Τσούκα Ρόσσα (Τσουκαρόσια για τους ντόπιους) στα βλάχικα σημαίνει κόκκινη κορυφή και το όνομα προφανώς το πήρε επειδή την ανατολή του ήλιου η κορυφή λούζεται με το πρώτο κόκκινο χρώμα της αυγής. Προσθέστε άφθονα νερά που αναβλύζουν από τη γη και σχηματίζουν  πηγές, ρυάκια, ρέματα, παραπόταμους και χείμαρρους που εκβάλλουν στον Αώο.

Είστε στο Βρυσοχώρι, ένα από τα πιο απομονωμένα χωριά του Ζαγορίου αλλά και τα ωραιότερα. Βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του Ζαγορίου και απέχει 75 χιλ. από τα Ιωάννινα και 30 χιλ. από την Κόνιτσα. 

Άφθονα νερά αναβλύζουν από τη γη και σχηματίζουν πηγές, ρυάκια, ρέματα, παραπόταμους και χείμαρρους που εκβάλλουν στον Αώο. Ένα χωριό πού χάρη στα πολλά τρεχούμενα νερά, διαθέτει πλούσια χλωρίδα και πανίδα, βοσκοτόπια, κήπους, οπωροφόρα δέντρα και διαθέτει τέλειο δίκτυο ύδρευσης από πλουσιότατες πηγές με άφθονα και πεντακάθαρα νερά.

Ιστορία και Πληροφορίες για το Βρυσοχώρι

Το Βρυσοχώρι παλιότερα ανήκε στα Βλαχοχώρια της Λάκκας του Αώου (Ελεύθερο, Παλαιοσέλι, Πάδες, Άρματα και Δίστρατο). Σήμερα είναι ένα από τα Βλαχοχώρια του Ζαγορίου και αποτελεί μέρος της ιστορικής και πολιτισμικής ενότητας του Κεντρικού Ζαγορίου.

Η ακριβής χρονολογία ίδρυσης του οικισμού δεν είναι γνωστή. Σύμφωνα με την παράδοση το Βρυσοχώρι πριν αναπτυχθεί σε χωριό είχε συνοικισθεί κατά γένη που αποτελούσαν μικρούς συνοικισμούς. Οι πρώτοι συνοικισμοί που ιδρύθηκαν την εποχή του βασιλιά Πύρρου και με την πάροδο του χρόνου και την αύξηση του πληθυσμού ένας αριθμός κατοίκων μετακινήθηκε δημιουργώντας δύο νέους οικισμούς.

Όταν αργότερα έγινε η σύμπτυξη των οικισμών και δημιουργήθηκε το σημερινό χωριό που ονομάστηκε Άγιος Αθανάσιος από το ομώνυμο ξωκλήσι του Αγίου. Η τελική συνένωση των οικισμών έγινε μάλλον κατά τον 8ο μ.Χ. αιώνα στα πλαίσια της οργάνωσης των Κοινοτήτων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Κάποιοι από τους πρώτους κατοίκους ήταν Αλβανόβλαχοι, γνωστοί με την ονομασία Μπούϊοι (Βόϊοι) ή Μποϊάνοι που προέρχεται από το όνομα Μπούϊα, που έφεραν οι πρώτοι αρχηγοί της φυλής αυτής που ήταν άγριοι και αρχικά ζούσαν σε τρώγλες. Αναφέρονται δε και μέλη της ίδιας φυλής με εκείνης των Μπουίων, τα οποία ήταν ξανθά και ατρόμητα.

Όσο για την ονομασία ο Ι. Λαμπρίδης αναφέρει το χωριό με τον τύπο Λέσνιτσα και την ερμηνεία ως “λεπτοκαρυώνα” δηλαδή δάσος με φουντουκιές. Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Οικονόμου (Τοπωνυμικό Ζαγορίου), πρόκειται για ένα τοπωνύμιο που συναντιέται σε τρεις σλαβικές γλώσσες, μαρτυρείται από το β’ μισό του 14ου αιώνα και προέρχεται από τη λέξη lëska “φουντουκιά”.

Το 1927, στα πλαίσια του εξελληνισμού των ονομάτων των χωριών, η Λεσινίτσα  μετονομάστηκε σε Βρυσοχώρι από τις πολλές βρύσες που είχε η περιοχή.

Η πορεία του χωριού στο χρόνο

Η αφθονία των νερών ευνοούσε τις καλλιέργειες σιτηρών και κηπευτικών, οι χορτολιβαδικές εκτάσεις τη βοσκή των κοπαδιών και τα δάση μεγαλύτερο υψόμετρο, τα πεύκα οι οξιές, και τα έλατα εξασφάλιζαν δασικά προϊόντα όπως ξυλεία, καυσόξυλα καθώς και μεγάλη ποικιλία αρωματικών φυτών και βοτάνων.

Στις δύσκολες περιόδους όπως το 1917-1922 και στην Γερμανική κατοχή, πολλοί κάτοικοι των γειτονικών και άλλων χωριών του Ζαγορίου, επιβίωσαν χάρη στα προϊόντα του Βρυσοχωρίου.

Παλιότερα καλλιεργούσαν αμπέλια και υπήρχε μεγάλη παραγωγή κρασιού και τσίπουρου. Σήμερα, δεν υπάρχουν αμπέλια.

Τα εκτεταμένα και πυκνά δάση γύρω από την περιοχή του Βρυσοχωρίου αποτελούσαν καταφύγιο πολλών άγριων ζώων και θηραμάτων. Από τα παλιά χρόνια πολλοί κάτοικοι είχαν το κυνήγι σαν καθημερινή απασχόληση. Εκτός από τις διαδρομές στο δάσος εξασφάλιζαν, ιδιαίτερα σε δύσκολους καιρούς, άφθονο κρέας για τις οικογένειές τους. Γενικά τα κυνηγετικά δρώμενα παλιότερα αποτελούσαν σημαντικά γεγονότα για τους κυνηγούς.

Στο 18^ο -19^ο αιώνα παρατηρείται η μετανάστευση πολλών κατοίκων και η αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής σε πλουσιότερα μέρη. Ταυτόχρονα, η οικονομική βοήθεια των μεταναστών βοήθησε το χωριό να προοδεύσει και από το 18ο αι. και μετά το χωριό παρουσίασε μεγάλη ακμή.

Στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο οι κάτοικοι είδαν το χωριό τους να καίγεται τρεις φορές: δύο από τους Ναζί (18/10/1943, Ιούλιος του 1944) και μία κατά τον Εμφύλιο (1945-49).

Το Βρυσοχώρι είχε την ίδια μοίρα με τα υπόλοιπα χωριά της περιοχής. Η μετανάστευση των νέων στις μεγαλουπόλεις είχε σαν αποτέλεσμα την σταδιακή ερήμωση του χωριού που την απομόνωση, αφού μέχρι το 1996 υπήρχε μόνον ένα χειροκίνητο τηλέφωνο και ο δρόμος που συνδέει το Βρυσοχώρι με το Παλαιοσέλλι ασφαλτοστρώθηκε το 2009.

Τι να δείτε στο Βρυσοχώρι

Άγιος Χαράλαμπος

Είναι μία μεγάλη και εντυπωσιακή εκκλησία στην κεντρική πλατεία του χωριού. Η ανέγερση του ναού ξεκίνησε το 1799 και ολοκληρώθηκε το 1814, οπότε και εγκαινιάσθηκε από τον τότε Μητροπολίτη Ιωαννίνων Γαβριήλ τον Σεπτέμβριο του 1814. Τα έξοδα για την ανέγερση αυτού του μεγαλοπρεπούς Ναού ανέλαβαν εξ ολοκλήρου όλοι οι κάτοικοι του Βρυσοχωρίου (μόνιμοι στο χωριό και ξενιτεμένοι).

Οι ξενιτεμένοι πρόσφεραν τα περισσότερα καθώς και το Μοναστήρι της Αγίας Τριάδας από τα έσοδά του. Πριν τα θυρανοίξια υπήρξε μια διαμάχη ως προς το ποιος Άγιος θα τιμηθεί. Ο ιεράρχης Γαβριήλ ζήτησε κατάλογο για να διαπιστώσει ποιοι από τους κατοίκους πρόσφεραν τα περισσότερα και διαπιστώνοντας ότι αυτοί που θέλανε να τιμηθεί στον Ναό αυτό ο Άγιος Χαράλαμπος είχαν προσφέρει τα περισσότερα χρήματα, χωρίς κανέναν δισταγμό, άνοιξε την πόρτα ψάλλοντας το απολυτίκιο του Αγίου Χαραλάμπους.

Από τότε ο ιερός αυτός Ναός έγινε το σύμβολο για το χωριό και το σημείο αναφοράς για κάθε Βρυσοχωρίτη μόνιμο και ξενιτεμένο.

Πηγή: «ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ» 1814-2013, Τα Νέα του Βρυσοχωρίου, τεύχος  84

Η μονή της Αγίας Τριάδας

Βρίσκεται 13χλμ. από το χωριό και σε υψόμετρο 950μ. και χρονολογείται από τον 17ο αιώνα.

Άγιος Αθανάσιος

Είναι ο πρώτος και αρχαιότερος ναός του χωριού. Σύμφωνα με την παράδοση όταν τον 8ο μ.Χ. αιώνα έγινε η σύμπτυξη όλων των οικισμών σε ένα χωριό , αυτό ονομάστηκε Άγιος Αθανάσιος.

Άγιος Δημήτριος

Είναι κτισμένος στο κέντρο του οικισμού και πρωτοχτίστηκε πριν από τέσσερις και πλέον αιώνες.

Ο ναός της Κάτω Παναγιάς

Είναι αφιερωμένος στη Γέννηση της Θεοτόκου.

Πέτρινα  γεφύρια

Από τα 19 πέτρινα γεφύρια του χωριού που έχουν καταγραφεί, σήμερα σώζονται μόνον έξι που βρίσκονται μέσα και έξω από το χωριό:

Το γεφύρι της Σκαρβένας Είναι κτισμένο λίγο έξω από το χωριό Βρυσοχώρι, δίπλα από την επαρχιακή οδό που ενώνει το κεντρικό Ζαγόρι με το Παλιοσέλι αλλά και τα υπόλοιπα χωριά της Κονίτσης, στη Λάκκα Αώου.

Το γεφύρι του Γκαράνη μέσα στον οικισμό, το γεφύρι της Κουίτσας ένα μικρό πανέμορφο γεφυράκι στην είσοδο του χωριού, τα γεφύρια του Σιάννου δυο μικρά μονότοξα γεφύρια το ένα δίπλα στο άλλο μέσα στο Βρυσοχώρι, το γεφύρι Τσαμάρε (=μεγάλο) και το γεφύρι Τζανίκα (=μικρό).

Πηγή: ΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΟΥ ΒΡΥΣΟΧΩΡΙΟΥ (Αδαμάντιος Τσιομίδης «Τα νέα του Βρυσοχωρίου» τεύχος 102)

Λιθόγλυπτα

Για τα λιθόγλυπτα που βρίσκονται στο Βρυσοχώρι και που κοσμούν τα σπίτια γράφει η Μαρία Τσούπη – Ρέμου: Μ.Ο.Σ. ΒΡΥΣΟΧΩΡΙΟΥ:

“Στο Βρυσοχώρι είναι εντοπισμένα πάνω από 100 δείγματα λαϊκής λιθογλυπτικής τέχνης. Η γλυπτική της πέτρας είναι μια από τις εκφράσεις της παραδοσιακής χειροτεχνικής δημιουργίας, όπως είναι και η ξυλογλυπτική, η ζωγραφική, η κεντητική, η υφαντική, η αργυροχρυσοχοΐα, η μεταλλοτεχνία και η κεραμική.

Είναι αξιοσημείωτο ότι το Βρυσοχώρι είναι ένα από τα λιγοστά χωριά του Ζαγοριού, όπου μπορεί κανείς να εντοπίσει συχνά αυτά τα εξαίρετα δείγματα της τέχνης των πελεκάνων – μαστόρων της κουμπανίας των χτιστάδων.

Όλα αυτά τα λιθανάγλυφα θέματα ενισχύουν την αίσθηση της αποδέσμευσης από τις αρνητικές δυνάμεις του Κακού. Είναι φυλακτικά «σημεία» που δίνουν διέξοδο στις μεταφυσικές ανησυχίες του ανθρώπου και δημιουργούν συνθήκες βίωσης της θεϊκής παρουσίας.”

Γιορτές, Εκδηλώσεις και Έθιμα στο Βρυσοχώρι

Ο δραστήριος Μορφωτικός και Ορειβατικός Σύλλογος (Μ.Ο.Σ.) που ιδρύθηκε το 1970 δραστηριοποιείται οργανώνοντας γιορτές και εκδηλώσεις ώστε η επίσκεψη των ξενιτεμένων και των υπόλοιπων επισκεπτών να είναι ευχάριστη.

Οι γιορτές που γιορτάζονται και συγκεντρώνουν κόσμο είναι: το Πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής στις 26-28 Ιουλίου και το Πανηγύρι της Αγίας Τριάδας στις αρχές Ιουνίου στο ομώνυμο μοναστήρι.

Επίσης ο Σύλλογος καθιέρωσε τη Γιορτή της Πίτας. Είναι μια όμορφη πολιτιστική εκδήλωση και γιορτή που ξεκίνησε το 1991 και διατηρείται μέχρι σήμερα. Κάθε πρώτο Σάββατο του τρίτου δεκαημέρου του Αυγούστου οι γυναίκες του χωριού φτιάχνουν πίτες που προσφέρουν στους παρευρισκόμενους και το πρόγραμμα βέβαια περιλαμβάνει το παραδοσιακό γλέντι στην πλατεία του χωριού. Ονομαστές είναι οι ηπειρώτικες πίτες (χαρακτηριστικό φαγητό της περιοχής) που φτιάχνουν οι ηπειρώτισσες στα σπίτια τους.

Θέσχουρε

Ένα σημαντικό, πρωτότυπο και μοναδικό έθιμο είναι το «ΘΕΣΧΟΥΡΕ». Είναι αφιερωμένο στους άρρενες νεκρούς του χωριού. Είναι κατά κάποιον τρόπο ένα προσκλητήριο, που γίνεται με σκοπό να τιμήσει τους ανθρώπους που έφυγαν, να επαναφέρει ακουστικά στη μνήμη τα ονόματά τους και τελικά να θυμίζει στους ζώντες τη σκληρή, μοιραία και αναπόφευκτη πορεία του ανθρώπου.

Το Θέσχουρε γίνεται στον αυλόγυρο της εκκλησίας του Αγίου Χαραλάμπους και από το καμπαναριό, που είναι το πιο ψηλό από τ’ άλλα δύο καμπαναριά του χωριού. Η καμπάνα ακούγεται σε πολύ μεγάλη απόσταση και η τοποθεσία στο Ανατολικό μέρος του χωριού δεσπόζει όλης της περιοχής. Το έθιμο τελείται κάθε χρόνο τη Μεγάλη Εβδομάδα και συγκεκριμένα το απόγευμα της Μ. Δευτέρας, της Μ. Τρίτης και της Μ. Τετάρτης. Αρχίζει μία περίπου ώρα πριν τη δύση του ήλιου και τελειώνει λίγο μετά το ηλιοβασίλεμα.

Πηγή: ΘΕΣΧΟΥΡΕ, Τα Νέα του Βρυσοχωρίου, Αρ. φ. 82, Ευτυχία Οικονόμου – Γεωργοπούλου

Η Νεραϊδόβρυση

Από παλιά η δύναμη του νερού και η ομορφιά της φύσης λειτουργούσαν καταλυτικά για τους ανθρώπους και ζωτάνευαν την φαντασία τους πλάθοντας μύθους με αιθέρια πλάσματα, τις νεράιδες. Οι μύθοι τις θέλουν πανέμορφες και απρόσιτες, αλλά τελικά αποδεικνύονται ευάλωτες στον έρωτα και καταλήγουν να υποκύπτουν στον έρωτα όμορφων και γενναίων ανδρών κατά προτίμηση βασιλικής γενιάς. Γιατί όχι; Ένας μύθος μπορεί να έχει έρωτα, χρήμα, και γαλαζοαίματους. Ένα τόσο όμορφο μέρος σαν τη Νεραϊδόβρυση στα ριζά της Τσούκα Ρόσσα δεν θα μπορούσε παρά να έχει τις δικές του νεράιδες.

Και όπως διηγείται στο βιβλίο του «Το Βρυσοχώρι» ο Νικόλαος Έξαρχος, σύμφωνα με τη μυθική παράδοση του χωριού από τα αρχαία χρόνια στις ρίζες του βουνού βρίσκεται η ρεματιά που ονομάζεται Αμπουτσιά κατά παράφραση της βλάχικης λέξης Αμουτσά που σημαίνει λιποθυμία.

Εκεί ψηλά στο βράχο αναβλύζει μία πηγή. Στο σημείο αυτό, πάντα σύμφωνα με το μύθο, έστηναν καρτέρι οι κυνηγοί για αγριόγιδα και ταυτόχρονα έβλεπαν και τις νεράιδες που κατοικούσαν στις σπηλιές και κατέβαιναν στο ρέμα και κάτω από τον καταρράκτη λούζονταν και άπλωναν τα μαντήλια τους στις πέτρες να στεγνώσουν. Κάποια στιγμή είχε απομείνει μόνο μια νεράιδα, οι άλλες ίσως να είχαν φύγει από το μέρος εκείνο.

Εκείνη την εποχή ο γιός του βασιλιά της Ηπείρου – ναι, ναι το βασιλόπουλο – αναζητούσε στα βουνά της περιοχής την χαμένη αδερφή του. Φτάνοντας στο ρέμα είδε τη νεράιδα που λουζόταν και όρμησε να την πιάσει. Εκείνη ξέφυγε και χάθηκε. Το βασιλόπουλο συνέχισε φτάνοντας στη βρύση που υπάρχει σήμερα. Εκεί τελικά κατόρθωσε να την πιάσει και τελικά να την κάνει γυναίκα του. Και όπως τελειώνει ο μύθος αντί της αδερφής του βρήκε σύζυγο και μάλιστα νεράιδα. Και ζήσαν αυτοί καλά και μείς μείναμε με την περιέργεια τι απόγινε η αδερφή.

Η πεζοπορική διαδρομή με λίγα δύσκολα περάσματα αλλά σε ένα εκπληκτικό μονοπάτι μέσα σε πυκνή βλάστηση οδηγεί στη ξακουστή αυτή βρύση που αναβλύζει παγωμένο νερό.

Δραστηριότητες

Η τοποθεσία του χωριού προσφέρεται για πολλές και υπέροχες διαδρομές ορειβατικές, πεζοπορικές ή με αυτοκίνητο. Είναι τόσες πολλές που εμείς παραθέτουμε ενδεικτικά κάποιες από αυτές. Πολύ ωραία διαδρομή με αυτοκίνητο είναι μέχρι το Γυφτόκαμπο, το Σκαμνέλι και τη Λάιστα και μακρύτερα τα χωριά της Λάκκας του Αώου (Παλαιοσέλλι, Ελεύθερο, Πάδες κ.λπ.).

Για τους ορειβάτες ορθώνονται προκαλώντας και προσκαλώντας οι κορυφές της Τύμφης (Γκαμήλα, Τσούκα Ρόσσα). Πεζοπορικές διαδρομές υπάρχουν πολλές, δύσκολες και εύκολες. Για τους πιο τολμηρούς και λάτρεις των άγριων ποταμών είναι η διάσχιση του φαραγγιού του Αώου μέχρι τη Γέφυρα της Κόνιτσας, μια πολύ δύσκολη διαδρομή, αφού από το σημείο αυτό μέχρι τη Μονή Στομίου σε αρκετά σημεία δεν υπάρχει καν μονοπάτι και πρέπει να κολυμπήσει κανείς για να συνεχίσει την πορεία του. Πληροφορίες μπορεί κανείς να πάρει από το Μορφωτικό και Ορειβατικό Σύλλογο του χωριού.

<p>The post Αφιέρωμα στο Βρυσοχώρι: Ατενίζοντας τη Τσούκα Ρόσσα first appeared on Epirus Explorer.</p>

Ιστορία και Πληροφορίες

Σε θέσεις κοντά στο χωριό βρέθηκαν αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία χρονολογικά τοποθετούνται στην περίοδο μεταξύ 10^ου και 12^ου αιώνα π.Χ. και  φυλάσσονται στο αρχαιολογικό μουσείο των Ιωαννίνων.

Σύμφωνα με την παράδοση κάτοικοι από τους γύρω οικισμούς (Επάνω χωριό, Καραπούλι, Σμολιάσου, Βελλά, Καπέσοβο και Ραβένια) μετοίκησαν στα Κάτω Σουδενά αυξάνοντας έτσι τον πληθυσμό του χωριού. (Λαμπρίδης, Ηπ. Μελετ. 8/27) Αναφορά για την ύπαρξη του οικισμού ως Σουδενά γίνεται το 1361 σε Χρυσόβουλο του Σέρβου δεσπότη Συμεών προς τον Ιωάννην Τσάφαν Ουρσίνον Δούκαν.

Αρχικά το χωριό ονομαζόταν Κάτω Σουδενά. Το τοπωνύμιο «Σουδενά» προέρχεται από το σλαβικό Studend που σημαίνει ψυχρός, ή από το Στούντενα -stdena- παρετυμολογία της λέξης Σούδα. Ο Λαμπρίδης ερμηνεύοντας το τοπωνύμιο Στούδενα ως «ψυχρό τόπο», αναφέρει ότι τα χωριά Άνω και Κάτω Σουδενά μέχρι το 1634 λεγόταν Στούδενα.

Το 1928 μετονομάστηκε σε Κάτω Κάμπος από τον κάμπο που απλώνεται μπροστά, και ένα χρόνο αργότερα, το 1929 πήρε την τωρινή ονομασία Κάτω Πεδινά. Το 1919 τα Κάτω Σουδενά έγιναν έδρα της δικής τους ομώνυμης Κοινότητας, ενώ το 1928 πήραν το ελληνικό όνομα Κάτω Κάμπος, από τον κάμπο που απλώνεται μπροστά, όνομα που άλλαξε (1929) σε Κάτω Πεδινά.

Ο μεγάλος και εύφορος κάμπος που βρίσκεται μεταξύ των Άνω και Κάτω Πεδινών και του Ελαφότοπου υπήρξε κάποτε ο «σιτοβολώνας» της περιοχής. Σήμερα οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Την εποχή της άνοιξης η εικόνα είναι μαγική με  το λουλουδάτο χαλί της φύσης να στολίζει πέρα για πέρα τον κάμπο.

Από τον το 16^ο μέχρι τον 20^ο αιώνα ο οικισμός γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Τότε κτίστηκαν σχολεία και εκκλησίες, κατασκευάστηκαν καλντερίμια, αποθήκες και πηγάδια μέσα και κοντά στο χωριό. Το 1818 ο οικισμός αριθμούσε 153 σπίτια. Στην εποχή του Λαμπρίδη (1889), είχε αποκτήσει και ελληνικό σχολείο καθώς και παρθεναγωγείο. Επίσης, επιστήμονες γιατροί εξασκούσαν το επάγγελμα στο χωριό καθώς και σε κάποια άλλα χωριά του Ζαγορίου (Άνω Πεδινά, Αρίστη, Πάπιγκο κ.λπ.) (Ηπ. Μελετ. Λαμπρίδης 8/56)

Η παρακμή του οικισμού ξεκίνησε με το τέλος του πολέμου και ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 1960.

Τι να δείτε στα Κάτω Πεδινά

Το ναό των Ταξιαρχών που βρίσκεται στην είσοδο του χωριού και έχει ένα μεγάλο τρούλο με δώδεκα πλευρές. Σύμφωνα με το Λαμπρίδη ο ναός κτίστηκε το 1593. Στην αρχική πρόσοψη του ναού διακρίνεται χαραγμένη η χρονολογία ΖΡΚΑ (1613). Ο ναός διακοσμήθηκε στα 1743 από τον Καπεσοβίτη ζωγράφο Αναστάσιο Β. Ο ναός έχει χαρακτηριστεί σαν διατηρητέο μνημείο.

Την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, τρίκλιτη βασιλική με τρούλο, τοξωτές στοές στη βόρεια και νότια πλευρά, ξυλόγλυπτο τέμπλο και εικόνες.

Το κτίριο του Παρθεναγωγείου: Κτίστηκε με δαπάνες του ευεργέτη Μιχαήλ Στυλου και πάνω από την κεντρική είσοδο υπάρχει πλάκα με την ημερομηνία 25 Απριλίου 1901 και το όνομα του ευεργέτη. Το κτίριο σήμερα είναι εγκαταλειμμένο και έχει υποστεί τις αναπόφευκτες φθορές.

Δημοτική Μουσική

Από τα Κάτω Πεδινά τη δεκαετία του ’30 ξεκίνησε μία από τις πιο θρυλικές μουσικές κομπανίες της χώρας τα «Τακούτσια» .

Τα «Τακούτσια» ήταν «τα παιδιά του Τάκη», και ο Τάκης ήταν ο βιολιστής Τάκης Καψάλης ο οποίος δημιούργησε την κομπανία μαζί με τα παιδιά του και ένα ανίψι του. Τα τέσσερα αυτά πρόσωπα αποτέλεσαν τον κορμό της κομπανίας μέχρι το 1987, οπότε και διαλύθηκε λόγω γήρανσης των μελών της. Η κομπανία αυτή διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό το ζαγορίσιο ρεπερτόριο. Με τα «Τακούτσια» συνεργάστηκαν πολλοί μουσικοί, και δη κλαριντζήδες, είτε από το Ζαγόρι είτε από αλλού.

Πηγή : https://typos-i.gr/article/ta-takoytsia-h-8rylikh-kompania

Εκδηλώσεις

Το χωριό γιορτάζει στις 29 Αυγούστου ημέρα του Τιμίου Προδρόμου και το τοπικό πανηγύρι ξεκινάει από την παραμονή και ολοκληρώνεται την επόμενη μέρα.

Ο οικισμός παρά το ότι δεν έχει την κίνηση των άλλων χωριών δεν παύει να είναι όμορφος και τα καλοκαίρια γεμίζει από κόσμο. Τα περισσότερα σπίτια είναι εγκαταλειμμένα, αρκετά όμως έχουν ανακατασκευαστεί. Η πλατεία, που είναι στο κέντρο (μεσοχώρι) έχει ένα πολύ όμορφο καφενείο/εστιατόριο και το καλοκαίρι γίνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις στο χωριό.

Επίσης, η διοργάνωση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων και πολιτιστικών διοργανώσεων όπως η εβδομάδα των σεμιναρίων κινηματογράφου κάθε Ιούνιο/Ιούλιο (zagoriwood) και το παραδοσιακό πανηγύρι στις 29 Αυγούστου με κορυφαία εκδήλωση την εβδομάδα του ανοικτού κινηματόγραφου που γίνεται στην κεντρική πλατεία κάθε Αύγουστο επίσης ελκύουν επισκέπτες.

Μία εικόνα καλοκαιρινή και όμορφη επίσης, είναι η απογευματινή βόλτα στον κεντρικό δρόμο ανάμεσα στο χωριό και τον κάμπο λίγο πριν σουρουπώσει. Η κατάληξη βέβαια στην πλατεία του χωριού μέχρι αργά.

<p>The post Κάτω Πεδινά – Ένα από τα παλαιότερα Ζαγοροχώρια first appeared on Epirus Explorer.</p>

Απέχει 48 χλμ. από τα Ιωάννινα και βρίσκεται κοντά στα χωριά Μεγάλο και Μικρό Πάπιγκο, Άγιο Μηνά και Βίκο (παλιά Βιτσικό). Η προνομιακή της θέση στην πιο όμορφη περιοχή του Βοϊδομάτη την κάνει έναν από τους πλέον ιδανικούς προορισμούς διακοπών.

Ιστορία και ονομασία

Όπως γράφει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου στο Τοπωνυμικό Ζαγορίου, το παλιό της όνομα, Αρτσίστα, είναι φυτώνυμο αλβανικής προέλευσης.

Είναι άγνωστο το πότε ακριβώς εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι κάτοικοι στο χωριό. Πάντως αρχαιολογικά ευρήματα που ανακαλύφτηκαν στην Αρτσίστα και το Καστράκι της Κλειδωνιάς υπονοούν αρχική κατοίκηση μετά το 13^ο-12^ο αιώνα π.Χ. 

Σύμφωνα με τον Λαμπρίδη (Ζαγοριακά), κατά την παράδοση ο οικισμός συγκροτήθηκε ή αυξήθηκε μετά τη διάλυση του οικισμού Βόπατη καθώς και από μετοίκηση οικογενειών από τον Άγιο Μηνά.

Η πλεονεκτική θέση του χωριού βοήθησε στην ευημερία του. Κατ΄αρχάς, ήταν κοντά στην Κόνιτσα που εκείνη την εποχή αποτελούσε πέρασμα για τα καραβάνια που μετέφεραν εμπορεύματα στο εξωτερικό. Επίσης, γύρω από τον οικισμό υπήρχαν πολλά μεγάλα χωριά, κάτι που ενίσχυε το αίσθημα της ασφάλειας των κατοίκων.

Κατά το 13^ο αιώνα το χωριό ευημερούσε όπως και τα υπόλοιπα χωριά της δυτικής πλευράς του Ζαγορίου. Η ευημερία αυτή διατηρήθηκε και μετά την εισβολή των Οθωμανών στην Ήπειρο της Τουρκοκρατίας αφού απολάμβανε τα προνόμια που είχαν παραχωρηθεί από τους Τούρκους στα Ζαγοροχώρια σαν αναγνώριση της υποταγής τους.

Τα προνόμια καταργήθηκαν οριστικά το 1868 μετά την επανάσταση του Διονυσίου Σκυλοσόφου.

Στα τέλη του 17ου αιώνα, τα χωριά του Ζαγορίου υπέφεραν από τις ληστρικές επιδρομές και βιαιοπραγίες των Τουρκαλβανών. Τότε, πολλοί αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν, κυρίως στα Βαλκάνια, οι περισσότεροι στη Σερβία και λίγοι στη Βουλγαρία, Ρουμανία κ.α.. Ήταν έμποροι, ξενοδόχοι και καταστηματάρχες. Πολλοί Αριστινοί ήταν και είναι εκπαιδευτικοί και δημόσιοι υπάλληλοι. (Μακρής Ε., Τα Ζαγοροχώρια, Ιωάννινα 1996)

Έτσι, με την οικονομική βοήθεια των ξενιτεμένων η Αρτσίστα έγινε ένα μεγάλο χωριό με αρχοντικά. Αξιόλογη πρόοδο έκανε και στον πνευματικό τομέα. Είναι από τα πρώτα χωριά του Ζαγορίου στο οποίο λειτούργησε σχολείο. Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, διατηρούσε αλληλοδιδακτικό σχολείο με αξιόλογους δασκάλους, ενώ αργότερα το 1825 απέκτησε και ελληνικό σχολείο.

Το 1919, η Αρτσίστα έγινε έδρα της δικής της ομώνυμης Κοινότητας, ενώ το 1929 πήρε το σημερινό όνομα (προφανώς εξελληνισμένος τύπος του παλιού).

Η Αρίστη βρέθηκε στο κέντρο των πολεμικών γεγονότων του 1940 αφού η περιοχή έγινε πεδίο μαχών στη διάρκεια του επίθεσης των Ιταλών. Τα υψώματα της Γκραμπάλας αποτελούσαν την αμυντική γραμμή των ελληνικών δυνάμεων. Οι πόλεμοι που ακολούθησαν  συνετέλεσαν στην ερήμωση όπως και στα υπόλοιπα χωριά του Ζαγορίου.

Με καταγωγή από την Αρίστη

Στην Αρίστη γεννήθηκε ο Φώτης Μ. Πέτσας (1918 – 2004) που ήταν  σημαντικός Έλληνας αρχαιολόγος και πανεπιστημιακός. Στο πλούσιο συγγραφικό του έργο περιλαμβάνονται βιβλία, κείμενα σε συλλογικά έργα, ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια, δημοσιεύματα σε περιοδικά και εφημερίδες, βιβλιοκρισίες.

Τα τελευταία χρόνια όμως η τουριστική ανάκαμψη έχει σαν αποτέλεσμα οι κληρονόμοι των παλιών αρχοντικών να επιστρέφουν και να λειτουργούν τα μεγάλα αρχοντικά ως παραδοσιακούς ξενώνες.

Αξιοθέατα

Το χωριό έχει διατηρήσει πολλά από τα αρχοντικά του, τα οποία εδώ και αρκετά χρόνια οι κληρονόμοι τα ανακαίνισαν και τα λειτουργούν σαν παραδοσιακούς ξενώνες. Περπατώντας στα πετρόκτιστα καλντερίμια θα δείτε τα αρχοντικά και την παλιά βρύση. Στην πλατεία του χωριού βρίσκεται η επιβλητική εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με το πανύψηλο καμπαναριό της, κτισμένη το 1718 και με τοιχογραφίες ζωγράφων από το Καπέσοβο.  Άλλη εκκλησία είναι ο Άγιος Αθανάσιος, κτίσμα του 16^ου αιώνα.

Το Παλιογέφυρο

Βρισκόταν ανάμεσα στα χωριά Πάπιγκο και Αρίστη και γεφύρωνε το Βοϊδομάτη ποταμό. Σήμερα, το μόνο που έχει απομείνει είναι το βοηθητικό τόξο και ένα μέρος του ακρόβαθρου. Απ’ ότι φαίνεται πρέπει να ήταν εντυπωσιακό γεφύρι. Δυστυχώς, παρασύρθηκε σε μια κατεβασιά του ποταμού. Περνώντας τη σιδερένια γέφυρα του Παπίγκου με κατεύθυνση το Πάπιγκο, παρκάρετε το όχημα στο χώρο στάθμευσης και ακολουθείτε το μονοπάτι δεξιά. Στο σημείο αυτό είναι και μία από τις ωραιότερες φυσικές πισίνες του Βοϊδομάτη.

Η Μονή Σπηλιώτισσας

Βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Βοϊδομάτη 5 χλμ. περίπου μετά την Αρίστη στο δρόμο για το Πάπιγκο. Από το χώρο στάθμευσης ένα σύντομο μονοπάτι μέσα στο πλατανόδασος οδηγεί στο μοναστήρι.

Το μοναστήρι είναι χτισμένο στη σπηλιά ενός βράχου και είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει ο ναός κτίστηκε το 1665 και ιστορήθηκε το 1673. Η Μονή υπήρξε πλούσιο μοναστήρι με μεγάλη ακίνητη περιουσία και τα ετήσια έσοδα προορίζονταν για κοινωφελείς σκοπούς. Οικονομικοί λόγοι, πυρκαγιά και σεισμός ήταν τα καταστροφικά γεγονότα που οδήγησαν το μοναστήρι σε διάλυση.

Αν και είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου γιορτάζει της Ζωοδόχου Πηγής μετά το Πάσχα.

Επίσης, είναι θαυμάσια η θέα από το πέτρινο καμπαναριό που βρίσκεται στην κορυφή του βράχου.

Η Αρίστη αποτελεί πέρασμα για το Πάπιγκο με αποτέλεσμα τις περιόδους εορτών και αργιών η διέλευση των αυτοκινήτων να δημιουργεί κυκλοφοριακή αναστάτωση.

Η ομορφιά του χωριού παράλληλα με την πολύ καλή τουριστική υποδομή του, καθώς και η δυνατότητα εύκολης πρόσβασης σε πολλά αξιοθέατα της περιοχής έχουν αναδείξει την Αρίστη σε έναν από τους πλέον πολυσύχναστους και δημοφιλείς προορισμούς στο Ζαγόρι.

Δραστηριότητες

Οι λάτρεις της πεζοπορίας μπορούν να ακολουθήσουν το μονοπάτι που ξεκινά από την Αρίστη και οδηγεί στη γέφυρα της Κλειδωνιάς, μετά από περίπου 2 με 2.30 ώρες πορείας.

Η διαδρομή από Αρίστη μέχρι Κλειδωνιά

Οι λάτρεις της πεζοπορίας μπορούν να ακολουθήσουν το μονοπάτι που ξεκινά από την Αρίστη και οδηγεί στη γέφυρα της Κλειδωνιάς. Η απόσταση είναι πέντε χιλιόμετρα και ο χρόνος πεζοπορίας περίπου 2 με 2.30 ώρες. Στη μέση της πορείας μια πινακίδα μας κατευθύνει στην παλιά μονή των Αγίων Αναργύρων της Κλειδωνιάς (παλιά Κλειδονιάβιστα) που είναι κτισμένη από το 1658.

Η πινακίδα δείχνει το δρόμο και τα σκαλιά που οδηγούν στη παλιά και εγκαταλειμμένη από χρόνια εκκλησία. Το μοναστήρι είναι εγκαταλειμμένο αλλά το καθολικό της μονής και οι αγιογραφίες σώζονται σε καλή κατάσταση. Το μοναστήρι έχει χαρακτηρισθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Την ημέρα της εορτής των Αγίων Αναργύρων Κοσμά & Δαμιανού (1 Ιουλίου) γίνεται λειτουργία και ακολουθεί παραδοσιακό γλέντι στην όχθη του Βοϊδομάτη.

Η επιστροφή γίνεται από το ίδιο μονοπάτι.

Ο Βοιδομάτης στο σημείο της γέφυρας

Αφήνοντας  την Αρίστη και παίρνοντας το δρόμο για το Πάπιγκο σε 3 χλμ. φτάνουμε στο ποτάμι και στη γέφυρα του Παπίγκου ή του Βοϊδομάτη. Το σημείο αυτό είναι ένα από τα ωραιότερα της ορεινής Ελλάδας.

Η γέφυρα του Βοϊδομάτη στη διαδρομή προς το Πάπιγκο, είναι αφετηρία διαδρομών για rafting, δυσκολίας II βαθμού και διάρκειας από 1 έως 2 ώρες, που καταλήγουν στη γέφυρα του Βοϊδομάτη στην Κλειδωνιά. Η κατάβαση του ποταμού μπορεί να γίνει και με kayak ή monoraft.

Ο Βοιδομάτης είναι ένας μικρός παραπόταμος του Αώου με μήκος περίπου 15 χλμ. και είναι το καθαρότερο ποτάμι της Ευρώπης. Εντυπωσιακή είναι η διαύγεια των νερών σε βαθειά σημεία, το απίστευτο γαλαζοπράσινο χρώμα και η καθαρότητά τους που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι το ποτάμι βρίσκεται εξ ολοκλήρου μέσα στον Εθνικό Δρυμό Βίκου Αώου.

Ο δρυμός ανακηρύχθηκε το 1973 με αποτέλεσμα την προστασία της ευαίσθητης χλωρίδας και πανίδας της περιοχής.

Ο Βοϊδομάτης είναι επίσης και από τα πιο κρύα ποτάμια της Ευρώπης, αφού τα νερά του ακόμη και στην καρδιά του καλοκαιριού σε περίοδο καύσωνα δεν ξεπερνούν σε θερμοκρασία τους 6°C – 7°C. Ετυμολογικά, ο όρος Βοϊδομάτης εικάζεται ότι οφείλεται στο σλαβικό “βόντα μάτε”, που σημαίνει νερομάνα.

Το γεφύρι της Κλειδωνιάς

Το μονότοξο γεφύρι της Κλειδωνιάς που βρίσκεται και σώζεται μέχρι σήμερα στην ίδια και πλέον κατάλληλη θέση για τη γεφύρωση του Βοϊδομάτη είναι το τρίτο κατά σειρά και αποτελούσε σημαντικό σημείο διάβασης. Το γεφύρι ένωνε την Κλειδωνιά με  την Κόνιτσα  και τον Άγιο Μηνά καθώς και τα Γιάννενα  με την Κόνιτσα.

Σύμφωνα με το Λαμπρίδη, χορηγός της γέφυρας ήταν η Μπαλκίζ χανούμ ή οποία διεθεσε το ποσό των 37.000 γροσίων (1853). Η Μπαλκίζ χανούμ ήταν σύζυγος του Μαλήκ Πασά εγγονού της Χαϊνίτσας που ήταν αδελφή του Αλή πασά. Οι μαστόροι που δούλεψαν στο γεφύρι κατάγονταν από την περιοχή του Αργυροκάστρου και ήταν γνωστοί τεχνίτες υπονόμων, υδραυλικοί, δημιουργοί συντριβανιών και υδραγωγείων και γεφυριών. Ο πρωτομάστορας του έργου παραμένει άγνωστος.

<p>The post Αρίστη – Ένα από τα διασημότερα Ζαγοροχώρια first appeared on Epirus Explorer.</p>

Ιστορία και Πληροφορίες

Ιστορία και Ονομασία  

Ακριβής χρονολογία για την κτίση του οικισμού δεν υπάρχει. Πάντως είναι γνωστό ότι πριν την Οθωμανική κατάκτηση της Ηπείρου (1430) η περιοχή κατοικήθηκε από τους Βλάχους οι οποίοι μετά τις ληστρικές επιδρομές του Τουρκαλβανών αναγκάστηκαν να φύγουν και να εγκατασταθούν κυρίως στο Πάπιγκο.

Σύμφωνα με την παράδοση το χωριό κατά τα πρώτα χρόνια της κτίσης του ήταν μικρό και περιοριζόταν στο χώρο μεταξύ των δύο εκκλησιών του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Νικολάου καταλαμβάνοντας και μια δασική έκταση όπου υπήρχαν τρείς βρύσες. Γύρω το χωριό σε μικρή απόσταση υπήρχαν τρεις άλλοι μικροί οικισμοί: Μέγα Δένδρον,  Νιάγκου και Ρωμνιά ή Ρωμνιέλ. Στους οικισμούς Νιάγκου και Ρωμνιά βρέθηκαν αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία βεβαιώνουν ανθρώπινη παρουσία στα αρχαία χρόνια.

Οι κάτοικοι των οικισμών αυτών ασχολούνταν με κτηνοτροφικές και γεωργικές εργασίες και σε κάποιο βαθμό με την αμπελοκαλλιέργεια. Επιπλέον η αφθονία των νερών ευνοούσε την καλλιέργεια οπωροφόρων και λαχανικών.

Ο Λαμπρίδης αναφέρει ότι στην εποχή του οι τέσσερις συνοικίες του χωριού χωρίζονταν  με ρυάκια και αναμεσά τους υπήρχαν μικρά σπίτια με κήπους και λιθόστρωτους δρόμους. Από το 1865 οι κάτοικοι ασχολήθηκαν με τη συστηματική καλλιέργεια των οπωροφόρων κάτι που τους απέδωσε σημαντικά έσοδα.

Η παλιά ονομασία Λιασκοβέτσι είναι σλάβικη και σημαίνει «λεπτοκαρυά» ή «λεφτοκαρυά». Στο χωριό υπήρχαν και υπάρχουν πολλές άγριες λεπτοκαρυές (φουντουκιές).

Το 1683, στα πλαίσια διοικητικής αναδιάρθρωσης και για ευκολία είσπραξης φόρων πολλοί μικροί οικισμοί ενώθηκαν. Έτσι οι τέσσερις οικισμοί Μέγα Δένδρον, Νιάγκου και Ρωμνιά ενώθηκαν με το Λιασκοβέτσι αποτελώντας πλέον μια ενιαία κοινότητα και εφαρμόζοντας το διοικητικό σύστημα με μουχτάρη και δημογέροντες.

Το 1769 με την καταστροφή της Μοσχόπολης οι περισσότεροι κάτοικοι κατέφυγαν σε περιοχές της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας και πολλοί  από αυτούς στην Ήπειρο. Σύμφωνα με το Λαμπρίδη ανάμεσα στις οικογένειες που ήρθαν στο Λιασκοβέτσι ήταν και η οικογένεια Εξάρχου.

Από το 1750 το χωριό παρουσίασε  οικονομική και πνευματική ανάπτυξη και το 1780 είχε και ελληνικό σχολείο. Το 1919 το Λιασκοβέτσι έγινε έδρα της δικής του ομώνυμης Κοινότητας, το 1927 πήρε το όνομα Λεπτοκαριά, το οποίο το 1940  διορθώθηκε σε Λεπτοκαρυά. Το 1997 προσαρτήθηκε στον Καποδιστριακό Δήμο Τύμφης, και από το 2010 υπάγεται στον Καλλικρατικό Δήμο  Ζαγορίου.

Με καταγωγή από τη Λεπτοκαρυά

Χριστόδουλος Κλονάρης (1788-1849): Διαπρεπής νομικός που υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος του Αρείου Πάγου. Μετά την παραίτηση του ως εισαγγελέας υπερασπίσθηκε ως δικηγόρος στις ιστορικές δίκες τον Κανέλλο Δεληγιάννη το έτος 1831 και τους Θεοδώρο Κολοκοτρώνη και Δημήτριο Πλαπούτα το έτος 1834.

Οικογένεια  Εξάρχου: Διακεκριμένο μέλος αυτής της οικογένειας ήταν ο Πανταζής Εξάρχου, ένας βικογιατρός που ξεχώρισε με τη μεγάλη υπηρεσία που πρόσφερε. Σύμφωνα με την  παράδοση, οι Ζαγορίσιοι είχαν αρχίσει να εξασκούν το επάγγελμα των βικογιατρών (εμπειρικών γιατρών) ήδη από το 1670. Ο Γάλλος γιατρός και περιηγητής Πουκεβίλ (Pouqueville) (1770-1838) θεωρούσε το Λιασκοβέτσι σαν το κυριότερο σχολείο των βικογιατρών της εποχής.

Επίσης ο γιός του Κωνσταντίνος ασχολήθηκε με το εμπόριο με μεγάλη επιτυχία. Μάλιστα έφθασε μέχρι τις Ινδίες όπου εκτός από το εμπόριο ασχολήθηκε με  τη διάδοση της ορθοδοξίας στην Καλκούτα και την οργάνωση των ελληνικών  εμπορικών οίκων στην ίδια πόλη. Από τη Λεπτοκαρυά κατάγονται οι ευεργέτες όπως οι Β. Κυρκότσιος, Γ. Τζούρογλου, Ι. Αδαμίδης, Κων. Κουντουρίδης κ.α, οι προεστοί Ι. Μοράρος και Χρ. Παρλαπάς, οι λόγιοι και επιστήμονες Π. Γεωργίου, Κ. Κοντόπουλος, Κ. Σταυρίδης, Ι. Αφθονίδης, Α. Σπαθάκης (καθηγητής της Ριζαρείου), Κ. Βακαλόπουλος (καθηγητής στην Κωνσταντινούπολη).

Τι να δείτε στη Λεπτοκαρυά

Άγιος Αθανάσιος: Στο ψηλότερο σημείο του χωριού. Παλιά εκκλησία, η οποία, σύμφωνα με επιγραφή, χτίστηκε το 1859.

Άγιος Νικόλαος: Είναι μια τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με περίεργο χαγιάτι. Βρίσκεται δίπλα στο σχολείο με το οποίο μοιράζεται την αυλή. Στο υπέρθυρο της εισόδου του Καθολικού είναι σκαλισμένες δυο χρονολογίες, η μία (1771) αναφέρεται προφανώς στην ίδρυση του ναού και η άλλη (1812) πιο ψηλά μάλλον στην αγιογράφηση.

Άγιος Αναστάσιος

Πέτρινα γεφύρια

Υπάρχουν επτά πέτρινα γεφύρια, τρία μέσα και τέσσερα έξω από τον οικισμό.

Δραστηριότητες

Το χωριό βρίσκεται στην κύρια ζώνη της προστατευόμενης περιοχής του Εθν. Πάρκου Β. Πίνδου (ΕΠΒΠ 2) και προσφέρεται για ωραίες πεζοπορικές διαδρομές σε δασικά μονοπάτια, εύκολες ή δύσκολες, κοντινές ή μακρινές, ανάλογα με τις αντοχές του καθενός. Στα δάση του φωλιάζουν αρκούδες και αγριογούρουνα.Υπάρχει μονοπάτι που οδηγεί από τη Λεπτοκαρυά στο χωριό Δόλιανη μέσω της τοποθεσίας Αγ. Χριστόφορος. Η πορεία είναι 2.5 ώρες περίπου, με καλή σήμανση και εξαιρετική θέα στα δάση του Ζαγορίου.

Εκδηλώσεις

Είναι ένα πολύ όμορφο χωριό με τρεχούμενα νερά και πυκνή βλάστηση. Δεν υπάρχουν βέβαια τα παραδοσιακά σπίτια επειδή ο οικισμός κάηκε σχεδόν ολοκληρωτικά δύο φορές, την πρώτη το 1912 από τους Τούρκους και τη δεύτερη το 1943 από τους Γερμανούς. Σήμερα στο χωριό ζουν λίγοι μόνιμοι κάτοικοι.

Στο χωριό δεν υπάρχουν ξενώνες αλλά το καφενείο του χωριού στην πλατεία σερβίρει καφέ, τοπικά γλυκά και τσίπουρο.

Στις 26 Ιουλίου, της Αγίας Παρασκευής, γίνεται κάθε χρόνο το πανηγύρι του χωριού, στο οποίο έχουν την ευκαιρία να συναντηθούν όλοι οι απόδημοι του χωριού . Με την ευκαιρία αυτή ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Λεπτοκαρυάς «ΤΟ ΛΙΑΣΚΟΒΕΤΣΙ» διοργανώνει κι άλλες διάφορες εκδηλώσεις (μουσικές, εκθέσεις, κ.ά.).

<p>The post Λεπτοκαρυά – Ένας πανέμορφος ορεινός οικισμός first appeared on Epirus Explorer.</p>

Είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα Ζαγοροχώρια με την αυθεντική αρχιτεκτονική του.

Ιστορία και Πληροφορίες

Σύμφωνα με τον Λαμπρίδη, ο οικισμός χρονολογείται από το 540 μ.Χ. με την εισβολή των Σλάβων στην Ήπειρο. Τότε οι κάτοικοι του χωριού Πιτούρνι μετοίκησαν στην περιοχή του σημερινού χωριού.  Το παλιό όνομα  Σωποτσέλι (ή Σοποτσέλι ή Σομποτσέλ) είναι σλάβικο και σημαίνει τόπος με πολλά νερά.                              

Με την κατάληψη των Ιωαννίνων (1430) από τους Οθωμανούς, το Σοποτσέλι, όπως και άλλα χωριά, υπέγραψε τη συνθήκη υποταγής (Συνθήκη του Βοϊνίκου) με αντάλλαγμα προνόμια (αυτονομία, αυτοδιοίκηση, μερική φοροαπαλλαγή, κ.ά.). Τα προνόμια καταργήθηκαν οριστικά το 1868 μετά την επανάσταση του Διονυσίου Σκυλοσόφου.

Γύρω στα 1583, ήρθαν και κατοίκησαν στο Δίλοφο και κάτοικοι από τους διαλυμένους τότε μικρούς οικισμούς Πετρίτσια και Ζλάροβο.

Το Δίλοφο ακολούθησε την πορεία των υπόλοιπων χωριών του Ζαγορίου. Η βαριά τουρκική φορολογία και οι ληστρικές επιδρομές των Τουρκαλβανών ανάγκασαν τους άνδρες να ξενιτευτούν. Χάρη στην οικονομική βοήθεια των ξενιτεμένων το χωριό ευημέρησε. Κτίστηκαν αρχοντικά και λειτούργησαν σχολεία. Στα τέλη  του 19^ου αιώνα  είχε αποκτήσει  ελληνικό σχολείο, και ειδικά σχολεία θηλέων και αρρένων. Επίσης υπήρχαν επιστήμονες που εξασκούσαν το επάγγελμα του γιατρού.

Το 1919 το Σωποτσέλι έγινε έδρα της δικής του ομώνυμης Κοινότητας, ενώ το 1927 πήρε το όνομα Αμπελιές, που το άλλαξε (1928) με το σημερινό Δίλοφον, από τη θέση του ανάμεσα σε δυο λόφους.

To 1927 διεξήχθη στο Δίλοφο το Α’ Πανζαγορίσιο Συνέδριο κατά τις διαδικασίες του οποίου προωθήθηκε η διαδικασία της αλλαγής των σλαβικών ονομάτων των χωριών σε ελληνικά. (Μακρής Ε., Τα Ζαγοροχώρια, Ιωάννινα 1996)

Μετά το Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο ξεκίνησε  και η παρακμή του χωριού.  Η μετανάστευση των νέων έφερε την ερήμωση. Το χωριό στον πόλεμο δεν καταστράφηκε, όπως άλλα και έτσι διασώθηκαν πολλά από τα παλιά αρχοντικά και τα καλντερίμια.

Με καταγωγή από το Δίλοφο

Οι Αναγνωστόπουλοι, Ιωάννης και Δημήτριος: Πατέρας και υιός, καταγόταν από το Δίλοφο αλλά δραστηριοποιούνταν στην Βραΐλα της Ρουμανίας. Το 1855 ίδρυσαν στο χωριό τους την Αναγνωστοπούλειο σχολή, που λειτούργησε ως Αρρεναγωγείο και μετέπειτα ως Δημοτικό σχολείο. Είναι το επιβλητικό κτίριο που δεσπόζει στην πλατεία του Δίλοφου.

Θεόδωρος Πετσώνης (ή Πετσιώνης ή Πιτσιώνης): Ευεργέτης με χρήματα του οποίου κτίστηκαν τα δύο ομώνυμα γεφύρια στους Φραγκάδες (1818) και τους Κήπους (1830).

Χρ. Ξανθής Λάβδας:  Έκανε πολλά και για τη γενέτειρά του και για τη γύρω περιοχή. Επισκεύασε όλες τις βρύσες από το Κουκούλι μέχρι την τότε Δοβρά (σημ. Ασπράγγελοι), άνοιξε φρέαρ στην αυλή του Αναγνωστοπουλείου Παρθεναγωγείου, έστρωσε τους δρόμους της γενέτειράς του και βοηθούσε όλους τους φτωχούς, κυρίως όμως ξανάχτισε το τότε κατεστραμμένο Γεφύρι του Εβραίου (το σημ. Γεφύρι του Αρκούδα)

Γεώργιος Νουτσόπουλος (1932-2008): Με σπουδές στο ΜΙΤ, εξελέγη νωρίς (1970) καθηγητής στο ΕΜΠ, στην έδρα της Θεωρητικής και Εφαρμοσμένης Υδραυλικής. Υπήρξε από τους θεμελιωτές του νεοϊδρυθέντος Πολυτεχνείου Κρήτης και του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

Γεώργιος Β. Μιχαηλίδης (1906-1974): Αποφοίτησε από τη Ζωσιμαία Σχολή και κατόπιν σπούδασε Ιατρική στο Παρίσι. Όταν γύρισε στην Ελλάδα διετέλεσε υφηγητής και έπειτα έκτακτος Καθηγητής Παθολογίας. Ίδρυσε την «Καρδιολογική εταιρεία» της Αθήνας, Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο και πλήρες καρδιολογικό εργαστήριο.

Τι να δείτε στο Δίλοφο

Η αρχιτεκτονική του οικισμού

Από τα πολύ όμορφα σημεία είναι η πλατεία του χωριού με τον πλάτανο από την οποία ξεκινούν τρία φαρδιά καλντερίμια που οδηγούν στις τρεις συνοικίες του χωριού Πάνω, Κάτω και Πέρα Μαχαλά.

Χαρακτηριστικό που βρίσκει κανείς σε όλα τα παραδοσιακά σπίτια της Ηπείρου είναι τα κτιστά πεζούλια έξω από τις αυλόπορτες δεξιά και αριστερά που είναι χώροι ξεκούρασης ή συζήτησης. Ο οικισμός αριθμεί κάποιες δεκάδες σπίτια παλιά από τα οποία πολλά είναι ερειπωμένα. Πάντως κάποια από τα σπίτια έχουν ανακαινιστεί και έχουν μετατραπεί σε θαυμάσιους ξενώνες. Στην τελευταία επίσκεψη (φθινόπωρο του 2022) το καφενείο της πλατείας δεν λειτουργούσε και η πλατεία είχε την πικρή αίσθηση της ερημιάς. 

Τα δύο μεγάλα δημόσια κτίρια τα οποία ξεχωρίζουν είναι:

Η Αναγωστοπούλειος Σχολή  στην πλατεία του χωριού είναι ένα εντυπωσιακό κτίριο με μέτωπο 19 μέτρων στην πλατεία του χωριού και ύψος 11 μέτρων. Κτίστηκε  το 1855 με χρήματα  που διέθεσε ο  Ιωάννης Αναγνωστόπουλος.  Ήδη έχουν ξεκινήσει έργα αποκατάστασης του ιστορικού αυτού κτιρίου.

Η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και το καμπαναριό της βρίσκονται κοντά στην πλατεία και σε θέση με θαυμάσια θέα. Το 1857 ο ίδιος ευεργέτης, με την βοήθεια του Ανδρέα Νούτσου ανήγειραν την εκκλησία. Δύο χρόνια αργότερα, χτίστηκε το καμπαναριό από τον γιό του Αναγνωστόπουλου και το 1867 κατασκευάστηκε το παρεκκλήσι στον προαύλιο χώρο πάλι από τον Ι. Αναγνωστόπουλο.

Επίσης από τα εντυπωσιακά κτίρια είναι το αρχοντικό του Λουμίδη (οικία Μακρόπουλου 1906). Βρίσκεται στην είσοδο του χωριού και είναι το ψηλότερο σε όλο το Ζαγόρι. Έχει τέσσερις ορόφους  και φθάνει 13,5μ. ύψος, και με ωραία θέα στα γύρω χωριά και βουνά, ιδιαίτερα στο Κουκούλι. Η παράδοση λέει ότι, όταν κάποτε μια κοπέλα από το Κουκούλι  παντρεύτηκε έναν πλούσιο από το Δίλοφο και ήρθε να ζήσει εδώ, ένιωθε έντονη νοσταλγία για το χωριό της που ο άνδρας της έχτισε το σπίτι τόσο ψηλό για να το βλέπει από τα παράθυρά της και να μη μαραζώνει.

Το σπίτι το έχτισε στα μέσα του 19ου αιώνα ο Γ. Μακρόπουλος, έμπορος στη Μ. Ασία, αλλά αργότερα πέρασε στην ιδιοκτησία της γνωστής οικογένειας Λουμίδη με τους καφέδες, στην οποίαν ανήκει και σήμερα. Το κτίριο έχει ανακαινιστεί πρόσφατα.

Άλλα αρχοντικά είναι της Κλειώς Μηλκώτη και του Γεωργίου Βακόλα.

Κοντά στο χωριό βρίσκοντα και δύο πέτρινα γεφύρια:

Το γεφύρι στον Άγιο Μηνά: Μικρό μονότοξο γεφύρι κάτω απο το Δίλοφο κτισμένο δίπλα στην ομώνυμη μικρή εκκλησία. Γεφυρώνει τον Ξηροπόταμο και είναι άγνωστο πότε και απο ποιον κτίστηκε.

Γεφύρι Καπετάν Αρκούδα: Στο δρόμο από Γιάννενα προς Κήπους και πριν το γεφύρι του Κόκορου το συναντάμε στο αριστερό μας χέρι. Χτίστηκε το 1806 με χρηματοδότηση του Εβραίου Σολομώντα Ματσίλη. Οι αρχικές ονομασίες του ήταν «γεφύρι του Εβραίου» ή «γεφύρι του Ξηροποτάμου».

Όταν όμως καταστράφηκε και ξανακτίστηκε με χρήματα που πρόσφερε ο Ξανθής Λάβδας έγινε γνωστό πλέον σαν το «γεφύρι του Λάβδα» . Στις 6 Αυγούστου του 1906 οι Οθωμανικές αρχές δολοφόνησαν στο σημείο αυτό τον Σαμαρινιώτη οπλαρχηγό Γιώργο Αλιμπιντάτο γνωστό σαν Καπετάν Αρκούδα και από τότε προς τιμήν του ήρωα Καπετάνιου έδωσαν το όνομά του στο γεφύρι, ονομασία που επικράτησε από τις αρχές του 20^ου αιώνα.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου επίσης αξίζει την επίσκεψή σας. Είναι μία μεγάλη εντυπωσιακή εκκλησία από πελεκητή πέτρα κοντά στην πλατεία χτισμένη το 1850 και ανακαινισμένη το 1897 μετά από μία πυρκαγιά που την κατέστρεψε ολοσχερώς.

Τέλος, η Αναγνωστοπούλειος Σχολή στην Κεντρική Πλατεία πίσω από τον πλάτανο είναι από τα αξιοθέατα που εντυπωσιάζουν.

Δραστηριότητες

Οι δραστηριότητες ειναι ποικίλες αφού το Δίλοφο βρίσκεται στην κύρια ζώνη του Εθνικού Πάρκου της Βόρειας Πίνδου. Εκδρομές και διαδρομές στα γύρω χωριά, επίσκεψη στα γεφύρια και στις χαράδρες αποτελούν εμπειρίες μοναδικές.

<p>The post Δίλοφο – Ένα από τα ομορφότερα Ζαγοροχώρια first appeared on Epirus Explorer.</p>

Το χωριό είναι χτισμένο ανάμεσα σε δύο χειμάρρους, της Γκούρας και του Λετζέτου. Βρίσκεται στην κύρια ζώνη της προστατευόμενης περιοχής του Εθν. Πάρκου Β. Πίνδου (Ε.Π.Β.Π.) και περιβάλλεται από μεγάλα και πυκνά δάση. 

Στη δυτική πλευρά του χωριού υψώνει τον όγκο του το Ραδιό – Κουιάστα με τους απόκρημνους βράχους του. Ερείπια πελασγικών τειχών στην περιοχή αυτή στο Παλαιόκαστρο και κοντά στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής μαρτυρούν κατοίκηση από την προϊστορική εποχή. Στην ανατολική πλευρά είναι ο δασωμένος λόφος της Γκορίτσας.

Ιστορία και Πληροφορίες

Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Οικονόμου (Τοπωνυμικό Ζαγορίου σελ. 377) το τοπωνύμιο προέρχεται από το επώνυμο Σκαμνέλης το οποίο με την σειρά του προέρχεται ή από το επώνυμο Σκαμνής ή από το αρομουνικό scanmel (το σκαμνάκι) υποκοριστικό του scamnu.

Οι πρώτες αναφορές

Σύμφωνα με τον Ι. Λαμπρίδη ο οικισμός αναφερόταν σε τουρκικό κώδικα με 184 οικογένειες και 1.000 κατοίκους. Παλιά με την ονομασία «Σκαμνέλιον» υπήρχαν επτά μεγάλες ενορίες (Κατούνες, Αγιος Γεώργιος, Πρ. Ηλίας , Τσέπετσι, Κοτσινάδες, Νούκα και το κυρίως Σκαμνέλιον) με 800 σπίτια. Επίσης, από παλιά κυριαρχούσαν οι Βλάχοι και η βλάχικη γλώσσα μιλιόταν στις περιοχές αυτές οι οποίες μετά από επιδρομές περί τα τέλη του 16^ου αιώνα διαλύθηκαν.

Όσοι από αυτούς που γλύτωσαν, κυρίως κτηνοτρόφοι, κατέφυγαν στη Μοσχόπολη (Βοσκόπολη) έξω από την Κορυτσά συγκροτώντας μια ολόκληρη συνοικία που την ονόμασαν Σκαμνελιά ή Σκαμνελίκι. Οι υπόλοιποι κατέφυγαν στη Σωπική και τη Μόλιστα. Όσοι έμειναν συγκρότησαν οικισμό αποτελούμενο από δύο συνοικίες, το Σκαμνέλι και το Γαρδίκι. Οι κάτοικοι του Γαρδικίου εγκατέλειψαν τον οικισμό και μετοίκησαν σε άλλο μέρος.

Με την πάροδο του χρόνου ήρθαν έποικοι και το χωριό αναπτύχθηκε.

Πηγή: Ι. Λαμπρίδης Ζαγοριακά σελ.87

Επιδρομές και μεταναστευτικά ρεύματα

Οι συνεχείς επιδρομές ληστοσυμμοριών παράλληλα με την αφόρητη καταπίεση των Τούρκων, και την οικονομική δυσπραγία των κατοίκων είχαν σαν αποτέλεσμα την βαθμιαία ερήμωση των οικισμών και την αποδημία των κατοίκων. Τόποι προορισμού ήταν η Τουρκική Αυτοκρατορία, αλλά κυρίως η Βλαχία, η Μολδαβία και η Βεσσαραβία όπου οι ηγεμόνες ήταν Έλληνες και μπορούσαν να έχουν κάποια σχετική ελευθερία.

Πηγή: Οδυσσέας Θ. Φραγκούλης, ΤΟ ΣΚΑΜΝΕΛΙ σελ. 19

Οικονομική και πνευματική ανάπτυξη (1750-1830)

Στο διάστημα 1750-1830 η οικονομική, εμπορική και πνευματική ανάπτυξη του χωριού ακολούθησε αυτή των περισσότερων Ζαγοροχωρίων. Αρκετοί από τους κατοίκους ξενιτεύτηκαν στις παραδουνάβιες χώρες όπου έκαναν περιουσίες. Από το 1780 λειτουργούσε ελληνικό σχολείο, σχολείο για κορίτσια και υφαντήριο. Με εμβάσματα που στέλνονταν κτίστηκαν οικοδομήματα και γεφύρια, στρώθηκαν δρόμοι. Σύμφωνα με την Οθωμανική Στατιστική (Μιχάλης Κοκολάκης) το χωριό στην περίοδο της ακμής αριθμούσε 1200 κατοίκους.

Η κατάρρευση της ευημερίας (Μετά το 1830)

Μετά την πτώση του Αλή πασά καταργούνται ουσιαστικά τα προνόμια του Ζαγορίου και ακολουθεί η πτώση των χωριών. Οι αβάσταχτοι φόροι σε συνδυασμό με τις λεηλασίες των Τουρκαλβανών στις οποίες συμμετέχουν και Έλληνες οδηγούν σε δραματική κατάσταση τους κατοίκους. Το Σκαμνέλι πέντε επιδρομές δέχτηκε στο διάστημα 1837 – 1881.

Πηγή: Οδυσσέας Θ. Φραγκούλης, ΤΟ ΣΚΑΜΝΕΛΙ σελ. 35, 40

Καταστροφές και επαναστάσεις (1912-1940)

Το 1912 το χωριό κάηκε εντελώς από τους Τούρκους. Με την κήρυξη του πολέμου το 1912 ανταρτικές ομάδες περιφέρονταν στα χωριά του Ζαγορίου. Μια από τις ομάδες αυτές πυροβόλησε απόσπασμα του τουρκικού στρατού με αποτέλεσμα σαν αντίμετρα οι Τούρκοι να κάψουν το Σκαμνέλι. Γι’ αυτό σήμερα έχουν μείνει ελάχιστα από τα παλιά παραδοσιακά αρχοντικά. Στην περίοδο της γερμανικής κατοχής το χωριό επίσης πυρπολήθηκε από τους Γερμανούς.

Πηγή: Οδυσσέας Θ. Φραγκούλης, ΤΟ ΣΚΑΜΝΕΛΙ σελ. 21, 85

Σύγχρονη εποχή

Το 1919, ελεύθερο πια, αναγνωρίστηκε σαν έδρα της δικής του ομώνυμης Κοινότητας, ενώ το 1940 το όνομά του διορθώθηκε σε Σκαμνέλλιον, αν και συνηθίζεται πιο πολύ το «Σκαμνέλι». Το 1997 πέρασε στον Καποδιστριακό Δ. Τύμφης, ενώ το 2010 προσαρτήθηκε στον Καλλικρατικό Δ. Ζαγορίου.

Με καταγωγή από το Σκαμνέλι

Από το Σκαμνέλι κατάγονται οι Ι. Παρτάλης, περίφημος πρακτικός γιατρός (βικογιατρός) και ο Αδάμ Γοργίδας, ένας περίφημος πρακτικός γιατρός που σπούδασε ιατρική στη Βουδαπέστη. Εγκαταστάθηκε στα Ιωάννινα το 1833, όπου το 1840 δημιούργησε «πρακτική ιατρικήν σχολήν» στο σπίτι του, διδάσκοντας Φαρμακολογία και Παθολογία σε αποφοίτους κυρίως του Γυμνασίου Ιωαννίνων.

Άλλοι σπουδαίοι ευεργέτες ήταν τα αδέρφια Δημήτριος και Χριστόδουλος Σαϊτζής .Την κόρη του Χριστόδουλου Ευφροσύνη παντρεύτηκε ο Αλέξης Νούτσος, γιός του τραπεζίτη Ιωάννη (ή Γιαννούτσου) Καραμε(ι)σίνη από το Καπέσοβο. Τον Αλέξη Νούτσο ανέλαβε υπό την προστασία του ο Αλή πασάς μετά το θάνατο του πατέρα του. 

Η Αγγελική Παπάζογλου, η οποία όταν πέθανε ο άνδρας της Αλέξιος Παπάζογλου από τη Βίτσα διέθεσε την περιουσία τους σε έργα κοινής ωφελείας στα Ιωάννινα και το Ζαγόρι.

Οι Σαρακατσάνοι στο Σκαμνέλι

Το Σκαμνέλι είναι ένα από τα πρώτα χωριά του Ζαγορίου που δέχτηκε μόνιμα Σαρακατσαναίους κατοίκους όταν από τα μέσα της δεκαετίας του ΄50 άρχισαν να εγκαταλείπουν τη νομαδική ζωή. Μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου από τον τουρκικό ζυγό παρατηρείται μετακίνηση των Σαρακατσαναίων κυρίως στα ορεινά του Ζαγορίου (Τύμφη, Μιτσικέλι, βουνά Αν. Ζαγορίου), στο Σμόλικα, στη Χρυσοβίτσα, ελάχιστοι στα Τζουμέρκα και για χειμαδιά χρησιμοποιούν τους κάμπους της Πρέβεζας και της Αιτωλοκαρνανίας. Η πολιτογράφηση των ανδρών Σαρακατσάνων αποδεικνύει ότι στα Μητρώα Αρρένων είναι γραμμένα στο Σκαμνέλι 65 άτομα που γεννήθηκαν πριν το 1900. 

Πηγή: Ο κοινωνικός ματασχηματισμός των Σαρακατσαναίων της Ηπείρου, Δημήτρη Λ. Τάγκα

Τι να δείτε

Παρά την καταστροφή από τους Τούρκους υπάρχουν σήμερα αρκετά παλιά αρχοντικά, λιθόκτιστα μονοπάτια και πλατείες και αν περπατήσει κάποιος στο χωριό θα έχει την ευκαιρία να τα ανακαλύψει. Οι δρόμοι που υπάρχουν χαράχτηκαν φαρδύτεροι μετά την πυρπόληση του χωριού από τους Τούρκους με την εκ νέου ανέγερσή του. Η πλατεία με τον μεγάλο πλάτανο κάποτε πρέπει να συγκέντρωνε κόσμο. Απόδειξη το παλιό μεγάλο ξενοδοχείο που είναι άδειο και ερειπώνεται.

Εκκλησίες και Μοναστήρια

Αγία Παρασκευή: Μονή στην άκρη του χωριού. Το καθολικό εξωτερικά έχει πολύ ωραίες τοιχογραφίες (1773), έργα των περίφημων ζωγράφων από το Καπέσοβο και τους Χιονιάδες. Η μονή παλιά άκμαζε τώρα όμως έχει ερημώσει.

Άγιοι Απόστολοι (Πέτρος και Παύλος) (1793): Παλιά εκκλησία στην πλατεία.

Άγιος Νικόλαος: Μονή στην είσοδο του χωριού, δίπλα στο δρόμο όπου σήμερα βρίσκεται το κοιμητήριο του χωριού. Έχει κηρυχτεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Κοίμηση της Θεοτόκου: Παλιά εκκλησία  μέσα στο χωριό.

Παλιόκαστρο (ή Παλαιόκαστρο) (Ακρόπολη): Στο λόφο πάνω από τη Μονή της Αγ. Παρασκευής. Ερείπια μάλλον πελασγικών τειχών που χτίστηκαν για να ελέγχονται τα περάσματα προς Μακεδονία και Θεσσαλία.

Τέσσερα πέτρινα γεφύρια μέσα στον οικισμό εξυπηρετούν ακόμα τους κατοίκους:

• Της Αγίας Τριάδας στο βορειοδυτικό άκρο του Σκαμνελίου λίγα μέτρα πριν το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας,
• Το γεφύρι στο Λιντζέτο μέσα στο Σκαμνέλι που γεφυρώνει το ομώνυμο ρέμα,
• Του Σαγιάννου και το γεφύρι στην Παναγία δίπλα από την εκκλησία της Παναγίας.
• Ένα πέμπτο, το Γεφύρι Του Κυρ Αλέξη, είναι δίτοξο και βρίσκεται έξω από το χωριό.

Δραστηριότητες

Λίγα χιλιόμετρα μετά το Σκαμνέλι και στο δρόμο για Γυφτόκαμπο βρίσκεται και η θέση Μπόκοβο με την εκπληκτική θέα στο φαράγγι του Χάβου. Μια μικρή ανηφορική πλαγιά σάς οδηγεί σε ένα μοναδικό σημείο θέασης του καταπράσινου κάθετου χάσματος του Χάβου. Ανάμεσα στις δυο πανέμορφες κορφές Κούστα και Κοζιακό περνάει το Σκαμνελιώτικο ρέμα.

Το Σκαμνέλι όπως και τα υπόλοιπα χωριά γύρω από τον όγκο της Τύμφης αποτελεί αφετηρία για ορειβατικές εξορμήσεις κάθε επιπέδου. Με το αυτοκίνητο εκδρομές στα γύρω χωριά. Πεζοπορικές εξορμήσεις και άλλες ορεινές δραστηριότητες. 

Σαρακατσάνικη Στάνη

Οπωσδήποτε μια επίσκεψη στη Σαρακατσάνικη Στάνη, ένα υπαίθριο λαογραφικό μουσείο μοναδικό στο είδος του που στήθηκε με πρωτοβουλία της Αδελφότητας Σαρακατσαναίων Ηπείρου. 

Τα κονάκια, το μαντρί, η στρούγκα, το κιόσκι, ο αργαλειός, το τυροκομείο, το εκκλησάκι κ.α. αποδίδουν το περιβάλλον της ζωής και αναπαριστούν τη νομαδική και ημινομαδική ζωή των Σαρακατσαναίων.

Η Σαρακατσάνικη Στάνη είναι ανοικτή τους καλοκαιρινούς μήνες. 

Από το 1979 κάθε πρώτο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου γίνεται πανηπειρωτικό αντάμωμα των Σαρακατσαναίων.

Το Σκαμνέλι διαθέτει κατάλληλη υποδομή για διανυκτέρευση και φαγητό.

Το τοπικό πανηγύρι διοργανώνεται κάθε χρόνο γύρω από την ημέρα εορτασμού της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου. Ξεκινά την παραμονή και ολοκληρώνεται την επόμενη ημέρα.

Free Inn Zagori  

Ο Γυφτόκαμπος είναι μια ορεινή τοποθεσία, ένα μικρό οροπέδιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Βρίσκεται στο δρόμο λίγο πριν τη Σαρακατσάνικη Στάνη που συνεχίζει προς τα χωριά Λάϊστα, Ηλιοχώρι και Βρυσοχώρι. Στο Γυφτόκαμπο υπάρχει ο ξενώνας Free Inn Zagori ακριβώς απέναντι από το Τσουμάκο μια από τις κορυφές της Τύμφης. Ένας όμορφος χώρος για τους λάτρεις της εξοχής, σημείο εκκίνησης στις γύρω κορφές για τους ορειβάτες, τόπος χαλάρωσης, και με λίγα λόγια ένα μέρος για πολλαπλές δραστηριότητες.

<p>The post Σκαμνέλι – Παλιά αρχοντικά, λιθόκτιστα μονοπάτια first appeared on Epirus Explorer.</p>

Το Καπέσοβο έχει λίγους κατοίκους και ξεχωρίζει για την υπέροχη ηπειρώτικη αρχιτεκτονική του.

Σχετικά με το χωριό

Μπορεί να δει κανείς τα αρχοντικά μεταξύ των οποίων και η Πασχάλειος Σχολή με τα σπάνια βιβλία και το λαογραφικό της μουσείο (στα εκθέματα υπάρχει και ένα από τα ελάχιστα (τρία ή κατ΄άλλους τέσσερα) αυθεντικά αντίτυπα της Xάρτας του Pήγα Bελεστινλή).

Σύμφωνα με τη σελίδα “Τα χωριά της Ελλάδας“, έξω από το χωριό έχουν ανακαλυφθεί ίχνη αρχαίου τείχους, πράγμα που μαρτυρεί την ιστορία του. Στο κέντρο του χωριού υπάρχει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μνημεία του Ζαγοριού. Είναι η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, του 1793, με μοναδικές τοιχογραφίες στο εσωτερικό της φτιαγμένες από τους περίφημους Καπεσοβίτες ζωγράφους και με σαφείς δυτικές επιρροές. Οι καλλιτέχνες αυτοί ζωγράφισαν πάμπολλους ναούς ή φορητές εικόνες και χρύσωσαν πολλά τέμπλα στη Βόρεια Ελλάδα. Ήταν επαγγελματίες ζωγράφοι με μόρφωση και απόλυτο καταμερισμό εργασιών.

Τρεις καλλιτεχνικές οικογένειες έδρασαν έως τις αρχές του 19ου αιώνα όταν εμφανίστηκε το επώνυμο Μπογάς για τους Καπεσοβίτες ζωγράφους, από τις μπογιές που χρησιμοποιούσαν. Σε επίπεδο αξίας είναι αν όχι καλύτεροι, σίγουρα εφάμιλλοι με τους διάσημους Χιονιαδίτες.

Το Καπέσοβο αποτέλεσε την έδρα της Επιστασίας Ζαγορίου μέχρι τον ερχομό του Αλή Πασά. Είναι πατρίδα του Αλέξη Νούτσου (Γενικός Προεστός Ζαγορίου και Ιωαννίνων, σύμβουλος του Αλή Πασά και μέλος της Φιλικής Εταιρείας), του Ιωαννούτσου Καραμεσίνη (προεστός του Ζαγορίου και είχε δύναμη και επιρροή σε Τούρκους και χριστιανούς).

Τι να δείτε

Το χωριό βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το φαράγγι του Βίκου, όπου από ορισμένα σημεία του χωριού η θέα προς αυτό είναι πανοραμική.

Αξιοσημείωτο είναι και το πετρόκτιστο μονοπάτι που συνδέει το Καπέσοβο με το γειτονικό Βραδέτο (σκάλα Βραδέτου).

Οι κάτοικοι ασχολούνται με την παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων όπως μέλι, γαλακτοκομικά προϊόντα, παράγωγα του σταφυλιού όπως μουστοκούλουρα, ζμπέκι (καρύδι στο σκοινί με μουσταλευριά), λικέρ, γλυκά κουταλιού, τραχανά, μπαχαρικά κ.ά.

Τα τελευταία χρόνια αρκετοί κάτοικοι ασχολούνται με τον τουρισμό και έχουν δημιουργηθεί αρκετές παραδοσιακές μονάδες καταλυμάτων καθώς και καταστήματα σίτισης.

Το Καπέσοβο είναι ένα πανέμορφο και παραδοσιακό χωριό που μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τις εξορμήσεις σας στην περιοχή των Ζαγοροχωρίων.

<p>The post Καπέσοβο – Υπέροχη Ηπειρώτικη αρχιτεκτονική first appeared on Epirus Explorer.</p>

Το τοπωνύμιο Βίτσα προέρχεται από το σλαβικό «bezati» που σημαίνει τρέχω, ρέω ορμητικά και την κατάληξη -ica. Οι δύο συνοικίες Βίτσας και Μονοδενδρίου αποτελούσαν, πριν από την άλωση της Ηπείρου από τους Τούρκους και μέχρι το 1753, μια κοινότητα που ονομαζόταν Βεζίτσα και αργότερα Βεΐτσα, Βίτσα και Βίτσες.

Βίτσα Ζαγόρια

Βίτσα πλατεία

Περπατώντας στη Βίτσα

Λεπτομέρειες στη Βίτσα

Η Βίτσα

Σχετικά με το χωριό

Σύμφωνα με την μεταπτυχιακή εργασία της κυρίας Αναστασίας Χριστοδούλου, στα χρόνια του Δεσποτάτου, το 1361, η Βεζίτσα με χρυσόβουλο του Σέρβου Δεσπότη Συμεών Παλαιολόγου, παραχωρήθηκε σαν τιμάριο στο Δούκα Ιωάννη Τσάφα Ουρσίνο.

Στη θέση “Γενίτσαρη”, ανάμεσα στις κοινοτικές περιοχές Βίτσας και Μονοδενδρίου , υπάρχει ένας από τους αρχαιότερους οικισμούς που έχουν ανακαλυφθεί στη γύρω περιοχή και ο οποίος χρονολογείται από τα μέσα του 9ου αι. π. Χ. έως το τέλος του 4ου αι. π. Χ. Πιο αναλυτικά, οι κάτοικοι του ανήκαν στο φύλο των Μολοσσών και ασχολούνταν κυρίως με την κτηνοτροφία. (Οι Μολοσσοί, μακεδονικό φύλο, ήλθαν από την περιοχή του μέσου ρού του Αλιάκμονα και επικράτησαν στην κεντρική Ήπειρο, μέσα στον 12ο αι. π. Χ).

Επίσης βρέθηκαν και δύο παρακείμενα νεκροταφεία με 181 τάφους. Το οριστικό τέλος του οικισμού επήλθε στα μέσα του 2ου μισού του 4ου αιώνα π.Χ., όταν καταστράφηκε από πυρκαγιά.

Τέλος, στις 27 Ιουλίου 1943 το χωριό πυρπολήθηκε από τους κατακτητές με αποτέλεσμα την καταστροφή τριών σπιτιών, ανάμεσα στα οποία ήταν και ένα από τα καλύτερα αρχοντικά του Ζαγορίου, το αρχοντικό των αδελφών Πανταζή γνωστό με το όνομα Αρχοντικό «Βελογιάννη».

‘Ανω και Κάτω Βίτσα

Χτισμένη αμφιθεατρικά χωρίζεται σε δύο γειτονιές: την Κάτω Βίτσα και την Άνω Βίτσα. Τα χαμηλότερα σπίτια βρίσκονται στα 920 μ. υψόμετρο και τα ψηλότερα στα 1.000 μ. υψόμετρο. Ο μόνιμος πληθυσμός και στις δύο γειτονιές μαζί φτάνει τους 100 περίπου κατοίκους.

Επίσης, η Βίτσα έχει χαρακτηρισθεί από την Πολιτεία ως παραδοσιακός οικισμός και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής δομής των χωριών της περιοχής με τα αρχοντικά, τα πέτρινα καλντερίμια, τις πολλές εκκλησίες και την πλατεία με τον μεγάλο πλάτανο, αναπόσπαστο στοιχείο όλων των πλατειών της περιοχής. Σημαντικά μνημεία είναι ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου (1554), του Αγίου Νικολάου (1619) και των Ταξιαρχών (1607).

Δραστηριότητες

Ο εορτασμός της Κοίμησης της Θεοτόκου 15 Αυγούστου, οι Απόκριες με τις γνωστές τζαμάλες και η παραγωγή τσίπουρου στις αρχές του Νοεμβρίου αποτελούν τρόπους έκφρασης της τοπικής παράδοσης και τις εκδηλώσεις διοργανώνει ο τοπικός πολιτιστικός σύλλογος.

Επίσης, πολλά πεζοπορικά μονοπάτια με επαρκή σήμανση για εύκολες διαδρομές ξεκινούν από τη Βίτσα.

Απολαύστε το ζαγορίσιο τοπίο, την αρχιτεκτονική, την παράδοση με όποιο τρόπο θέλετε. Ένα είναι σίγουρο: θα φύγετε πλουσιότεροι σε εικόνες και εμπειρίες.

<p>The post Βίτσα – Απολαύστε την αρχιτεκτονική και την παράδοση first appeared on Epirus Explorer.</p>

Το χωριό κτίστηκε περίπου το 1360 μ.Χ. Το 1965 μεταξύ Βίτσας και Μονοδενδρίου ανακαλύφθηκε ο αρχαιότερος οικισμός της Ηπείρου με 2 νεκροταφεία. Τα ευρήματα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων.

Η πλατεία στο Μονοδένδρι

Ηλιοβασίλεμα στο χωριό

Πανοραμική θέα προς το χωριό Μονοδένδρι

Περπατώντας στο χωριό

Το Μονοδένδρι

Η Θέα προς το χωριό

Σύντομες Ιστορικές Πληροφορίες

Το Μονοδένδρι, γνώρισε μεγάλη οικονομική και εμπορική ακμή τον 18ο και 19ο αιώνα και ανεγέρθηκαν πολλές εκκλησίες, σχολεία και αρχοντικά από τους ευεργέτες του.

Από το χωριό κατάγονταν πολλοί εθνικοί ευεργέτες όπως οι αδελφοί Μάνθος και Γεώργιος Ριζάρης. Οι αδελφοί Ριζάρη διέθεσαν την αμύθητη περιουσία τους, που απέκτησαν στη Ρωσία, για τη σύσταση ιδρύματος και μέσω αυτού τη δημιουργία, το 1844, της ομώνυμης ιστορικής Εκκλησιαστικής Σχολής στην Αθήνα, με τη μεγάλη μέχρι σήμερα προσφορά της στην Ορθοδοξία και την Παιδεία του Έθνους.

Με χρήματα από το κληροδότημα των αδελφών Ριζάρη λειτουργεί σήμερα η χειροτεχνική σχολή όπου μπορείτε να δείτε ή και να αγοράσετε όμορφα υφαντά και κεντήματα. Στο Μονοδένδρι υπάρχει και το Ριζάρειο Εκθεσιακό Κέντρο που φιλοξενεί αξιόλογες διεθνείς καλλιτεχνικές εκθέσεις όπως των Μάνου, Bresson, Boissonas και άλλων. Σήμερα στο σπίτι των αδελφών Ριζάρη στεγάζεται το Δημοτικό σχολείο.

Από το Μονοδένδρι κατάγονταν επίσης ο «πατέρας της ελληνικής γεωργίας» Σπύρος Χασιώτης, ο πρώτος δήμαρχος Αθηναίων Ιωάννης Κόνιαρης, ο θεμελιωτής της παιδιατρικής επιστήμης στη χώρα μας Αναστάσιος Ζίννης, ο μεγάλος ελληνιστής Δημήτριος Σεμιτέλος καθώς και άλλοι επιφανείς άνδρες.

Τι να δείτε

Στο Μονοδένδρι υπάρχουν επτά εκκλησίες με παλαιότερες το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής (1412μ.Χ.), ο Άγιος Μηνάς (1625 μ.Χ.), το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία (1464 μ.Χ.) και ο κεντρικός ναός του Αγίου Αθανασίου (1801 μ.Χ.).

Το Μονοδένδρι λόγω της θέσης του και της τουριστικής υποδομής διεκδικεί μια θέση στα πιο όμορφα και επισκέψιμα χωριά του Ζαγορίου. Άλλωστε ήταν και απο τα πρώτα και παλαιότερα χωριά που αναπτύχθηκαν τουριστικά.

Πέτρινο Δάσος: Στο δρόμο για την Οξυά θα συναντήσετε και το Πέτρινο Δάσος. Πρόκειται για ασβεστολιθικούς βραχώδεις σχηματισμούς που προξενούν το θαυμασμό. Αποτελούνται από πέτρινες πλάκες, η μια πάνω στην άλλη, που μοιάζει να τις έχει τοποθετήσει ανθρώπινο χέρι. Έχουν ηλικία από 160 έως 35 εκατομμύρια χρόνια. Η διάβρωση από τη βροχή και τον άνεμο έχει φέρει αυτό το αποτέλεσμα

<p>The post Μονοδένδρι – Από τα πιο σημαντικά Ζαγοροχώρια first appeared on Epirus Explorer.</p>

Η μονή είναι προσιτή και από το χωριό Άγ. Μηνά (π. 1 χλμ.) και από την παλιά Γέφυρα της Κλειδωνιάς, αλλά με πιο δύσκολη και πιο μακρινή πεζοπορία. Επιπλέον, διατηρείται από το χωριό Αρίστη.

Λόγω έλλειψης χώρου είναι χτισμένη σε διαφορετικά επίπεδα που συνδέονται με αρκετές πέτρινες σκάλες. Στο Καθολικό επικρατούν δύο αρχιτεκτονικοί ρυθμοί: μια μονόχωρη βασιλική με τρούλο στα ανατολικά και ένας σταυρεπίστεγος ναός (με στέγη σε σχήμα σταυρού) στα δυτικά. Υπάρχουν κι άλλα δωμάτια, υπόγεια και κρύπτες, μία από τις οποίες μάλιστα βγαίνει στο ποτάμι.

Σύμφωνα με το Iliochori Blogspot, Το όλο οικοδόμημα είναι απόλυτα εναρμονισμένο με τον περιβάλλοντα χώρο και κάποια από τα κελιά και τους βοηθητικούς χώρους, είναι χτισμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να ενσωματώνουν και τμήματα του βράχου. Είναι χτισμένο σε στρατηγικό για την περιοχή σημείο και την περίοδο της Τουρκοκρατίας αρκετοί κάτοικοι, όταν κινδύνευαν από τους Τούρκους, εύρισκαν καταφύγιο σ’ αυτό. Το μοναστήρι, την περίοδο εκείνη διέθετε σημαντική περιουσία και συντηρούσε αρκετά από τα σχολεία των γύρω χωριών.

Η περιουσία της μονής απαλλοτριώθηκε από τους Τούρκους και λίγο πριν την απελευθέρωση λεηλατήθηκε από τους Τουρκαλβανούς. Την καταστροφή ολοκλήρωσε ο σεισμός του 1897. Το μοναστήρι είναι πλέον κλειστό, διατηρείται όμως σε πολύ καλή κατάσταση.

<p>The post Η Μονή Σπηλιώτισσας – Χτισμένη σε βράχο first appeared on Epirus Explorer.</p>