αγιογράφος από τη Θεσσαλονίκη. Δεν είναι γνωστά τα στοιχεία της ζωής του. Άφησε πολλές σημαντικές αγιογραφίες στο Άγιο Όρος, ιδίως στις  μονές Βατοπεδίου, Λαύρας και του Πρωτάτου των Καρυών. Οι περισσότεροι ερευνητές τον τοποθετούν χρονικά πριν την Άλωση της Κωντσαντινουπόλεως, στα τέλη του 13ου – 14ου αιώνα).

β. Άλλη εκδοχή λέει πως η τέχνη τους προήλθε από την Ιταλία. Κτηνοτρόφοι από το χωριό Αετομηλίτσα εγκαταστάθηκαν στoυς Χιονιάδες και όταν ύστερα από κάποιο βαρύ χειμώνα έχασαν τα κοπάδια τους, τα παιδιά τους πήγαν στην Ιταλία και έμαθαν την τέχνη.

γ. Και κατά τη τρίτη  εκδοχή οι Χιονιαδίτες αγιογράφοι, κατάγονται από το Βυζάντιο, οι οποίοι μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως πέρασαν στην Ιταλία. Αργότερα αποβιβάστηκαν στην Ηγουμενίτσα και  ακολούθως εγκαταστάθηκαν μόνιμα στους πιο πολιτισμένους και ελληνόφωνους Χιονιάδες.

Οι γνωστοί Χιονιαδίτες αγιογράφοι ανέρχονται στους 65 περίπου, εντυπωσιακός αριθμός για ένα χωριό που αριθμούσε 350-400 κατοίκους, χωρίς να αποκλείεται να υπάρχουν και άλλοι οι οποίοι εργάστηκαν ιδιαίτερα στα ελληνορθόδοξα χωριά της Βορείου Ηπείρου, ή σε άλλα μέρη της Ελλάδας.

Όπως και οι πετράδες των γειτονικών χωριών, οι Χιονιαδίτες εργάζονταν σε μπουλούκια. Άφηναν τον τόπο τους την άνοιξη και επέστρεφαν το φθινόπωρο για να ξεχειμωνιάσουν στα σπίτια τους και να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία αλλά και με τη ζωγραφική φορητών εικόνων. Στα ταξίδια τους έρχονταν σε επαφή με τα νέα καλλιτεχνικά ρεύματα που κυκλοφορούσαν στη Δυτική Ευρώπη και στα μεγάλα αστικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πρόσθεταν καινούρια αρχιτεκτονικά και καλλιτεχνικά στοιχεία στην τέχνη τους.

Η ζωγραφική τέχνη στους Χιονιάδες ασκήθηκε στη βάση της οικογενειακής επαγγελματικής ενασχόλησης. Οι ανάγκες απαιτούσαν τα νεότερα μέλη της οικογένειας να μαθητεύουν κοντά στους έμπειρους συγγενείς τους. Έτσι τους βοηθούσαν ασχολούμενοι με τις δευτερεύουσες εργασίες και παράλληλα μαθήτευαν κοντά τους. Ανάλογα με τον βαθμό εξέλιξής τους στη ζωγραφική, συχνά γίνονταν συνεργάτες τους και τους διαδέχονταν ή έκαναν δικά τους συνεργεία με τον ίδιο τρόπο. Οι μαθητευόμενοι ζωγράφοι ακολουθούσαν το συνεργείο των συγγενών τους από μικρή ηλικία.

Το επάγγελμα έδινε στους Χιονιαδίτες ζωγράφους οικονομική άνεση που τους επέτρεπε να ζουν με κάποια αρχοντιά και πολλοί είχαν τη δυνατότητα να σπουδάσουν τα παιδιά τους, παρ’ όλο που είχαν πολυμελείς οικογένειες.

Η εξέλιξη αυτή συνεχίστηκε και στις αρχές του 20ού αιώνα. Δυστυχώς από εκεί και μετά η ωραία αυτή λαϊκή ζωγραφική άρχισε σιγά σιγά να φθίνει. Οι άνθρωποι σταμάτησαν πια να ζωγραφίζουν τα σπίτια και τις εκκλησίες, ενώ οι ζωγραφιές περιορίστηκαν σε συλλογές μουσείων και ιδιωτών. Σ’ αυτό το γεγονός συνετέλεσαν και μερικά άλλα γεγονότα, όπως η ερήμωση των χωριών με τους πολέμους και τη μετανάστευση των νέων και πιο πολύ η άγνοια και η ανικανότητα να αναγνωριστεί η αξία της τότε λαϊκής ζωγραφικής έγκαιρα, ώστε να μη χαθούν πολλά από τα υπέροχα εκείνα αριστουργήματα.

Η Εκπαίδευση: Από τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο λαογράφος και ιστοριοδίφης παπάς του χωριού Γεώργιος Παϊσιος στο βιβλίο του Τα σχολεία των Χιονιάδων επί Τουρκοκρατίας, αποδεικνύεται ότι από το 1750  μέχρι το 1866 το σχολείο λειτουργούσε στον Άγιο Αθανάσιο την κεντρική εκκλησία του χωριού . Το 1855 με δωρεά της Αικατερίνης Παπά (3.000 γρόσια) κτίστηκε το πρώτο  σχολικό κτίριο, στη θέση του οποίου, το 1905, οικοδομήθηκε νέο κτίριο με πόρους από την ενοικίαση θερινών βοσκοτόπων , από εράνους μεταξύ των κατοίκων και από τη συνδρομή της Αδελφότητας  Βουρμπιανιτών. Το Νοέμβριο του 1911 το νέο κτίριο του σχολείου ήταν έτοιμο και λειτούργησε μέχρι το 1968.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας το σχολείο είχε αποκτήσει μεγάλη φήμη και συγκέντρωνε μαθητές από τα γύρω χωριά (Ασημοχώρι, Πυρσόγιαννη, Βούρμπιανη, Ερσέκα) όπου μεταξύ των άλλων μαθημάτων διδάσκονταν Άλγεβρα και Γαλλικά.

Στην πορεία του χρόνου οι Χιονιάδες ακολούθησαν τον δρόμο της παρακμής με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, να μαρτυρούν τη θλιβερή πραγματικότητα της ερήμωσης του χωριού . Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 οι μόνιμοι κάτοικοι ήταν μόνο 7 και σήμερα μόνον δύο. Η αδιαφορία της Πολιτείας ανάγκασε τους περισσότερους κατοίκους, όπως άλλωστε και των άλλων χωριών της επαρχίας, να εγκαταλείψουν την πατρίδα για να ζητήσουν εργασία στα Ιωάννινα , περισσότεροι στην Αθήνα καθώς και στο εξωτερικό.

Ευτυχώς που οι Χιοναδίτες αγαπούν τη γενέτειρά τους και προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανά  τα ήθη και έθιμα είτε με τη δημιουργία Αδελφοτήτων σε διάφορα μέρη (Άρτα 1883, Μασαχουσέτη 1920, Ιωάννινα 1926), είτε με τη δημιουργία Συλλόγων (Πολιτιστικός Σύλλογος 1980), είτε με την έκδοση διαφόρων περιοδικών, όπως οι «Χιονιαδίτικοι Αντίλαλοι», πρώτη εφημερίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου τυπωμένη με πολύγραφο στο Αγρίνιο, και το «Εκ Χιονιάδων», ετήσιο περιοδικό που εκδόθηκε στην Κόνιτσα το 1998. Θέματα πολιτιστικά και ιστορικά, αναδρομή στο παρελθόν ,διηγήσεις, περιγραφές και ιστορίες από τον τόπο και από τα γύρω χωριά το κάνουν όχι μόνον χρήσιμο σαν εργαλείο άντλησης ιστορικών , πολιτιστικών και κοινωνικών στοιχείων, αλλά και ευχάριστο. Άλλωστε το χωριό το γνωρίσαμε μέσα από το πλούσιο υλικό του περιοδικού απ’ όπου και αντλήσαμε τα περισσότερα στοιχεία για το άρθρο . Τα αρχεία παλαιότερων ερευνητών και η συνεργασία με επιστήμονες  και συλλέκτες αποτελούν όχι μόνον δουλειά αξιέπαινη αλλά και συνδετικό κρίκο για τους απανταχού Χιονιαδίτες.

Τα καλοκαίρια πολλοί συνταξιούχοι Χιονιαδίτες έρχονται στην πατρίδα και μαζί τους οι οικογένειές τους , και το χωριό ζωντανεύει για λίγο καιρό.  

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Από τους Χιονάδες οι πεζοπόροι και οι ορειβάτες μπορούν να κάνουν διάφορες ωραίες διαδρομές τόσο πάνω στο Γράμμο όσο και πιο μακριά μέχρι την Αετομηλίτσα και τα όρη Αρένες (2197μ.). Εννοείται ότι χρειάζεται καλή σωματική κατάσταση, καθώς και έμπειρο οδηγό, γιατί τα μονοπάτια δεν είναι σηματοδοτημένα και δεν υπάρχουν σε χάρτες.

Ο Γράμμος είναι γνωστός κυρίως από τα πολεμικά του γεγονότα στο Β Παγκόσμιο Πόλεμο και τον  Εμφύλιο και για πολλά χρόνια τα χωριά του ήταν απομονωμένα. Ο ορεινός όγκος του Γράμμου ,ενταγμένος στο δίκτυο Natura 2000 (οικολογικό δίκτυο προστασίας περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ,παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό σύνολο που οφείλεται στην ποικιλομορφία του ανάγλυφού του. Με την ομώνυμη πυραμιδοειδή κορυφή να δεσπόζει επιβλητικά στα 2.520 μ. και ένα πλήθος κορυφών με υψόμετρο πολύ πάνω από τα 2000 μ. συνθέτει μια εντυπωσιακή κορυφογραμμή με μήκος πάνω από 15 χιλιόμετρα και κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο. Οι γεωλογικοί σχηματισμοί, οι πολλές και ψηλές κορφές που σχηματίζουν κοιλάδες ( Γράμμοστας, Αετομηλίτσας , Πληκατίου), οι πανέμορφες αλπικές λίμνες ( Γράμμοστα, Μουτσάλια) και η πλούσια χλωρίδα και πανίδα τον κάνουν ένα από τα ωραιότερα και ενδιαφέροντα φυσικά τοπία.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Στις 20 Ιουλίου διοργανώνεται πανηγύρι στο εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία.

Spread the love
4 comments
  • ΑΝΔΡΕΑΣ Ε.ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ December 24, 2019 at 8:18 am

    Πολύ καλή η αφήγηση της Ιστορίας του χωριού,πολλά συγχαρητήρια για τις πολύτιμες πληροφορίες που μας δώσατε.Θα ήθελα να δημοσιεύατε περισσότερες φωτογραφίες από τα έργα των περίφημων Χιονιαδιτών Αγιογράφων και Ζωγράφων .Κατάγομαι απο το Ασημοχώρι και έχω και εγώ σχέση με αυτά ως απόγονος των Ζωγράφων Παύλου,Ανέστη & Ευάγγελου Γιαννούλη καταγομένων απο Ασημοχώρι οι οποίοι έλαβαν γνώση και στοιχεία απο τους Χιονιαδίτες Αγιογράφους & απο το Άγιο Όρος. Σας Ευχαριστώ.

    • Myrto April 20, 2020 at 1:21 pm

      Σας ευχαριστούμε για το σχόλιό σας και ζητούμε συγνώμη για την καθυστερημένη απάντηση. Θα προσπαθήσουμε να βρούμε περισσότερο υλικό και να εμπλουτίσουμε το άρθρο.

  • ΦΑΝΗΣ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ December 24, 2019 at 4:58 pm

    Πόσο θα ήθελα να το επισκεφθώ! Απέραντη φυσική ομορφιά!

    • Myrto April 20, 2020 at 1:22 pm

      Σας ευχαριστούμε για το σχόλιό σας, αν σας δοθεί η ευκαιρία πραγματικά αξίζει την επίσκεψή σας. Θα χαρούμε να μοιραστείτε μαζί μας τις εντυπώσεις σας. Καλή σας μέρα και χρόνια πολλά!

Αφήστε ένα σχόλιο