Βραδέτο
Εξερευνήστε το υψηλότερο χωριό στα Ζαγόρια

Βραδέτο

1024 686 Epirus Explorer

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΒΡΑΔΕΤΟ

Το Βραδέτο είναι το ψηλότερο χωριό του Ζαγορίου (1.340 μέτρα) 49 χιλιόμετρα απο τα Ιωάννινα και ένα από τα παλιότερα, καθώς μαρτυρίες για την ύπαρξή του ξεκινούν από το 1616. Από πολλούς το Βραδέτο, λόγω του υψόμετρου, θεωρείται το “μπαλκόνι” του Ζαγοριού έχοντας απέραντη θέα προς όλες τις κατευθύνσεις.

Βρίσκεται πάνω σε ένα βράχο που έχει από τις τρεις πλευρές του το φαράγγι του Βίκου και πίσω του την πλαγιά της οροσειράς της Τύμφης. Στο ψηλότερο σημείο του χωριού είναι η πλατεία με τη μεγάλη πέτρινη εκκλησία της Γέννησης της Παναγίας (1799). Μισή ώρα βορειοδυτικά του χωριού είναι η περίφημη περιοχή Μπελόη από όπου η εντυπωσιακή θέα της χαράδρας του Βίκου «κόβει» την ανάσα.

3d-mapper.com | The Gorilla Media

3d-mapper.com | The Gorilla Media

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Χρήσιμα τηλέφωνα:

Αστυνομία: 100
ΕΟΤ: 171
Πυροσβεστική: 199

Οι κάτοικοί του αποτελούνταν από γηγενείς Ζαγορίσιους και μετά το 1930 εισήλθαν σε αυτό και οι Σαρακατσάνοι ή Σκηνίτες όπως τους αποκαλούσαν. Η μείξη ήταν «αναπόφευκτη» και έτσι Ζαγορίσιοι και Σαρακατσάνοι «συζούσαν», μεγάλωναν, τρέφονταν, στον ίδιο τόπο. Πολλές τοποθεσίες στο Βραδέτο ειδικότερα στην γεωγραφική περιφέρεια αυτού αναφέρονται για την ομορφιά τους και έχουν κάνει γνωστό το Βραδέτο σε όλη την υφήλιο.

Το όνομα Βραδέτο είναι κατάλοιπο των Βλάχων και συγκεκριμένα είναι παραφθορά της βλάχικης λέξης “βραντ” που σημαίνει έλατο. Παλιά ήταν ένα χωριό που άκμαζε, αλλά οι πόλεμοι που ακολούθησαν, ο Μεσοπόλεμος (1923-1940) και ο Εμφύλιος ,είχαν σαν αποτέλεσμα να διώξουν πολλούς κατοίκους από το χωριό.Τότε ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν εδώ οι Σαρακατσάνοι , φέρνοντας το δικό τους διαφορετικό πολιτισμό και τα δικά τους ήθη κι έθιμα. Οι Σαρακατσάνοι έρχονταν στο Ζαγόρι από πολύ νωρίτερα, αιώνες πριν, αλλά όχι σαν μόνιμοι κάτοικοι, απλά νοίκιαζαν τα θερινά βοσκοτόπια της Τύμφης και ζούσαν σε σκηνές έξω από τα χωριά, εξ ου και το όνομα Σκηνίτες όπως τους αποκαλούσαν. Αλλά, κάθε φορά που οι γηγενείς Ζαγορίσιοι εγκατέλειπαν τα σπίτια τους, αυτοί έβρισκαν την ευκαιρία να βρουν μόνιμη κατοικία. Αυτός είναι ο λόγος που σήμερα πολλοί κάτοικοι στα Ζαγοροχώρια είναι Σαρακατσάνοι.Η ελάττωση του πληθυσμού συνεχιζόταν και η μετανάστευση των νέων στις μεγαλουπόλεις έφερε την ερήμωση. Βασική αιτία ήταν η δύσκολη πρόσβαση, αφού ο ασφαλτόδρομος έγινε το 1973-4 και μέχρι τότε η μοναδική επικοινωνία με τα υπόλοιπα χωριά ήταν η «σκάλα», που δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση. Δυστυχώς όμως σήμερα δεν έχει την τουριστική ανάπτυξη που έχουν άλλα χωριά παρ΄ όλο που η θέση του και η θέα είναι υπέροχη.

Από το Βραδέτο κατάγονταν δύο διακεκριμένες οικογένειες, του Τσιγαρά και του Κοντοδήμου. Στην ουσία επρόκειτο για μία οικογένεια που διαιρέθηκε σε δύο, όταν κάποιος ηγεμόνας της Βλαχίας έδωσε τον τίτλο Τσιγαρά σε κάποιον απόγονό της, έμπορο στο Βουκουρέστι. Ο τίτλος αυτός δινόταν στον άρχοντα που είχε επιφορτιστεί να εισπράττει τα ηγεμονικά δικαιώματα για το μαλλί των προβάτων, (τσιγκάι στα βλάχικα). Όσο για την οικογένεια Κοντοδήμου, μέλη της εκλέγονταν Προεστώτες του Ζαγορίου (κοινοτικοί άρχοντες επί Τουρκοκρατίας) επί 70 συνεχή χρόνια (17ο και 18ο αι). Ένα σπουδαίο μέλος της οικογένειας αυτής ήταν ο Νικόλαος Τσιγαράς, φτασμένος έμπορος στο Ιάσιο, ο οποίος πρόσφερα χρήματα για να χτιστεί η εκκλησία της Παναγίας, το σχολείο, που φρόντισε και για τη λειτουργία του, αλλά και για άλλα έργα. Μέλος της άλλης σπουδαίας οικογένειας ήταν ο Πριμηκύρης Κοντοδήμος (;-1776), που γεννήθηκε και πέθανε στο Βραδέτο. Ένα άλλο σπουδαίο μέλος της οικογένειας αυτής ήταν ο Ιωάννης (Νούτσος) Κοντοδήμου (;-1787), ανεψιός του Πριμηκύρη (το «Νούτσος» προέρχεται από το Ιωάννης = Γιάννης = Γιαννούτσος = Νούτσος) . Επίσης από την οικογένεια Κοντοδήμου, δόθηκαν χρήματα και χτίστηκαν δύο απο τα πιό όμορφα πέτρινα γεφύρια στο Ζαγόρι. Το Γεφύρι του Νούτσου-Κόκκορη στα 1750 και το γεφύρι Κοντοδήμου-Λαζαρίδη στα 1753.

Στο Βραδέτο γεννήθηκε επίσης ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αναστάσιος Σακελλάριος (1799/1800-1865) και η Ευφροσύνη Σακελλαρίου (1917), μία από τις ευεργέτισσες της πόλης των Ιωαννίνων μετά το θάνατό της με διαθήκη.

Μεγάλη επισκεψιμότητα έχει η περίτεχνη Σκάλα του Βραδέτου. Το ονομαστό καλντερίμι στην βόρεια πλευρά της Μεζαριάς που χωρίζει το Βραδέτο από το Καπέσοβο. Μια πέτρινη κατασκευή με χρήση της «αυτόχθονης» πέτρας που ξακουστοί μαστόροι έχτισαν και συνέδεσαν τα δύο χωριά! Αποτελούσε την είσοδο και την έξοδο από το Βραδέτο μιας και ο σημερινός δρόμος ανοίχθηκε την δεκαετία του 1970 μετά από πιέσεις κάποιου υψηλά βαθμοφόρου για την εποχή εκείνη στρατιωτικού από το Βραδέτο.

Η Μπελόη είναι ένα μπαλκόνι στο Φαράγγι του Βίκου. Διάσημο σημείο στα 1358μ. υψόμετρο πάνω από το φαράγγι, στα ΒΔ του και στην απέναντι όχθη από το άλλο διάσημο μπαλκόνι, την Οξυά (προσβάσιμο απο το Μονοδένδρι ). Είναι προσιτό με ορεινό μονοπάτι π. 2 χλμ.και με υψομετρική διαφορά 1340-1450μ . Το όνομα Μπελόη είναι σλαβικής προέλευσης και σημαίνει ωραία θέα. Και εκτός από την εκπληκτική θέα (εφ΄όσον ο καιρός το επιτρέπει), έχεις τη δυνατότητα να ακούσεις την ηχώ της φωνής σου.

Ακολουθεί η Δρακόλιμνη, μια λίμνη ψηλά στην Τύμφη, βορειοδυτικά από την κορυφή Γκαμήλα και την κορυφή Πλόσκος σε υψόμετρο 2150 μέτρα και που σε αυτή ζουν χιλιάδες χρόνια τώρα κάποια αμφίβια με την ονομασία Triturus Alpestris. Η ονομασία ελληνιστί είναι Τρίτωνες και γύρω τους έχει «χτιστεί»ο μύθος των δράκων – φυλάκων της λίμνης. Η Δρακόλιμνη είναι στα όρια των περιοχών του Βραδέτου και του Παπίγκου αλλά χωροταξικά ανήκει στο Πάπιγκο.

Γνωστά επίσης σε όλους είναι τα σπηλαιοβάραθρα της περιοχής του Βραδέτου αλλά και του Ζαγοριού περισσότερο. Μερικά από τα βαθύτερα σπηλαιοβάραθρα της χώρας αλλά και της Ευρώπης βρίσκονται στην εδαφική κατοχή του Βραδέτου. Η Σπέρα, η τρύπα της Σκάλας, η Καλόγρια, η Ρεπετίνα, η Γκαϊλότρυπα, η τρύπα στα Κορνίσια, η χιονότρυπα είναι μερικά από τα ονομαστά σπηλαιοβάραθρα που προσελκύουν εκατοντάδες φανατικούς της σπηλαιολογίας εντός και εκτός των συνόρων μας. Υπάρχουν βέβαια στο Ζαγόρι και τα σπηλαιοβάραθρα Τρύπα της νύφης, Χάσμα του έπους 1, Χάσμα του έπους 2, η τρύπα του Οδυσσέα, η Προβατίνα και πάρα πολλά άλλα όλα εξερευνημένα από πολλές αποστολές με τελευταία την σπηλαιολογική ομάδα Σ. ΕΛ. Α. Σ. που μέλη της κατοικοεδρεύουν στο Δίλοφο στο Κεντρικό Ζαγόρι.

Παλιά αλώνια: Έχει π. 15, σήμερα εγκαταλειμμένα. Ο μεγάλος αριθμός τους δείχνει και τη μεγάλη παραγωγή της σίκαλης, που καλλιεργούσαν κάποτε οι κάτοικοι στο οροπέδιο που άρχιζε από το παρεκκλήσι του Αγ. Αθανασίου στην κορυφή της Σκάλας.

Βραδετινό Γεφύρι (ή όπως το λένε οι ντόπιοι «Το Πέρα Γεφύρι») κοντά στη Σκάλα Βραδέτου–Καπεσόβου στη θέση Μτσίφα, στα 1063μ. υψόμετρο, κοντά στο Καπεσοβίτικο ή «Δώθε Γεφύρι». Και τα δυο μαζί γεφυρώνουν το ρέμα Μεζαριάς, που χύνεται στο Βίκο, και είναι προσιτά με τη Σκάλα Βραδέτου-Καπεσόβου. Είναι πέτρινο μονότοξο και είναι άγνωστο το πότε χτίστηκε και ποιος το έχτισε Διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση, αν και χωρίς κάποια επισκευή ή συντήρηση.

Το χωριό βρίσκεται στην κύρια ζώνη της προστατευόμενης περιοχής του Εθν. Πάρκου Β. Πίνδου (ΕΠΒΠ 2), στα όρια του Εθν. Δρυμού Βίκου-Αώου. Έτσι προσφέρεται για διάφορες πεζοπορικές διαδρομές, εύκολες ή δύσκολες, αλλά πάντα με καλοκαιρία και με τη συνοδεία έμπειρου οδηγού.

Μια εύκολη διαδρομή, σε μονοπάτι 2 χλμ. με καλή σήμανση και με υψομετρική διαφορά 1340-1450μ. είναι μέχρι τη θέση Μπελόη, με υπέροχη θέα στο φαράγγι του Βίκου.

Δύσκολες διαδρομές η ανάβαση στις δύο ψηλές κορυφές της Τύμφης, Γκαμήλα (2497μ.) και Αστράκα (2432μ.), προσιτές στην αρχή με χωματόδρομο και στη συνέχεια με μονοπάτι, περνώντας από το ύψωμα Καζάρμα (= στρατώνας), όπου υπήρχε ένα παλιό τούρκικο φυλάκιο, διάφορες λούτσες, όπως η Τζάνοβα και η Ρομπόζη, βρύσες και πηγές, όπως η πηγή Κρούνα με το χωνευτικό νερό μέσα στο Μέγα Λάκκο, βάραθρα, όπως η Γκαϊλότρυπα, κ.ά. Και όσοι αντέχουν μπορούν ν’ ανεβούν και στη Δρακόλιμνη Τύμφης, 16 χλμ. από το Βραδέτο, σε υψόμετρα 1340-2496μ. και σε μονοπάτι. Οι διαδρομές αυτές μπορούν να γίνουν και τους χειμερινούς μήνες αλλά χρειάζονται ειδικό χειμερινό εξοπλισμό και γνώσεις ορειβασίας.

Κάντε κλικ στις παρακάτω φωτογραφίες για να τις δείτε σε πλήρη οθόνη.

Κάντε διπλό κλικ στις παρακάτω φωτογραφίες για να τις δείτε σε πλήρη οθόνη.

6 comments
  • ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΓΟΥΛΑΣ January 21, 2021 at 5:35 pm

    Στο Βραδέτο η οικογένεια Κοντοδήμου προέρχεται από την οικογένεια Τσολάκη. Απλά ο πατέρας Δήμος Τσολάκης ήταν κοντός στο μπόϊ και είχε το παρατσούκλι “Κοντο-δήμος” και στην πορεία των χρόνων του έμεινε και καταγράφθηκε ως Κοντοδήμος

  • ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΓΟΥΛΑΣ January 21, 2021 at 5:45 pm

    Η λέξη Μπελόη (Beloi) είναι Σλαΰικη και σύμφωνα με πληροφορίες η κατάληξη -oi σημαίνει ιδιοκτησία κάποιου. Παρόμοιες λέξεις υπάρχουν στην Βουλγαρία, Ρουμανία και πιο βόρεια όπως Dragoi που σημαίνει του Drag,

  • ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΓΟΥΛΑΣ January 21, 2021 at 5:51 pm

    Το μονότοξο γεφύρι του Νούτσου, έχει συμπληρωθεί και το επώνυμο Κόκκορος που ήταν μυλωνάς και συντηρούσε το γεφύρι. Υπάρχουν ακόμη απόγονοι στο Κουκούλι του τότε μυλωνά και η σωστή προφορά του επωνύμου είναι Κόκκορος και το γεφύρι του Νούτσου η Κόκκορου!

  • Myrto February 10, 2021 at 1:54 pm

    Η προέλευση του ονόματος του Κοντοδήμου οπωσδήποτε είναι ενδιαφέρουσα.
    Το τοπωνύμιο Μπελόη, αλλού μεταφράζεται σαν ωραία θέα και αλλού σαν μπαλκόνι. Ο Κων. Οικονόμου στο «Τοπωνυμικό Ζαγορίου» έχει μια άλλη θεωρία κατά την οποία το τοπωνύμιο προέρχεται από το αρομουνικό bel “λευκός” απ’όπου τα Ηπειρωτικά η μπέλα, “η προβατίνα με άσπρο κεφάλι”, μπέλου, “το λευκόίδίως,πρόβατο” και την παλιά ρουμανική κατάληξη -oi, όπως συναντιέται στα ρουμανικά τοπωνύμια Bärboi, Botoi, Bräiloi, Dragoi κλπ. Το γεφύρι του Κόκκορου, που είναι και η αρχική του ονομασία, το συναντάμε και σαν γεφύρι του Κόκκορη.

Αφήστε ένα σχόλιο

    Share via
    Share via
    error:
    Send this to a friend