Στα χωριά της ακριτικής Ηπείρου ποτέ δεν βρίσκεσαι τυχαία.
Ακολουθώντας τα χνάρια της ιστορίας, ξέρεις ότι η επίσκεψη αποτελεί και ένα προσκύνημα. Πρόκειται για χωριά που, παρά το ένδοξο παρελθόν τους, γνώρισαν την απομόνωση, τον μαρασμό και τελικά τη διάλυση.
Ο Πωγωνίσκος είναι ένα από αυτά τα απομακρυσμένα χωριά, κοντά στη συνοριακή διάβαση της Μέρτζιανης και μόλις 6 χλμ. από τη μονή της Μολυβδοσκέπαστης. Εκεί βρεθήκαμε για τρίτη φορά.
Ένας ανηφορικός δρόμος μέσα από φαράγγι οδηγεί σε οροπέδιο στις νότιες πλαγιές της Μερόπης (Δούσκο, Νεμέρτσκα), όπου σε υψόμετρο περίπου 800 μ. βρίσκεται ο οικισμός. Σήμερα τίποτε δεν θυμίζει το παλιό χωριό.
Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς δημιουργήθηκε, αλλά επί Τουρκοκρατίας υπήρχε με την ονομασία Μπογοντσικόν (ή Μποτσικόν χάριν συντομίας). Σύμφωνα με τον ιστοριοδίφη Ι. Λαμπρίδη, το όνομα αποτελεί μάλλον παραφθορά του «Πωγώνι», με τη σλαβική κατάληξη -ιτσικόν που δηλώνει ιδιοκτησία (Η.Μ. 7/16-17). Σε κοντινή απόσταση, εκεί όπου βρισκόταν το «Παλιοχώρι», ο Αλή Πασάς είχε χτίσει ένα από τα θερινά του παλάτια.
Το 1919 ο Πωγωνίσκος έγινε έδρα της ομώνυμης Κοινότητας (Μπουτσικού), το 1927 πήρε το σημερινό του όνομα και το 1955 προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Βασιλικού (πρώην Τσαραπλανά).
Σήμερα απομένουν μόνο λίγα κατοικημένα σπίτια, κυρίως βοσκών, και μερικές ανακαινισμένες γωνιές που θυμίζουν το παρελθόν. Οι ιστορικές μαρτυρίες βεβαιώνουν την ακμή που γνώρισε κάποτε ο οικισμός.
Ο ναός του Αγίου Αθανασίου είναι ένα από τα ελάχιστα παλιά κτίσματα που εξακολουθούν να στέκουν όρθια.
Μερικές φωτογραφίες από την πρώτη μας επίσκεψη τον Μάιο του 2016 όπου το τοπίο ήταν καταπράσινο.
