fbpx
Βουργαρέλι
Αντικρύζοντας το μεγαλείο της φυσικής ομορφιάς

Βουργαρέλι

1024 683 Epirus Explorer

ΒΟΥΡΓΑΡΕΛΙ

Αντικρύζοντας το μεγαλείο της φυσικής ομορφιάς.

Αυτή την αίσθηση έχεις αντικρύζοντας το Βουργαρέλι. Η οδική προσέγγιση σου αποκαλύπτει τις γυμνές οροσειρές των Αθαμανικών Ορέων (Τζουμέρκων) που καταλήγουν στις ελατοσκέπαστες πλαγιές του Προφήτη Ηλία ανατολικά και της Ομαλής δυτικά, όπου φωλιάζει το χωριό. Το Βουργαρέλι βρίσκεται στα Ανατολικά Τζουμέρκα (Αθαμανικά Όρη), σε υψόμετρο 800μ και αποτελεί έδρα του Δήμου Αθαμανίας. Η προέλευση του ονόματος εικάζεται ότι προέρχεται από το επώνυμο Βουργαρέλης, που ήταν υλοτόμος στην περιοχή, ή από Βούλγαρους υλοτόμους, που εγκαταστάθηκαν εδώ, λόγω των δασών και των τρεχούμενων νερών, για τη μεταφορά οικοδομήσιμης ξυλείας στην Άρτα.

Ιστορία και Πληροφορίες

Η ιστορία του χωριού σχετίζεται με την ιστορία της ευρύτερης περιοχής της Αθαμανίας, καθώς αυτό υπήρξε ένα από τα κέντρα της. Η Αθαμανία πήρε το όνομά της από το μυθικό βασιλιά Αθάμαντα, που βασίλεψε στον Ορχομενό της Βοιωτίας και μετά τη δολοφονία του γιού του Λέαρχου μετανάστευσε στην Αθαμανία και έγινε βασιλιάς της. Οι Αθαμάνες ήταν αρχαίο ηπειρωτικό φύλο και το όνομά τους αναφέρεται , πρώτη φορά, στον ιερό πόλεμο των Φωκέων (355-346 π.χ.), όπου πήραν μέρος. Οι σημαντικότερες πόλεις τους ήταν η Αργιθέα, η Θεοδωρία, η Τετραφυλλία, η Ηράκλεια κ.α., που δεν έχουν εντοπιστεί και ταυτιστεί με βεβαιότητα.

Σημαντικότερος βασιλιάς υπήρξε ο Αμύνανδρος (220-184 π.χ.), που οργάνωσε το κράτος και έκοψε νόμισμα. Μετά το θάνατο του Αμύνανδρου, η βασιλεία καταργήθηκε και η περιοχή διοικήθηκε από το κοινό των Αθαμάνων. Μακεδονικά νομίσματα πιστοποιούν την υποταγή στη Μακεδονία. Στην περίοδο της Ρωμαιοκρατίας, οι κάτοικοι εκπατρίστηκαν με τη βία, για να εγκατασταθούν στη Νικόπολη, με αποτέλεσμα τη μείωση του πληθυσμού.

Από τον 3ο αι. π.Χ., Κέλτες νομάδες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή, αφήνοντας κατάλοιπο πολλά τοπωνύμια, μη ελληνικά.

Η Αθαμανία στα Βυζαντινά χρόνια αποτελεί μέρος του «θέματος» Νικοπόλεως (όπου θέμα ήταν, αρχικά μεγάλες στρατιωτικές μονάδες του βυζαντινού στρατού και αργότερα διοικητικές περιφέρειες).

Στην Τουρκοκρατία διατήρησε μια μορφή ημιανεξαρτησίας και αυτοδιοίκησης. Ήταν τμήμα του Αρματολικιού των Τζουμέρκων και Ραδοβιζίου και ακολούθησε τη μοίρα της υπόλοιπης Ελλάδας.

Στα 1820, όταν οι Τούρκοι πολεμούσαν με τον Αλή Πασά, οι Κλέφτες της περιοχής και ο Μάρκος Μπότσαρης συνάχτηκαν στο μοναστήρι του Αγ. Γεωργίου, στο Βουργαρέλι, για να προετοιμάσουν την εξέγερση, στην περιοχή της Άρτας. Μια δεύτερη σύσκεψη πρέπει να πραγματοποιήθηκε, στο  ίδιο σημείο, πριν απ’ τις 30 Μαΐου 1821, με τις ευλογίες του ηγουμένου Χριστόφορου. Σ’ αυτήν συμμετείχαν ο Γ. Μπακόλας,  ο Καραϊσκάκης, ο Μ. Κουτελίδας και 200 Καπεταναίοι, με σκοπό την απελευθέρωση της Άρτας. Επίσημα, η επανάσταση στην Άρτα ξεκίνησε στις 30 Μαΐου 1821, όταν ο Καραϊσκάκης και ο Γ. Κουτελίδας χτύπησαν τους Τούρκους στο Κομπότι.

Η μονή του Αγ. Γεωργίου θεωρήθηκε η Αγ. Λαύρα της περιοχής, με την έννοια ότι συνετέλεσε στην έναρξη της επανάστασης  στην Ήπειρο. Ένα  άλλο σημαντικό γεγονός υπήρξε η μάχη του Βουργαρελίου, στις 23 Σεπτεμβρίου 1823, όπου νικήθηκε ο Ομέρ Βρυώνης κι έτσι  διασώθηκε η επανάσταση στη Δυτική Ρούμελη.

Παρά τις συνεχείς εξεγέρσεις των κατοίκων της περιοχής (1854, 1867, 1878 ) η περιοχή της Άρτας απελευθερώθηκε το 1881 και ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος. Η απελευθέρωση αυτή αφορούσε στην πραγματικότητα 14 μόνο χωριά, γιατί τα υπόλοιπα δεν ανήκαν στους κατοίκους , αλλά σε κάποιον τσιφλικά,  και οι κάτοικοι  δεν  ήταν ελεύθεροι αλλά δουλοπάροικοι.

Οι Τούρκοι τσιφλικάδες πριν φύγουν πούλησαν τα τσιφλίκια τους σε Έλληνες, με μικρό αντίτιμο οι οποίοι έγιναν με τη σειρά τους σκληρότεροι δυνάστες απ’ τους Τούρκους.

Το Βουργαρέλι ήταν τσιφλίκι του Αβραάμ Πασά Καρακεχαγιά. Για να περιέλθει στους κατοίκους του, χρειάστηκε να γίνει η εξαγορά του, η οποία επιτεύχθηκε μετά από σκληρό αγώνα. Σ’ αυτόν πρωτοστάτησε ο αγωνιστής Δήμαρχος Θεοδωρίας Γεώργιος Οικονομίδης. Στο πρώτο συμβόλαιο του 1884, οι κάτοικοι εξαγόρασαν το Βουργαρέλι, από τον Αβραάμ Πασά, αντί του ποσού των 4.416,66 χρυσών οθωμανικών λιρών. Επειδή όμως υπολειπόταν το ποσό των 80,16 λιρών, που κάποιοι κάτοικοι δεν μπόρεσαν να πληρώσουν και  το χωριό κινδύνευε να περιέλθει εκ νέου στον Πασά, σε δεύτερο συμβόλαιο του 1889, μπήκε  εγγυητής ο μεγαλοτσιφλικάς και πολιτευτής Άρτας Κ. Καραπάνος, αναλαμβάνοντας την αποπληρωμή του ποσού των 80,16 λιρών (2.244 δραχμές) και έτσι έγινε ο νέος δυνάστης της περιοχής, για τα επόμενα 40 χρόνια.

Το 1924 οι κάτοικοι μπόρεσαν να ξεπληρώσουν το χρέος και ιδρύθηκε τότε ο Συνεταιρισμός Συνιδιοκτησίας Βουργαρελίου – Παλαιοκάτουνου. Η δράση του Συνεταιρισμού ήταν σημαντική και με δαπάνες του έγιναν πολλά κοινωφελή έργα.

Στην περίοδο της Ιταλογερμανικής κατοχής η περιοχή υπέφερε πολλά, εξαιτίας της σκληρότητας των κατακτητών ενώ στα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου πολλοί κάτοικοι του χωριού, αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν. Επιπλέον  επιλέχτηκε, λόγω της στρατηγικής θέσης της ,ως χώρος δράσης των αντάρτικων ομάδων, τόσο του ΕΔΕΣ όσο και του ΕΑΜ.

Τον Απρίλιο του 1943, ο Ναπ. Ζέρβας εγκατέστησε το αρχηγείο του, στο σπίτι του γιατρού Αναγνώστου. Το  Βουργαρέλι  έγινε η πρώτη πρωτεύουσα της ελεύθερης ορεινής Ελλάδας.

Οι Γερμανοί προέβησαν σε αντίποινα και στις 5 Μαΐου 1943 βομβάρδισαν το χωριό. Τα γερμανικά αεροπλάνα έριξαν πάνω από 400 βόμβες. Τα θύματα ήταν 13 νεκροί και 30 τραυματίες, οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού. Πολλά σπίτια καταστράφηκαν και πολλοί έμειναν άστεγοι. Το κακό ολοκληρώθηκε στις 3 Οκτωβρίου του 1943, όταν οι Γερμανοί, το έκαψαν μαζί και με τα γύρω χωριά. Τότε κάηκε και ο Ι. Ναός του Αγ. Νικολάου, ο οποίος ξαναχτίστηκε σε σχέδιο του αρχιτέκτονα και Ακαδημαϊκού Αναστασίου Ορλάνδου.

Στο γερμανικό βομβαρδισμό, δύο βόμβες δεν εξερράγησαν. Σήμερα βρίσκονται στο μνημείο πεσόντων της πλατείας, για να διατηρείται η ιστορική μνήμη.

Ένα άλλο γεγονός που σχετίζεται με τα χρόνια της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης, είναι η πρώτη θεατρική παράσταση του Θεάτρου του Βουνού, του μορφωτικού τμήματος του ΕΑΜ, που παίχτηκε στην πλατεία του Βουργαρελίου.

Σ’ αυτήν την παράσταση πήραν μέρος και κάτοικοι του χωριού. Οι Βουργαρελιώτες ξανάχτισαν τα σπίτια και στήσανε τη ζωή τους από την αρχή. Στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν (Εμφύλιος, μετεμφυλιακά χρόνια),πολλοί κάτοικοι του χωριού, αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν, άλλοι στις πόλεις, για σπουδές ή αναζήτηση καλύτερης τύχης κι άλλοι σε χώρες του εξωτερικού με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του χωριού όπως και όλης της ελληνικής υπαίθρου.

Τα τρία πέτρινα γεφύρια του χωριού είναι από τα μέρη που αξίζουν την επίσκεψή σας.

1. Γεφύρι Της Νεράϊδας ή Νεραιδογέφυρο: Μονότοξο γεφύρι που βρίσκεται στην Θέση Μπάρδα. Χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα (1895)και χορηγός ήταν ο Κωνσταντίνος Πουλής. Από κάτω του περνάει ρέμα του Σαραντάπορου που καταλήγει στον Άραχθο Το συναντάμε μπαίνοντας στο Βουργαρέλι ερχόμενοι από Άρτα. Βρίσκεται στο μονοπάτι που ακολουθούμε στο δεξί μας χέρι.

2. Γεφύρι Στο Ρέμα Του Κοραή: Μονότοξο γεφύρι που βρίσκεται μέσα στο Βουργαρέλι στο δρόμο προς Αθαμάνιο. Γεφυρώνει το ομώνυμο ρέμα του ποταμού Καλεντίνη, παραπόταμου του Αράχθου.

3. Γεφύρι στη θέση Μεγάλη Βρύση: Μονότοξο γεφύρι που βρίσκεται στην ομώνυμη τοποθεσία έξω από το χωριό Βουργαρέλι , πηγαίνοντας προς Αθαμάνιο. Γεφυρώνει τον Καλεντίνη παραπόταμο του Αράχθου. Η κατασκευή του πιθανολογείται στα τέλη του 19ου αιώνα.

Spread the love

Αφήστε ένα σχόλιο