Βραδέτο
Εξερευνήστε το υψηλότερο χωριό στα Ζαγόρια

Βραδέτο

1024 686 Epirus Explorer

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΒΡΑΔΕΤΟ

Το Βραδέτο είναι το ψηλότερο χωριό του Ζαγορίου (1.340 μέτρα) 49 χιλιόμετρα απο τα Ιωάννινα και ένα από τα παλιότερα, καθώς μαρτυρίες για την ύπαρξή του ξεκινούν από το 1616. Από πολλούς το Βραδέτο ,λόγω του υψόμετρου, θεωρείται το ‘’μπαλκόνι’’ του Ζαγοριού έχοντας απέραντη θέα προς όλες τις κατευθύνσεις.

Βρίσκεται πάνω σε ένα βράχο που έχει από τις τρεις πλευρές του το φαράγγι του Βίκου και πίσω του την πλαγιά της οροσειράς της Τύμφης. Στο ψηλότερο σημείο του χωριού είναι η πλατεία με τη μεγάλη πέτρινη εκκλησία της Γέννησης της Παναγίας (1799).Μισή ώρα βορειοδυτικά του χωριού είναι η περίφημη περιοχή Μπελόη από όπου η εντυπωσιακή θέα της χαράδρας του Βίκου «κόβει» την ανάσα.

Ιστορία και Πληροφορίες

Οι κάτοικοί του αποτελούνταν από γηγενείς Ζαγορίσιους και μετά το 1930 εισήλθαν σε αυτό και οι Σαρακατσάνοι ή Σκηνίτες όπως τους αποκαλούσαν. Η μείξη ήταν «αναπόφευκτη» και έτσι Ζαγορίσιοι και Σαρακατσάνοι «συζούσαν», μεγάλωναν, τρέφονταν, στον ίδιο τόπο. Πολλές τοποθεσίες στο Βραδέτο ειδικότερα στην γεωγραφική περιφέρεια αυτού αναφέρονται για την ομορφιά τους και έχουν κάνει γνωστό το Βραδέτο σε όλη την υφήλιο.

Το όνομα Βραδέτο είναι κατάλοιπο των Βλάχων και συγκεκριμένα είναι παραφθορά της βλάχικης λέξης “βραντ” που σημαίνει έλατο. Παλιά ήταν ένα χωριό που άκμαζε, αλλά οι πόλεμοι που ακολούθησαν, ο Μεσοπόλεμος (1923-1940) και ο Εμφύλιος ,είχαν σαν αποτέλεσμα  να διώξουν πολλούς κατοίκους από το χωριό.Τότε ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν εδώ οι Σαρακατσάνοι , φέρνοντας το δικό τους διαφορετικό πολιτισμό και τα δικά τους ήθη κι έθιμα. Οι Σαρακατσάνοι έρχονταν στο Ζαγόρι από πολύ νωρίτερα, αιώνες πριν, αλλά όχι σαν μόνιμοι κάτοικοι, απλά νοίκιαζαν τα θερινά βοσκοτόπια της Τύμφης και ζούσαν σε σκηνές έξω από τα χωριά, εξ ου και το όνομα Σκηνίτες όπως τους αποκαλούσαν. Αλλά, κάθε φορά που οι γηγενείς Ζαγορίσιοι εγκατέλειπαν τα σπίτια τους, αυτοί έβρισκαν την ευκαιρία να βρουν μόνιμη κατοικία. Αυτός είναι ο λόγος που σήμερα πολλοί κάτοικοι στα Ζαγοροχώρια είναι Σαρακατσάνοι.Η ελάττωση του πληθυσμού συνεχιζόταν και η μετανάστευση των νέων στις μεγαλουπόλεις έφερε την ερήμωση. Βασική αιτία  ήταν η δύσκολη πρόσβαση, αφού ο ασφαλτόδρομος έγινε το 1973-4 και μέχρι τότε η μοναδική επικοινωνία με τα υπόλοιπα χωριά ήταν η «σκάλα», που δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση. Δυστυχώς όμως σήμερα δεν έχει την τουριστική ανάπτυξη που έχουν άλλα  χωριά  παρ΄ όλο που η θέση του και η θέα είναι υπέροχη.

Από το Βραδέτο κατάγονταν δύο διακεκριμένες οικογένειες, του Τσιγαρά και του Κοντοδήμου. Στην ουσία επρόκειτο για μία οικογένεια που διαιρέθηκε σε δύο, όταν κάποιος ηγεμόνας της Βλαχίας έδωσε τον τίτλο Τσιγαρά σε κάποιον απόγονό της, έμπορο στο Βουκουρέστι. Ο τίτλος αυτός δινόταν στον άρχοντα που είχε επιφορτιστεί να εισπράττει τα ηγεμονικά δικαιώματα για το μαλλί των προβάτων, (τσιγκάι στα βλάχικα). Όσο για την οικογένεια Κοντοδήμου, μέλη της εκλέγονταν Προεστώτες του Ζαγορίου (κοινοτικοί άρχοντες επί Τουρκοκρατίας) επί 70 συνεχή χρόνια (17ο και 18ο αι). Ένα σπουδαίο μέλος της οικογένειας αυτής ήταν ο Νικόλαος Τσιγαράς, φτασμένος έμπορος στο Ιάσιο, ο οποίος πρόσφερα χρήματα για να χτιστεί η εκκλησία της Παναγίας, το σχολείο, που φρόντισε και για τη λειτουργία του, αλλά και για άλλα έργα. Μέλος της άλλης σπουδαίας οικογένειας ήταν ο Πριμηκύρης Κοντοδήμος (;-1776), που γεννήθηκε και πέθανε στο Βραδέτο. Ένα άλλο σπουδαίο μέλος της οικογένειας αυτής ήταν ο Ιωάννης (Νούτσος) Κοντοδήμου (;-1787), ανεψιός του Πριμηκύρη (το «Νούτσος» προέρχεται από το Ιωάννης = Γιάννης = Γιαννούτσος = Νούτσος) . Επίσης από την οικογένεια Κοντοδήμου, δόθηκαν χρήματα και χτίστηκαν δύο απο τα πιό όμορφα πέτρινα γεφύρια στο Ζαγόρι.Το Γεφύρι του Νούτσου-Κόκκορη στα 1750 και το γεφύρι Κοντοδήμου-Λαζαρίδη στα 1753

Στο Βραδέτο  γεννήθηκε επίσης ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αναστάσιος Σακελλάριος (1799/1800-1865) και η Ευφροσύνη Σακελλαρίου (1917), μία από τις ευεργέτισσες της πόλης των Ιωαννίνων μετά το θάνατό της με διαθήκη.

ΜΠΟΡΕΙ ΕΠΙΣΗΣ ΝΑ ΣΑΣ ΑΡΕΣΕΙ
6 comments
  • ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΓΟΥΛΑΣ January 21, 2021 at 5:35 pm

    Στο Βραδέτο η οικογένεια Κοντοδήμου προέρχεται από την οικογένεια Τσολάκη. Απλά ο πατέρας Δήμος Τσολάκης ήταν κοντός στο μπόϊ και είχε το παρατσούκλι “Κοντο-δήμος” και στην πορεία των χρόνων του έμεινε και καταγράφθηκε ως Κοντοδήμος

  • ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΓΟΥΛΑΣ January 21, 2021 at 5:45 pm

    Η λέξη Μπελόη (Beloi) είναι Σλαΰικη και σύμφωνα με πληροφορίες η κατάληξη -oi σημαίνει ιδιοκτησία κάποιου. Παρόμοιες λέξεις υπάρχουν στην Βουλγαρία, Ρουμανία και πιο βόρεια όπως Dragoi που σημαίνει του Drag,

  • ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΓΟΥΛΑΣ January 21, 2021 at 5:51 pm

    Το μονότοξο γεφύρι του Νούτσου, έχει συμπληρωθεί και το επώνυμο Κόκκορος που ήταν μυλωνάς και συντηρούσε το γεφύρι. Υπάρχουν ακόμη απόγονοι στο Κουκούλι του τότε μυλωνά και η σωστή προφορά του επωνύμου είναι Κόκκορος και το γεφύρι του Νούτσου η Κόκκορου!

  • Myrto February 10, 2021 at 1:54 pm

    Η προέλευση του ονόματος του Κοντοδήμου οπωσδήποτε είναι ενδιαφέρουσα.
    Το τοπωνύμιο Μπελόη, αλλού μεταφράζεται σαν ωραία θέα και αλλού σαν μπαλκόνι. Ο Κων. Οικονόμου στο «Τοπωνυμικό Ζαγορίου» έχει μια άλλη θεωρία κατά την οποία το τοπωνύμιο προέρχεται από το αρομουνικό bel “λευκός” απ’όπου τα Ηπειρωτικά η μπέλα, “η προβατίνα με άσπρο κεφάλι”, μπέλου, “το λευκόίδίως,πρόβατο” και την παλιά ρουμανική κατάληξη -oi, όπως συναντιέται στα ρουμανικά τοπωνύμια Bärboi, Botoi, Bräiloi, Dragoi κλπ. Το γεφύρι του Κόκκορου, που είναι και η αρχική του ονομασία, το συναντάμε και σαν γεφύρι του Κόκκορη.

Αφήστε ένα σχόλιο

    error: Content is protected !!