Ο Πωγωνίσκος είναι ένα από αυτά τα απομακρυσμένα χωριά, κοντά στη συνοριακή διάβαση της Μέρτζιανης και μόλις 6 χλμ. από τη μονή της Μολυβδοσκέπαστης. Εκεί βρεθήκαμε για τρίτη φορά.

Ένας ανηφορικός δρόμος μέσα από φαράγγι οδηγεί σε οροπέδιο στις νότιες πλαγιές της Μερόπης (Δούσκο, Νεμέρτσκα), όπου σε υψόμετρο περίπου 800 μ. βρίσκεται ο οικισμός. Σήμερα τίποτε δεν θυμίζει το παλιό χωριό.

Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς δημιουργήθηκε, αλλά επί Τουρκοκρατίας υπήρχε με την ονομασία Μπογοντσικόν (ή Μποτσικόν χάριν συντομίας). Σύμφωνα με τον ιστοριοδίφη Ι. Λαμπρίδη, το όνομα αποτελεί μάλλον παραφθορά του «Πωγώνι», με τη σλαβική κατάληξη -ιτσικόν που δηλώνει ιδιοκτησία (Η.Μ. 7/16-17). Σε κοντινή απόσταση, εκεί όπου βρισκόταν το «Παλιοχώρι», ο Αλή Πασάς είχε χτίσει ένα από τα θερινά του παλάτια.

Το 1919 ο Πωγωνίσκος έγινε έδρα της ομώνυμης Κοινότητας (Μπουτσικού), το 1927 πήρε το σημερινό του όνομα και το 1955 προσαρτήθηκε στην τότε Κοινότητα Βασιλικού (πρώην Τσαραπλανά).

Σήμερα απομένουν μόνο λίγα κατοικημένα σπίτια, κυρίως βοσκών, και μερικές ανακαινισμένες γωνιές που θυμίζουν το παρελθόν. Οι ιστορικές μαρτυρίες βεβαιώνουν την ακμή που γνώρισε κάποτε ο οικισμός.

Ο ναός του Αγίου Αθανασίου είναι ένα από τα ελάχιστα παλιά κτίσματα που εξακολουθούν να στέκουν όρθια.

View this post on Instagram

A post shared by Epirus Explorer (@epirusexplorer)

Μερικές φωτογραφίες από την πρώτη μας επίσκεψη τον Μάιο του 2016 όπου το τοπίο ήταν καταπράσινο.

<p>The post Πωγωνίσκος: Ένα χωριό στα σύνορα, γεμάτο παρελθόν first appeared on Epirus Explorer.</p>

Σύμφωνα με τον Σπύρο Στούπη υπήρξε η δεύτερη εστία του Πωγωνίου που υπήρξε και έδρα των αρχών στην περίοδο της Τουρκοκρατίας καθώς και εμπορικό κέντρο του δυτικού τμήματος της περιοχής.

Γύρω στα τέλη του 1800, διαιρούνταν στην κυρίως Βοστίνα και τον Βαρό όπου υπήρχε ονομαστός τεκές (μουσουλμανικό μοναστήρι δερβίσηδων). Είχε μεγαλοπρεπή εκκλησία, τζαμί, διοικητήριο, σχολεία μουσουλμάνων και ελληνορθόδοξων, 3 ξενώνες και 5 εμπορικά καταστήματα. Μάλιστα λειτουργούσε Δημόσιο Γυμνάσιο και Εθνικό Οικοτροφείο.

Το Πωγώνι είναι από τις λιγότερες προβεβλημένες περιοχές της Ηπείρου. Για πολλά χρόνια υπέστη την «πολιτική» απομόνωση του κράτους κάτι που είχε τις επιπτώσεις του για πολλές δεκαετίες. Η μακραίωνη όμως ιστορία όλων αυτών των χωριών τα κάνει να συνεχίζουν την παράδοση σε πείσμα των καιρών.

Ιστορικά στοιχεία και πληροφορίες για την Πωγωνιανή

Ιστορική προέλευση της Πωγωνιανής και οι πρώτοι οικισμοί γύρω από την περιοχή

Ακριβή ιστορικά στοιχεία σχετικά με την αρχική εγκατάσταση για τη Πωγωνιανή δεν υπάρχουν. Ωστόσο, σύμφωνα με την προφορική παράδοση οι πρώτοι κάτοικοι της Πωγωνιανής όπως και του Δολού, υπήρξαν οικογένειες γεωργών και κτηνοτρόφων από τη Μακεδονία οι οποίες μεταξύ 1030 -1100 προσπαθώντας να αποφύγουν τις βαρβαρικές επιδρομές και ψάχνοντας ασφαλή τοποθεσία μετακινήθηκαν στην περιοχή όπου και εγκαταστάθηκαν.

Στην πορεία του χρόνου, οι άποικοι εγκαταστάθηκαν σε όλη τη γύρω από την Πωγωνιανή περιοχή.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο βιβλίο «το Δολό στο Πωγώνι» στο νοτιότερο σημείο από τη «Μεγάλη Ράχη» και κάτω από εκεί εγκαταστάθηκαν οι περισσότερες οικογένειες ομαδικά συγκροτώντας τέσσερις οικισμούς: τις Αυλές, τον Ομαλά (ή Ομαλή), το Τούροβο και τον Κόπανο. Οι συνοικισμοί αυτοί σχηματίστηκαν ο ένας κοντά στον άλλον για λόγους ασφαλείας.

Πιθανόν στο Τούροβο να ήρθαν οικογένειες από το Τούρνοβο (σ. Γοργοπόταμος) που βρίσκεται στην επαρχία Κόνιτσας. Αυτοί ήρθαν από το χωριό τους στην περιοχή σαν μαστόροι (χτίστες) και εγκαταστάθηκαν μόνιμα εκεί ονομάζοντας το συνοικισμό Τούρνοβο και μετά Τούροβο (δάσος Τούρουβου σήμερα) σε ανάμνηση της πατρίδας τους. Οι συνοικισμοί αυτοί διατηρήθηκαν μέχρι τον 14ο ή και 15ο αιώνα.

Το μέρος των τεσσάρων συνοικισμών ήταν σημείο διάβασης, γιατί από εκεί περνούσε η παρακαμπτήρια Εγνατία οδός, ένα παρακλάδι που ακολουθούσε ένα μακρύ δρομολόγιο που περνούσε μέσα από το Πωγώνι και παραποτάμιες περιοχές, με διακλάδωση προς Αργυρόκαστρο και προς Δέλβινο, Αγίους Σαράντα, Μπρίντιζι, Ρώμη.

Στην περιοχή αυτή για τις θρησκευτικές τους ανάγκες είχαν κτίσει δύο εκκλησίες, ίχνη θεμελίων των οποίων βρέθηκαν ανάμεσα στις βαλανιδιές. Οικογένειες Σέρβων είχαν εγκατασταθεί πιθανόν με τους πρώτους κατοίκους στη Βοστίνα και παρέμειναν μέχρι την εγκατάσταση των Τούρκων (1450-1500) οπότε και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή.

Πάντως σε ανασκαφές του 1940 αποκαλύφθηκαν τάφοι σκεπασμένουι με πλάκες και στραμμένοι προς την ανατολή σύμφωνα με τα χριστιανικά έθιμα, οι δε σκελετοί έδειχναν ότι οι ενταφιασθέντες ήταν υψηλόσωμοι .

Πανώλη (Πανούκλα)

Η φοβερή αρρώστια που ξεκίνησε από την Ιταλία έκανε την εμφάνισή της και στο Πωγώνι γύρω στα 1343 με 1345 και αποδεκάτισε κυριολεκτικά μέσα σε λίγα χρόνια τον πληθυσμό της περιοχής.

Τα 2/3 του πληθυσμού πέθαναν. Όσοι γλύτωσαν από την πανώλη μετακινήθηκαν στα βορειοδυτικά και συγκρότησαν το συνοικισμό «Ζιουγκλαράτες» (Ζιουγκλαράτες σημαίνει γεωργοί και προέρχεται από τη λέξη «ζιουγκλίνες» που ήταν εξάρτημα του ζυγού των βοδιών με το οποίο έδεναν το λαιμό των ζώων). Όσοι κάτοικοι του Τούρουβου γλύτωσαν μετανάστευσαν στη Βουλγαρία.

Συγκρότηση του οικισμού της Βοστίνας

Η Βοστίνα σαν ξεχωριστός οικισμός συγκροτήθηκε μάλλον μετά το 1550. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν εξωμότες μουσουλμάνοι που κατάγονταν από διάφορες περιοχές και τους εγκατέστησαν εκεί οι Τούρκοι.

Σύμφωνα με την παράδοση περίπου 500 μουσουλμανικές οικογένειες συγκεντρώθηκαν στη Βοστίνα. Σ΄αυτό συνετέλεσαν το υγιεινό κλίμα, η επάρκεια βοσκότοπων και η θέση της Βοστίνας σαν φυσικό κέντρο των 22 χωριών της περιοχής. Πολλές από τις οικογένειες αυτές με την πάροδο του χρόνου μετακινούνταν σ άλλες περιοχές. Οι Τούρκοι με την εγκατάσταση των μουσουλμανικών οικογενειών στη Βοστίνα άρπαξαν τις περιουσίες των χριστιανών κατοίκων και τις έδωσαν στους εξωμότες, επιπλέον δε τους υποχρέωσαν να μετακινηθούν και τους περιόρισαν σε συγκεκριμένη περιοχή . Οι καταπιέσεις που υφίσταντο ανάγκασε πολλούς να εκπατρισθούν σε άλλα μέρη.

Για την εκτέλεση των θρησκευτικών καθηκόντων οι εξισλαμισμένες οικογένειες έχτισαν μουσουλμανικό τέμενος και παράλληλα εγκαταστάθηκαν και «Δερβίσηδες» (κατηχητές) και «Μπεχτασήδες» (καλόγεροι , σχισματικοί μουσουλμάνοι που λάτρευαν τον προφήτη Ηλία). Στη Βοστίνα ιδρύθηκε και Τεκές των Μπεχτασήδων όπου έμεναν οι Δερβίσηδες και οι Μπεχτασήδες οι οποίοι έκαναν έκλυτη ζωή . Περίπου σε εκείνη την περίοδο εγκαταστάθηκαν και Τουρκόγυφτοι , οι οποίοι ψυχαγωγούσαν τους Τούρκους στις γιορτές.

Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 101

Ονομασία

Για την προέλευση της πρώτης ονομασίας Βοστίνα υπάρχουν πολλές εκδοχές με επικρατέστερες:

• Ο Λαμπρίδης την ερμηνεύει σαν «βοσκήσιμο τόπο» από τα πολλά βοσκοτόπια που διέθετε η περιοχή.
• Σύμφωνα με τον Α.Χ. Παπαχαρίση «Συμβολή εις το τοπωνυμικόν του Πωγωνίου» η λέξη Βοστίνα στη σερβική γλώσσα σημαίνει «μελισσότοπος». Και στις πλαγιές του βουνού πάνω από το χωριό φυτρώνει το μελισσοβότανο.
• Και η πιο πιθανή είναι ότι προέρχεται από την τουρκική λέξη «Μπόστι» που σημαίνει «τόπος πληρωμής φόρου». Οι Τούρκοι γύρω στα 1550 υποχρέωσαν τους κατοίκους όλης της περιοχής να έρχονται στη Βοστίνα για να πληρώσουν το φόρο (μπόστι).

Όσο για την ονομασία Πωγωνιανή, σύμφωνα με τον Κώστα Οικονόμου (ΤΑ ΟΙΚΩΝΥΜΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ) το όνομα Πογωνιανή απαντάται σε έγγραφα του 16ου -17ου αιώνα με τους τύπους Πωγωνιανή, Πωγωϊανή, Πωγωϊαννή. Το τοπωνύμιο προέρχεται από το επίθετο πογωνιανή με παράλειψη των ουσιαστικών θέση, εκκλησία κλπ., κι αυτό προέρχεται από το ουδέτερο Πογώνι και κατάληξη -ιανή.

Το όνομα Πωγωνιανή αποδίδεται γενικότερα σε όλο το τμήμα του Πωγωνίου. Η φιλοδοξία δε του κοινοτικού συμβουλίου της Βοστίνας που θέλησε να ονομάζεται η κοινότητα αυτή με το γενικό όνομα της περιφέρειας περιόρισε το όνομα Πωγωνιανή σε μία κοινότητα.

Ο τύπος Πωγωνιανή χρησιμοποιείται και σε διάφορα τοπικά δημοτικά τραγούδια και έχει το ίδιο πλάτος με τη λέξη Πωγώνι.

Σήμερα ο τύπος Πωγωνιανή επίσημα χρησιμοποιείται μόνον εις την «Φήμην» του Μητροπολίτου «Πωγωνιανής και Δρυινουπόλεως υπερτίμου και εξάρχου πάσης Βορ. Ηπείρου».

Πηγή : Α.Χ. Παπαχαρίσης «Συμβολή εις το τοπωνυμικόν του Πωγωνίου» ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, 1933

Το τοπωνύμιο Πογώνι είναι δυνατό να σχηματίζεται:

• Από το ουσιαστικό απογώνι = «το υπήνεμο μέρος» και το επίρρημα απουγκώνα =«υπήνεμα»
• Ή από το σλαβικό ουσιαστικό pogon-= «το μονοπάτι» και την πρόθεση pο(ή pod) = «κάτω, υπό, περί» και το ουσιαστικό gonb = «η καταδίωξη, το κυνήγι, ο βοσκότοπος, τμήμα χωραφιού» το ρήμα goniti= «κυνηγώ» και την επιθετική κτητική κατάληξη -jp – θηλ. -ja

Η ζωή των κατοίκων και η συμβίωση με τους Τούρκους

Οι χριστιανικές οικογένειες που παρέμειναν στη Βοστίνα ήταν περίπου 50 και ζούσαν σκόρπιες σε καλύβες και ασχολούνταν με την οικόσιτη κτηνοτροφία και τη γεωργία. Οι οικογένειες αυτές δέχτηκαν να παραμείνουν μετά την υπόσχεση των Τούρκων μπέηδων ότι δεν θα τους εξαναγκάσουν να εξισλαμιστούν.

Με την πάροδο του χρόνου οι περισσότεροι εγκατέλειψαν τις γεωργικές ασχολίες και δούλευαν στα σπίτια των Τούρκων σαν υπηρέτες, ή εργάτες στα κτήματα. Οι υπόλοιποι (κάπου 15 οικογένειες) συνέχισαν να ασχολούνται με τις γεωργικές εργασίες. Τις οικογένειες αυτές τις ονόμαζαν «Τζιφτζή Χανέδες» και τους ανθρώπους τσιφτσήδες. Με την πάροδο του χρόνου επέτρεπαν στους χριστιανούς να κτίζουν τα καλύβια τους στην άκρη της ιδιοκτησίας τους.

Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 113

Η πολιτική του σεβασμού και της προθυμίας για κάθε εργασία με ελάχιστη αμοιβή προς τον κατακτητή ήταν ο μόνος τρόπος να διαβιώσουν σε μια εποχή που τα αγόρια στρατολογούνταν υποχρεωτικά στις τάξεις του τουρκικού στρατού και τα κορίτσια αρπάζονταν βίαια από τα σπίτια τους για να κλειστούν στους τούρκικους γυναικωνίτες ή να καταλήξουν σαν δώρο στους Τούρκους αξιωματούχους. Έτσι κατόρθωσαν να συμβιώσουν και να ζήσουν διατηρώντας τα χριστιανικά τους ονόματα και έχοντας -όσο ήταν δυνατόν- ατομική και οικογενειακή ασφάλεια.

Οι Τούρκοι επειδή οι Χριστιανοί ήταν υπάκουοι και πειθαρχικοί τους επέτρεψαν να κατασκευάσουν σπίτια στο ανατολικό μέρος του χωριού. Πολύ αργότερα έκτισαν και την πρώτη τους εκκλησία στο όνομα του Αγίου Νικολάου, στη θέση που βρίσκεται σήμερα η κεντρική εκκλησία της Πωγωνιανής.

Οι Τούρκοι της Βοστίνας

Κάποιοι από του Μπέηδες προστάτευαν το χριστιανικό στοιχείο. Ένας από αυτούς ο Ισμαήλ Εφέντης. Ήρθε από τη Θεσσαλία στη Βοστίνα παίρνοντας προίκα δύο τσιφλίκια και διατηρώντας μύλους στο ποτάμι, στη έξοδο της χαράδρας του Κουβαρά. Όταν ήρθε στη Βοστίνα ο σκοπός του ήταν να εξισλαμίσει τους χριστιανούς των γύρω χωριών. Αντί όμως να τους εξισλαμίσει κατέληξε να τους προστατεύει.

Στη Βοστίνα πλειοψηφούσε το μουσουλμανικό στοιχείο.

Από το 1560 και μετά, το κλίμα και η τοποθεσία της περιοχής προσέλκυσε πολλούς μπέηδες οι οποίοι έχτισαν μεγαλοπρεπείς κατοικίες με περιβόλια. Εντυπωσιακά σπίτια σε μέγεθος και πλούτο.

Σήμερα σώζεται, σε κακή κατάσταση, η θερινή οικία του Ισμαήλ Εφέντη, Μπέη της Θεσσαλίας. Ένα τριώροφο κτίριο στο πιο ψηλό σημείο της Βοστίνας. Χρησιμοποιήθηκε σαν Γυμνασιακό Οικοτροφείο. Οι διάφορες μετατροπές που έγιναν στο κτίριο κατέστρεψαν την εσωτερική του διαρρύθμιση.

Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 120

Διοίκηση πριν και μετά από την Τουρκική κατάκτηση

Σύμφωνα με την παράδοση γύρω στα 900 μ.Χ. Μακεδόνες εγκαταστάθηκαν σποραδικά σε διάφορες περιοχές. Ζούσαν σε πατριές με αρχηγό τον γεροντότερο ο οποίος ήταν ο ρυθμιστής της οικογένειας. Από ανασκαφές που έγιναν βρέθηκαν ομαδικά νεκροταφεία αλλά και μεμονωμένα μνήματα σε απόμακρες και μοναχικές κατοικίες.

Η πανώλη που χτύπησε το 1350 ανάγκασε τους κατοίκους να συγκεντρωθούν σε κοινούς χώρους να χτίσουν σπίτια, να οργανωθούν σε κοινότητες και να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο σύστημα διοίκησης. Οι μεγαλύτεροι και έμπειροι άνδρες αποτέλεσαν τη Δημογεροντία και έπαιρναν τις αποφάσεις για τα ζητήματα της κοινότητας.

Μετά την τουρκική κατάκτηση το καινούριο σύστημα διοίκησης ευνοούσε τους αγάδες και τους μπέηδες στην είσπραξη των φόρων από τους χριστιανούς. Τα καθήκοντα των προκρίτων πλέον ήταν διαφορετικά. Από αυτούς άλλοι προσπαθούσαν να εξυπηρετούν τους κατοίκους και να αποφεύγονται οι πιέσεις των κατακτητών, άλλοι προσπαθούσαν να αποφύγουν την εξυπηρέτηση των κατακτητών και άλλοι αποσκοπώντας σε συμφέροντα προσωπικά έγιναν «Σπαχήδες».

Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 123

Κοινωνική ζωή

Η κοινωνική θέση έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο σε όλους τους τομείς. Στην εκκλησία, στα πανηγύρια, στις γιορτές, στις οικογενειακές συγκεντρώσεις. Όλοι είχαν τη σειρά τους: μπέηδες, αγάδες, τσιφλικάδες, άρχοντες, τραπεζίτες κα έμποροι και ακολουθούσαν οι υπόλοιπο

Βέβαια αυτή η σειρά δεν ήταν πάντα η ίδια και στην ιεραρχία υπήρχε ανακολουθία. Το παγκάρι και τα στασίδια των αρχόντων γνώρισαν αλλαγές των κατόχων.

Οι γάμοι γίνονταν πάντα με κανόνα την ίδια κοινωνική τάξη και τη θρησκεία.

Η Βοστίνα ήταν το κέντρο 58 χωριών του καζά Βοστίνα. Οι κάτοικοι των χωριών έρχονταν στη Βοστίνα για διάφορες υποθέσεις δικαστικές, διοικητικές, φορολογικές. Για τους χριστιανούς οι συναντήσεις είχαν και λόγους εθνικούς. Η απελευθέρωση πάντα ήταν ο πόθος τους και οι συγκεντρώσεις αυτές ήταν ένας τρόπος να οργανωθούν.

Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 126

Πανηγύρεις (Αγορές – παζάρια)

Με διάταγμα της τουρκικής κυβέρνησης από το 1846 ορίστηκε η αγορά (Παζάρι) της Βοστίνας να γίνεται κάθε Πέμπτη Το παζάρι αυτό συγκέντρωνε γεωργικά και βιοτεχνικά είδη και εκθέματα από 80 χωριά. Από το 1913 συνέχισε σε νέα βάση μέχρι το 1940 οπότε και σταμάτησε οριστικά.

Μαζί με τα μαγαζιά χάθηκαν και τα παλιά επαγγέλματα: οι τσαρουχάδες, οι ραφτάδες και οι σιεγκουνάδες, οι σαμαράδες, οι μπαρμπέρηδες και τόσα άλλα. Τα Χάνια που για χρόνια λειτουργούσαν φιλοξενώντας τα καραβάνια έκλεισαν και γκρεμίστηκαν. Μια παλιά εποχή που έσβησε και που άφησε ίχνη μόνο στις διηγήσεις και στις παλιές, ξεθωριασμένες φωτογραφίες.

Φυλλομετρώντας το βιβλίο του Νίκου Υφαντή Η ΠΩΓΩΝΙΑΝΗ-ΠΑΛΙΑ ΒΟΣΤΙΝΑ, διαβάζουμε ότι η Πωγωνιανή πριν το 1940 και πριν το 1922 και την απελευθέρωση είχε 34 καταστήματα πάσης φύσεως που εξυπηρετούσαν τους πάντες.

Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 128

Το Γυμνάσιο της Βοστίνας – Πωγωνιανής

Πηγές:
Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 270
Επαμεινώνσας Βαδίλης, ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΕΤΟΣ ΣΤ΄, τεύχος 1, σελ. 11

Μετά τους απελευθερωτικούς αγώνες 1912-13 ιδρύθηκε το αλβανικό κράτος και σ΄αυτό υπάχθηκε το βόρειο Ηπειρωτικό τμήμα. Σε μια χρονική περίοδο πολύ δύσκολη για την Ήπειρο μετά τους απελευθερωτικούς αγώνες 1912-13, την ίδρυση του αλβανικού κράτους και την υπαγωγή σ΄αυτό του βόρειου Ηπειρωτικού τμήματος, του αγώνα της Βόρειας Ηπείρου για αυτονομία, τη χάραξη των Ελληνοαλβανικών συνόρων και την καταστροφή του 1922, έπρεπε να βρεθούν τρόποι να προστατευτούν τα ορφανά παιδιά της Ηπείρου και των άλλων διαμερισμάτων των «Νέων Χωρών», καθώς και τα προσφυγόπουλα από τη Βόρεια Ήπειρο και τη Μικρά Ασία.

Η λύση βρέθηκε με την ίδρυση του Γυμνασίου Βοστίνας. Μέσα σε λίγους μήνες ιδρύθηκε τετρατάξιο Γυμνάσιο στη Βοστίνα, το οποίο ξεκίνησε τη λειτουργία του από το σχολικό έτος 1924-25.

Παρά τις ελλείψεις η δουλειά που γινόταν στο Γυμνάσιο, η προετοιμασία στο σπίτι, η κατάρτιση των μαθητών και η απόκτησή γνώσεων ήταν αξιοθαύμαστη. Ένας μεγάλος αριθμός από τους μαθητές αυτούς μπήκαν στις Ανώτατες Σχολές χωρίς καμιά ιδιαίτερη προετοιμασία και χωρίς καμία κρατική μέριμνα για τη στέγαση και τη σίτισή τους.

Αργότερα και για μια μακρά περίοδο, χάρη στη μέριμνα του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Πωγωνίου, λειτούργησε ένα οικοτροφείο για όλους τους μαθητές του Γυμνασίου αντί ενός συμβολικού τιμήματος που ενισχύονταν οικονομικά από το Υπουργείο Πρόνοιας και που ήταν εγκαταστημένο στο λεγόμενο Παράρτημα που είναι το μεγαλύτερο τούρκικο κτίριο χτισμένο σε πανοραμική θέση κοντά στους πρόποδες του Μπόζοβου και που πήρε το όνομα αυτό επειδή κάποτε ήταν Παράρτημα του Ορφανοτροφείου.

Από το 1963 το Γυμνάσιο και Λύκειο μεταφέρθηκε σε νέο κτίριο που έγινε με οικονομικές εισφορές της Παμπωγωνησιακής Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητας της Νέας Υόρκης.

Το Γυμνάσιο της Πωγωνιανής έπαψε να έχει τη δυναμική των παλιών χρόνων γιατί ιδρύθηκαν και άλλα Γυμνάσια και Λύκεια στις επαρχίες Πωγωνίου, Ζαγορίου και Κόνιτσας και τα οποία απορρόφησαν τους μαθητές. Επιπλέον μετά τον πόλεμο του 1940-41 οι πόρτες με τη Βόρεια Ήπειρο έκλεισαν οριστικά και τα χωριά της επαρχίας Πωγωνίου ερήμωσαν και δεν υπάρχουν παιδιά.

Εθνικό Ορφανοτροφείο Πωγωνιανής

Η μόνη συστηματική οργανωμένη Μαθητική Εστία ήταν το λεγόμενο Εθνικό Ορφανοτροφείο Πωγωνιανής που υπάρχει και σήμερα και που δεχόταν μόνον ορφανούς φοιτητές στους οποίους εξασφάλιζε τα πάντα στέγη, ρούχα, παπούτσια, φαγητό και όλα τα μαθητικά είδη.

Η πολιτιστική κληρονομιά της Πωγωνιανής: Μουσεία και καλλιτεχνικοί χώροι

Λαογραφικό Μουσείο Πωγωνιανής – Δερόπολης

Η ιδέα της ίδρυσης Λαογραφικού Μουσείου γεννήθηκε τη δεκαετία του 1960 και υλοποιήθηκε σε αρχικό στάδιο με την προσωρινή στέγασή του στο παλιό Δημοτικό Σχολείο. Αργότερα, μεταφέρθηκε στο αρχοντικό του Λεωνίδα Βασιλειάδη όπου και στεγάστηκε για αρκετά χρόνια

Η περιοχή ήταν πλούσια σε παραδοσιακό υλικό το οποίο κινδύνευε να χαθεί. Έγινε προσπάθεια να συγκεντρωθεί και να διασωθεί αυτό υλικό είτε με προσφορές από τους κατοίκους οικογενειακών αντικειμένων είτε με έρευνα ακόμα και σε παλιά κτίρια.

Έτσι συγκεντρώθηκε ένα αξιόλογο υλικό που περιλάμβανε τοπικές ενδυμασίες, κεντήματα, οικιακά σκεύη, αντικείμενα από τη γεωργική και ποιμενική ζωή, εργαλεία και πάρα πολλά άλλα.

Είναι σημαντική η ιστορική σημασία και η πολιτιστική αξία αυτού του μουσείου που δημιουργήθηκε στην παραμεθόριο.

Μετά από κάποια χρόνια η Κοινότητα παραχώρησε επίσης στον Φιλεκπαιδευτικό – Λαογραφικό και Πολιτιστικό Σύλλογο το κτίριο που στεγαζόταν το στρατιωτικό φυλάκιο, καθώς και όλο το μουσειακό υλικό. Το κτίριο επισκευάστηκε με το πρόγραμμα Leader των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και επισκευάστηκε κατάλληλα για να στεγάσει το Λαογραφικό Μουσείο.

Στις 25 Αυγούστου 1996 (είκοσι χρόνια μετά τα πρώτα εγκαίνια του μουσείου) εγκαινιάστηκε το μουσείο στη νέα θέση όπου βρίσκεται σήμερα.

Νίκος Θ. Υφαντής, Η Πωγωνιανή – Παλιά Βοστίνα και τα Κοινοτικά Διαμερίσματα Δολό – Δρυμάδες – Σταυροσκιάδι, σελίδα 338

Ταχυδρομικό – Τηλεπικοινωνιακό Μουσείο Πωγωνιανής Πωγωνίου

Το μουσείο δημιουργήθηκε το 2013 και τα εγκαίνια του πραγματοποιήθηκαν στις 12 Αυγούστου 2013. Στεγάζεται στο ισόγειο του κτιρίου Κολέφα και αποτελεί ένα μουσειακό επικοινωνιακό χώρο.

Η συλλογή των αντικειμένων συγκεντρώθηκε από άτομα που εργάστηκαν στον ΟΤΕ και στα ΕΛΤΑ και ο καθένας από αυτούς έχει συνεισφέρει με τον τρόπο του στη δημιουργία του συγκεκριμένου μουσείου. Το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής ανήκει στον κ. Κωστούλα, ο οποίος δημιούργησε και αυτό το μουσείο με σκοπό να συνεισφέρει στην πολιτιστική κληρονομία του τόπου.

Πηγή: Βοστινιώτης

Το «Εργαστήριο Ψηφιδογραφίας και Εκθετήριο Έργων Τέχνης των Γιάννη και Νίκου Κολέφα»

Στεγάζεται στην Πωγωνιανή του Δήμου Πωγωνίου σε ένα ιστορικό διατηρητέο κτίριο, το οποίο έχει κατασκευαστεί το 1870. Το κτήριο είχε χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν ως διοικητήριο από τους Τούρκους.

Επίσης, τις δεκαετίες 1950 -1960 στον 1ο όροφο του κτηρίου λειτουργούσαν εμπορικά καταστήματα και στο 2ο όροφο στεγάζονταν τα γραφεία του συλλόγου της Πωγωνιανής. Το 2013 ο Δήμος Πωγωνίου ενέκρινε τη μελέτη αποκατάστασης του κτιρίου στα πλαίσια του προγράμματος «Αγροτική Ανάπτυξη της Ελλάδας 2007-2013», η οποία ολοκληρώθηκε το 2016.

Πλέον το αποκατεστημένο κτίριο πληροί όλες τις σύγχρονες προδιαγραφές ενός μουσειακού χώρου και είναι έτοιμο να φιλοξενήσει τόσο τη μόνιμη έκθεση των έργων του Γιάννη και Νίκου Κολέφα, όσο και την πραγματοποίηση διάφορων μουσειοπαιδαγωγικών προγραμμάτων με βάση την τέχνη του ψηφιδωτού.

Το κτίριο ανήκει στο Δήμο Πωγωνίου, ενώ η συλλογή ανήκει στους «Φίλους του Εργαστηρίου Ψηφιδογραφίας και Εκθετηρίου Έργων Τέχνης των Γιάννη και Νίκου Κολέφα».

Πηγή: Βοστινιώτης

Διαδρομές στην περιοχή

Είναι πολλές οι διαδρομές που μπορεί να κάνει ο επισκέπτης στην κοντινή αλλά και την ευρύτερη περιοχή. Από τις πιο ωραίες είναι η επίσκεψη στα δυο γεφύρια της χαράδρας του Κουβαρά. 

Το φαράγγι του Κουβαρά και τα δύο πέτρινα γεφύρια που βρίσκονται μέσα και γεφυρώνουν τον ομώνυμο ποταμό είναι κάτι που αξίζει να επισκεφτείτε.

Το γεφύρι της Νονούλως

Το «Γεφύρι της Νονούλως» και ο νερόμυλος βρίσκονται στην αρχή της χαράδρας και προσεγγίζονται από ένα λιθόστρωτο μονοπάτι που ξεκινάει από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο. Πιο συγκεκριμένα, βρίσκεται στη βόρεια έξοδο της χαράδρας του Κουβαρά ανάμεσα στο Δολό και την Πωγωνιανή (Βοστίνα) και γεφυρώνει τον Κουβαρά στη θέση Ξυλογέφυρο όπου παλιά υπήρχε ξύλινο γεφύρι.

Το γεφύρι είναι μονότοξο με άνοιγμα 7 μέτρα και ύψος από την επιφάνεια του νερού 6 μέτρα. Κτίστηκε στα τέλη του 19^ου αιώνα με τις οικονομίες της Νόνως (Νονούλα) Γαλανού, μιας φτωχής γυναίκας από το Δολό. Πηγαίνοντας καθημερινά στη Βοστίνα με τον γάϊδαρό της για να πουλάει ξύλα, διακινδύνευε τη ζωή της περνώντας από το σαπισμένο ξυλογέφυρο. Και αποφάσισε να το κάνει πέτρινο.

Για το αν πρόλαβε να υλοποιήσει το όνειρό της πριν ή μετά το θάνατό της υπάρχουν δύο μαρτυρίες διαφορετικές. 

• Σύμφωνα με την πρώτη μαρτυρία η φτωχή Νονούλω μάζευε τις οικονομίες της και τελικά κατάφερε να συγκεντρώσει το ποσό και να κτιστεί το γεφύρι. Αργότερα όμως μια μέρα που ήταν καβάλα στο γάϊδαρο το ζώο αιφνιδιάστηκε, και την έριξε στο έδαφος. Ίσως αυτό το πέσιμο να ήταν και η αιτία να φύγει από τη ζωή.
• Σύμφωνα με τη δεύτερη μαρτυρία όταν η Νονούλω πέθανε βρέθηκαν στο σπίτι της  κρυμμένα στο τοίχο νομίσματα που έφταναν το ποσό των 5.000 – 5.500 τουρκικές  λίρες. Με τα χρήματα αυτά κτίσητκε το γεφύρι στη θέση του ξυλογέφυρου στη μνήμη της Νονούλως.

Ανεξάρτητα από τις δυο μαρτυρίες οι συγχωριανοί της δεν την ξέχασαν ποτέ.

Δίπλα στο γεφύρι είναι και ο παλιός νερόμυλος ανακαινισμένος.

Πηγή: ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΤΑΣ, ΓΕΦΥΡΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΤΟΜΟΣ Γ΄, σελ. 84

Το γεφύρι του Κουβαρά

Το δεύτερο, το «γεφύρι μέσα στο φαράγγι», προσεγγίζεται από την περιοχή “ΤΣΟΥΜΠΑΡΙ” πριν από το Δολό. Το μονοπάτι είναι χαραγμένο, απόλυτα ασφαλές και χρειάζονται περίπου 15 λεπτά άνετου περπατήματος μέχρι την κοίτη του Κουβαρά και το γεφύρι. Πιο συγκεκριμένα, βρίσκεται κάτω από το χωριό Δολό, στην περιοχή του Πωγωνίου, στη βαθειά χαράδρα του Κουβαρά στη θέση Γούβες.

Είναι μονότοξο και γεφυρώνει το ομώνυμο ποτάμι, και παλιά εξυπηρετούσε το παλιό μονοπάτι που οδηγούσε στην Πωγωνιανή (παλιά Βοστίνα). Το γεφύρι κατασκευάστηκε το 1927 με απόφαση της δημογεροντίας και πάνω σε σχέδια ενός μηχανικού από τα Ιωάννινα.

Στο γεφύρι δούλεψε με το μπουλούκι του ο πρωτομάστορας Πασχάλης Ζούνης από την Πυρσόγιαννη. Η δαπάνη του ανήλθε στο ποσό των 16.000 δραχμών που κατέβαλαν κυρίως ξενιτεμένοι στην Αμερική Δολιώτες. Οι ντόπιοι βοήθησαν με προσωπική εργασία και οι γυναίκες κουβαλούσαν τα υλικά. 

Η κατασκευή του γεφυριού είχε μεγάλη σημασία για τους κατοίκους γιατί ένωσε τα δύο χωριά Δολό και Πωγωνιανή και οι κάτοικοι μπορούσαν να μετακινούνται με ασφάλεια. Το τέλος της κατασκευής ακολούθησε μεγάλο γλέντι.

Δυστυχώς οι κάτοικοι δεν κατόρθωσαν να το καμαρώσουν για πολύ έτσι όμορφο και καινούριο που ήταν. Κάποιες γυναίκες άρχισαν να αφαιρούν και να πετούν τις πέτρες στο ποτάμι. Πίστευαν ότι έτσι μπορούσαν να λυθούν τα μάγια. Όσες ήταν ανύπαντρες για να παντρευτούν, όσες δεν γεννούσαν παιδιά για να αποκτήσουν, όσες είχαν παιδιά για να μην πεθάνουν. Έλεγαν: “ρίξε μια σουμπέλα στο Λάκκο για να λυθούν τα μάγια» (σουμπέλα: μεγάλη πέτρα ακανόνιστου σχήματος).

Πηγή: ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΤΑΣ, ΓΕΦΥΡΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΤΟΜΟΣ Γ΄, σελ. 85

Το φαράγγι Κουβαρά είναι ένας εντυπωσιακός γεωλογικός σχηματισμός που έχει μήκος περίπου 5 χλμ. και χωρίζει τους δυο οικισμούς του Δολού και της Πωγωνιανής. Στο φαράγγι κυριαρχεί ποικιλία βλάστησης, δρύες, φράξοι, γράβοι, σφεντάμια, αγριοκερασιές, αγριοαμυγδαλιές, συκιές άγριες και ήμερες, αγριοκαστανιές, πλατάνια και ιτιές. Η πυκνή και ποικίλη βλάστηση καθώς και ανοίγματα των βράχων προσφέρουν ασφαλές μέρος ιδιαίτερα στα αρπακτικά για φωλιές αλλά και τροφή. Είναι σημαντικό βιότοπος για σπάνια είδη πουλιών.

<p>The post Αφιέρωμα στην Πωγωνιανή: Ιστορία, πολιτισμός και παράδοση first appeared on Epirus Explorer.</p>

Πώς να προσεγγίσετε τις πηγές

Οι πηγές βρίσκονται στην αρχή του μονοπατιού που ξεκινάει από το χωριό Βίκος και καταλήγει στο χωριό Μονοδένδρι. Η πεζοπορική διαδρομή που σας προτείνουμε για να τις προσεγγίσετε ξεκινά από το χωριό Βίκος, με αφετηρία την παραδοσιακή βρύση στην είσοδο του χωριού. Καθώς βαδίζουμε ανοίγεται μπροστά μας ένα μαγευτικό τοπίο με καταπράσινη βλάστηση και άγρια ομορφιά.

Οι έντονες γεωλογικές διεργασίες εκατομμυρίων ετών έχουν σχηματίσει αυτό το εκπληκτικής ομορφιάς φαράγγι. Αριστερά οι ορθοπλαγιές της Τύμφης και δεξιά ο Στούρος προσφέρουν  εντυπωσιακές εικόνες.

Σε 45 λεπτά περίπου καθοδικής πορείας βρισκόμαστε στην τοποθεσία των πηγών σε ένα τοπίο μαγικό. Κάτω από τον διογκωμένο βράχο «Αγκαστρωμένη» είναι οι κύριες πηγές του Βοϊδομάτη.

Εκεί δίπλα υπάρχει και το πετρόκτιστο εκκλησάκι της Μονής της Παναγίας του Βίκου, το οποίο χτίσθηκε το 1783.  

<p>The post Πεζοπορία στις πηγές του Βοϊδομάτη: Μια μοναδική εμπειρία στο φαράγγι του Βίκου first appeared on Epirus Explorer.</p>

Η πεζοπορία ξεκινά από υψόμετρο 1050 μέτρων, με το μονοπάτι να αρχίζει λίγο έξω από το χωριό Πάδες, στον δρόμο προς Άρματα. Μπορείτε να αφήσετε το αυτοκίνητό σας σε ένα μικρό χώρο λίγο πριν το μονοπάτι.

Η πορεία ξεκινά με μια πινακίδα στο σημείο Δ1 που οδηγεί προς την εκκλησία της Μικρής Παναγιάς και συνεχίζει κατηφορικά, περνώντας από ένα εικονοστάσι. Στα 1600 μέτρα από την αρχή της διαδρομής, λίγο πριν φτάσετε στον ποταμό Αώο, θα βρείτε τη σήμανση στο σημείο Δ2 και στρίβετε αριστερά. Ο καταρράκτης βρίσκεται στα 750 μέτρα υψόμετρο, προσφέροντας μια υψομετρική διαφορά 300 μέτρων.

Η διαδρομή προς τον παραμυθένιο καταρράκτη Μυλοποτάμου θα σας μαγέψει από την αρχή μέχρι το τέλος.

Περπατώντας μέσα από το καταπράσινο δάσος, θα απολαύσετε μοναδική θέα προς τα γύρω βουνά.

Η πεζοπορία αυτή προσφέρει μια αξέχαστη εμπειρία, με την τέλεια ανταμοιβή να σας περιμένει στο τέλος: ο καταρράκτης και η μικρή λιμνούλα του, που προσκαλούν να σας δροσίσουν και να σας μαγέψουν με την ομορφιά τους.

Ένα σκηνικό βγαλμένο από παραμύθι που αξίζει να το ζήσετε!

View this post on Instagram

A post shared by Myrto | Nature & Outdoors (@aretimyrto)

<p>The post Ένας μικρός παράδεισος: Ο Καταρράκτης Μυλοποτάμου στις Πάδες Κόνιτσας first appeared on Epirus Explorer.</p>

Ο δρόμος είναι χωμάτινος, και ένα συμβατικό αυτοκίνητο μπορεί να φτάσει περίπου 300 μέτρα από το καταφύγιο. 

Η διαδρομή από το καταφύγιο προς τη Δρακόλιμνη είναι ανηφορική και περνάει μέσα από δάση με μαυρόπευκα, οξιές και ρόμπολα.

Μετά από περίπου μιάμιση ώρα πορείας φτάνουμε στα 2.000 μέτρα, όπου το τοπίο ανοίγει και η βλάστηση αραιώνει, καθώς βρισκόμαστε στην αλπική ζώνη.

Μπροστά μας υψώνεται η κορυφή του Σμόλικα στα 2.637 μέτρα, ενώ πίσω μας διακρίνεται η επιβλητική οροσειρά της Τύμφης, που μοιάζει με ζωγραφιά. 

Λίγο αργότερα και μετά από περίπου 3,5 χιλιόμετρα, το μονοπάτι μας συναντά εκείνο που ξεκινά από το χωριό Πάδες και επίσης οδηγεί στη Δρακόλιμνη. Από εδώ και πέρα, οι δύο διαδρομές ενώνονται. 

Μετά από περίπου 2 ώρες πεζοπορίας από το καταφύγιο, φτάνουμε στη μαγευτική Δρακόλιμνη. Κάνουμε μια μικρή στάση για φωτογραφίες και φαγητό, και στη συνέχεια συνεχίζουμε προς την κορυφή του Σμόλικα. 

Η διαδρομή είναι μέτριας δυσκολίας και ιδιαίτερα ανηφορική. Αν και ήταν καλοκαίρι, οι καιρικές συνθήκες ήταν ευνοϊκές με θερμοκρασία γύρω στους 25 βαθμούς και συννεφιά, γεγονός που διευκόλυνε την ανάβαση.

Μοναδική εμπειρία η εντυπωσιακή θέα σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής. Μετά από περίπου μία ώρα, φτάνουμε στην κορυφή, αν και σε άλλες καιρικές συνθήκες, η ανάβαση μπορεί να διαρκέσει περισσότερο, λόγω της απότομης κλίσης του μονοπατιού κοντά στην κορυφή. 

Το μονοπάτι (από το καταφύγιο) είναι ευδιάκριτο και καλά σηματοδοτημένο, με συνολική διάρκεια περίπου 3 με 3,5 ώρες για τα 7 χιλιόμετρα της διαδρομής. Είναι μια υπέροχη πεζοπορική διαδρομή που μπορεί να ολοκληρωθεί άνετα σε μια ημέρα.

<p>The post Δρακόλιμνη και κορυφή Σμόλικα: Μία αξέχαστη πεζοπορική εμπειρία first appeared on Epirus Explorer.</p>

Σύμφωνα με το μύθο ένας δράκος που κατοικούσε σε αυτήν ερχόταν σε διαρκή διαμάχη με το δράκο που κατοικούσε στη λίμνη του Σμόλικα.

Λέγεται ότι ο Αλή Πασάς προσπάθησε να ανέβει στη λίμνη, αλλά μια καλοκαιρινή καταιγίδα ματαίωσε το σχέδιό του.

Σύμφωνα με έρευνες το βάθος της λίμνης δεν ξεπερνά τα 5 μέτρα. Στα νερά της ζει ο αλπικός Τρίτωνας, ένα σπάνιο είδος αμφίβιου που προστατεύεται από την ελληνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία. 

Η διαδρομή για το καταφύγιο ακολουθεί ένα καλοσχηματισμένο μονοπάτι και περνά από τις βρύσες Αβραγώνια, Αντάλκη, Τράφο και Κρούνα.

Συνήθως οι τρεις πρώτες έχουν νερό και τα κιόσκια βοηθούν για ολιγόλεπτη στάση και ξεκούραση. Στη διαδρομή έχετε δεξιά τις εντυπωσιακές ορθοπλαγιές των Πύργων του Παπίγκου (ή της Αστράκας). Σε τρεις ώρες περίπου βρίσκεστε στο καταφύγιο. 

Το καταφύγιο βρίσκεται στη θέση Ραδόβολη στον αυχένα που σχηματίζεται μεταξύ της κορυφής της Αστράκας και του Λάπατου και πάνω από το οροπέδιο των λιμνών σε υψόμετρο 1950 μέτρων.

Παρέχει τη δυνατότητα φιλοξενίας 52 ατόμων, ανήκει στην Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας – Αναρρίχησης (Ε.Ο.Ο.Α.) και κατασκευάστηκε με πρωτοβουλία του Ε.Ο.Σ. Ιωαννίνων και της ορειβατικής ομάδας Παπίγκου, το 1966. Αποτελεί ορμητήριο για όλες τις ορειβατικές και αναρριχητικές διαδρομές προς της κορυφές της Τύμφης. Από την άνοιξη του 2004 άρχισε να λειτουργεί και η δεύτερη πτέρυγα του καταφυγίου.

Τους καλοκαιρινούς μήνες το καταφύγιο λειτουργεί καθημερινά και προσφέρεται φαγητό, ενώ το χειμώνα κατόπιν συνεννόησης με τον υπεύθυνο.

Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 6973 223100 (υπεύθυνος καταφυγίου Γεώργιος Ροκάς) και https://www.astrakarefuge.com/el/

Από εκεί χρειάζεστε 1 ώρα και 30  περίπου λεπτά για τη Δρακόλιμνη.

Από το καταφύγιο κατηφορίζετε το μονοπάτι, περνάτε τη «Λάκκα Τσουμάνη» με την εποχική λίμνη (1750 μέτρα).

Στην ίδια λάκκα υπάρχουν πολλές πηγές και άλλες μικρότερες εποχικές λίμνες. Συνεχίζετε με ανηφορική κατεύθυνση και σε 1 ώρα και 15 λ. βρίσκεστε στη Δρακόλιμνη. 

Ανεξάρτητα με την εποχή που επισκέπτεται κάποιος την περιοχή, η φύση προσφέρει εικόνες εκπληκτικές.

Η ματιά αγκαλιάζει την απεραντοσύνη του τοπίου, σταματάει στις δύο κορφές της Γκαμήλας (τα τσεκούρια), συνεχίζει στις κορυφογραμμές του Πλόσκου, αιχμαλωτίζεται στον όγκο της Αστράκας, διατρέχει τα αλπικά λιβάδια της Τύμφης και τέλος γαληνεύει στην ηρεμία της λίμνης. 

Στα βόρεια το τοπίο είναι ακόμη πιο άγριο με απότομες πλαγιές και χαράδρες που καταλήγουν στον ποταμό Αώο. Η θέα φτάνει μέχρι τα χωριά της Λάκκας του Αώου και τις κορυφές του Σμόλικα. 

View this post on Instagram

A post shared by Myrto | Nature & Outdoors (@aretimyrto)

<p>The post Δρακόλιμνη Τύμφης – Μια υπέροχη διαδρομή στον ορεινό κόσμο της Ηπείρου first appeared on Epirus Explorer.</p>

Είναι από τους πιο όμορφους και καλοδιατηρημένους οικισμούς του Ζαγορίου. Και δεν είναι μόνον η αρχιτεκτονική του αλλά και η εκπληκτική τοποθεσία μέσα στον Εθνικό Δρυμό Βίκου – Αώου, κάτω από την επιβλητικό σχηματισμό της Αστράκας και των άλλων κορφών, μια μοναδική εικόνα φυσικής ομορφιάς.

Αποτελείται από δύο συνοικίες, το Μεγάλο και το Μικρό Πάπιγκο, οι οποίες παρά το ότι βρίσκονται σε απόσταση 15 περίπου λεπτών με το αυτοκίνητο αποτελούν μία κοινότητα. Το Μεγάλο Πάπιγκο βρίσκεται σε υψόμετρο 900 μέτρων και το Μικρό Πάπιγκο σε υψόμετρο 980 μέτρων.

Για να φτάσει κανείς στο Μεγάλο Πάπιγκο ακολουθεί το δρόμο από Αρίστη, περνάει τη γέφυρα του ποταμού Βοϊδομάτη και ανηφορίζει 7.5 περίπου χλμ. οδηγώντας στα «καγκέλια», τον ελικοειδή δρόμο με τις 14 «κλειστές» στροφές και την εκπληκτική θέα. Συνεχίζοντας από το Μεγάλο Πάπιγκο φτάνει στο Μικρό Πάπιγκο, όπου και ο δρόμος τελειώνει.

Ιστορικά στοιχεία για το Πάπιγκο

Γενικές ιστορικές πληροφορίες

Αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν κατοίκηση της περιοχής από την προϊστορική εποχή. Σύμφωνα με τον ιστοριοδίφ Ι. Λαμπρίδη (κεφ. 8  σελ.25) το χωριό κτίστηκε αμέσως μετά τη θεμελίωση  ης πρώτης εκκλησίας του Αγίου Βλασίου το 912 «επί Κωνσταντίνου αυτοκράτορος». Τότε βρέθηκαν ρωµαϊκές λόγχες και βυζαντινά νοµίσµατα.

Ο Ι. Λαμπρίδης στα Ζαγοριακά (σελ. 24) αναφέρει ότι παλιά η λέξη Πάπιγκο αναφερόταν σε  επαρχία που αποτελούνταν από πολλά χωριά. Στις ημέρες του όμως ήταν μια κωμόπολη που διαιρούνταν σε δύο τμήματα (μαχαλάδες) και χωρίζονταν από ένα ρυάκι, στο οποίο είχε  κτιστεί πέτρινη γέφυρα το 1854 με έξοδα του Αναστασίου Λώλη. Το μεγαλύτερο τμήμα ήταν  κτισμένο σε μία ομαλή και γεμάτη τρεχούμενα νερά κοιλάδα. Αριθμούσε περί τους 700 κατοίκους, είχε 100 σπίτια και ήταν η πρωτεύουσα της επαρχίας και συγκέντρωνε  δικαστήρια και εργαστήρια. Το δε μικρό τμήμα κτισμένο στους πρόποδες της Ραδόβολης και σε απόσταση από το μεγάλο περί τα 20 λεπτά είχε 400 κατοίκους και 47 σπίτια.

Η ονομασία

Σύμφωνα με τον Κώστα Ευ. Οικονόμου (ΤΑ ΟΙΚΩΝΥΜΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ) το τοπωνύμιο θεωρείται αλβανικός σχηματισμός και αποδίδεται σε σύνθεση τού αλβανικού στερητικού pa και τού ουσιαστικού peng (= ενέχυρο, όμηρος). Είναι δύσκολο να εξακριβώσει κάποιος τις ιστορικές συνθήκες οι όποιες συντέλεσαν στη δημιουργία τού τοπωνυμίου. Η ίδια ετυμολογία πρέπει να ισχύει και για την ονομασία του βουνού της Αλβανίας Maja e Papingut («ή κορυφή τού Papingu») πού βρίσκεται περίπου 31 χιλιόμετρα ΒΔ τού Παπίγκου.

Σχολεία

Πηγή: https://web.archive.org/web/20100909151559/http://www.papigo.gr/el/politismos/architectoniki_03.php

Στο Μεγάλο Πάπιγκο δίπλα από την εκκλησία του Αγίου Βλασίου βρίσκεται το σχολικό κτίριο του Μεγάλου Παπίγκου. Ανεγέρθηκε το 1897 με δαπάνες του Μιχαήλ Πολυχρονίου, όπως αναφέρεται σε εντοιχισμένη πλάκα του προαυλίου.

Παλιότερα και ως το 1971 λειτουργούσαν δύο σχολεία στο Μικρό και το Μεγάλο Πάπιγκο. Σήμερα, λειτουργεί δημοτικό σχολείο στο Μεγάλο Πάπιγκο.

Τη μεγαλύτερη συμβολή στη λειτουργία και την οικονομική επιβίωσή του είχε ο ευεργέτης του Παπίγκου Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος, ο οποίος το 1888 ίδρυσε στο Πάπιγκο τα «Καλλίνεια» Σχολεία, σχολαρχείο, δύο δημοτικά, ένα στο Μεγάλο κι ένα στο Μικρό Πάπιγκο και νηπιαγωγείο στη μνήμη της μητέρας του Καλλίνης. Στο χώρο του σχολείου στεγάζεται και η πολύτιμη βιβλιοθήκη 1200 τόμων, του Μιχαήλ Αναγνωστόπουλου, η οποία μεταφέρθηκε από τη Βοστώνη στο Πάπιγκο. Από τους 1200 τόμους που περιείχε η βιβλιοθήκη σώζονται σήμερα αρκετοί, μετά τις καταστροφές που υπέστησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου

Αρχιτεκτονική

Το Πάπιγκο (Μικρό και Μεγάλο) είναι κτισμένο όπως όλα τα χωριά στο Ζαγόρι. Στην χρονική περίοδο 1750 – 1850 τα σπίτια που κτίστηκαν είναι ψηλότερα, άνετα, με ξύλινα δωμάτια και τα περισσότερα με ωραίο διάκοσμο στα ταβάνια και τους τοίχους.

Οι μαστόροι που κατασκεύαζαν τα σπίτια κατάγονταν ως επί το πλείστον από τα χωριά της Κόνιτσας αλλά και από τα χωριά των Τζουμέρκων και ήταν οργανωμένοι σε συντεχνίες (μπουλούκια). Οι ζωγράφοι που διακοσμούσαν τους τοίχους κατάγονταν κυρίως από το χωριό Χιονιάδες της Κόνιτσας.

Στα περισσότερα χωριά του Ζαγορίου καθώς και σε αρκετά σπίτια του Παπίγκου, σώζεται σήμερα ένας μεγάλος αριθμός σπιτιών, που έχουν λαϊκές τοιχογραφίες στο εσωτερικό τους.

Τι να δείτε στο Μεγάλο και το Μικρό Πάπιγκο

Οι Οβίρες Ρογκοβού

Όταν φύγετε από το Μεγάλο Πάπιγκο και κατευθυνθείτε προς το Μικρό Πάπιγκο, μόλις σε 1 χλμ. θα παρατηρήσετε μια μικρή γέφυρα και μια πινακίδα. Παρκάρετε εκεί και ακολουθήστε το μονοπάτι για να θαυμάσετε τις Οβίρες Ρογκοβού ή αλλιώς Κολυμπήθρες. Πρόκειται για λάκκους στα ασβεστολιθικά πετρώματα που δημιουργήθηκαν από την κίνηση των νερών του ρέματος του Ρογκοβού.

Διαδρομές

Το Πάπιγκο βρίσκεται σε μια περιοχή που συνδυάζει μοναδικά την ομορφιά του φυσικού και του ανθρωπογενούς τοπίου και περιλαμβάνει πολλούς διαφορετικούς προορισμούς και διαδρομές. Η περιοχή προσφέρεται για πεζοπορία, ορειβασία, αναρρίχηση, ράφτιγκ, ποδήλατο βουνού, αλλά και περιπάτους στους γύρω παραδοσιακούς οικισμούς. Ένας ιδανικός τόπος για όλες τις εποχές του χρόνου.

Βέβαια η μεγάλη κίνηση των επισκεπτών, κυρίως στο Μεγάλο Πάπιγκο, η πληθώρα των καφέ – εστιατορίων και η στάθμευση των αυτοκινήτων στερεί από το χωριό ένα μεγάλο μέρος της αυθεντικότητάς του, δεν παύει όμως να γοητεύει τον επισκέπτη. 

Από τις δημοφιλέστερες πεζοπορικές διαδρομές είναι αυτή που οδηγεί από το Μικρό Πάπιγκο στη Δρακόλιμνη της Τύμφης σε υψόμετρο 2.050 μ. Β.Δ. της κορυφής του Πλόσκου. 

Η Δρακόλιμνη Τύμφης

Από τις δημοφιλέστερες πεζοπορικές διαδρομές είναι αυτή που οδηγεί από το Μικρό Πάπιγκο στη Δρακόλιμνη της Τύμφης.  Σύμφωνα με το μύθο ένας δράκος που κατοικούσε σε αυτήν ερχόταν σε διαρκή διαμάχη με το δράκο που κατοικούσε  στη λίμνη του Σμόλικα. Λέγεται ότι ο Αλή Πασάς προσπάθησε να ανέβει στη λίμνη, αλλά μια καλοκαιρινή καταιγίδα ματαίωσε το σχέδιό του. Δείτε αναλυτικές πληροφορίες για τη Δρακόλιμνη Τύμφης διαδρομή εδώ.

Εκκλησίες

Άγιος Βλάσιος 

Βρίσκεται στο Μεσοχώρι και κτίστηκε το 1852, στη θέση του παλιότερου ναού, του 912. Σε απόσταση λίγων μέτρων από το ναό, δεσπόζει το επιβλητικό και μεγαλοπρεπές καμπαναριό του (1887), το οποίο έχει ύψος 15 μ., εξαγωνικό σχήμα και μοιάζει με πύργο.

Αγία Παρασκευή 

Το πότε κτίστηκε δεν είναι γνωστό. Στην ανατολική πλευρά της σώζεται σκαλισμένη πέτρα με την ημερομηνία 1898.

Άγιος Γεώργιος 

Βρίσκεται στο Μεγάλο Πάπιγκο Ζαγορίου. Κτίστηκε το 1774 στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής και ανακαινίσθηκε το 1880. Το καμπαναριό του Αγίου Γεωργίου είναι παραλληλόγραμμο, με ύψος που φτάνει τα δέκα μέτρα και διακοσμημένο με σκαλιστές μαύρες πλάκες που απεικονίζουν διάφορους Αγίους. Κτίστηκε γύρω στο 1830, όπως αναφέρεται σε εντοιχισμένη πλάκα του.

Ναός της Παναγίας

Βρίσκεται νοτιοανατολικά της συνοικίας Σιόποτο. Είναι διακοσμημένος με εξαιρετικές αγιογραφίες. Στην ανατολική πλευρά υπάρχει η ημερομηνία 1774.

Ταξιάρχες 

Ο μοναδικός ναός που υπάρχει στο Μικρό Πάπιγκο και έχει χαρακτηριστεί διατηρητέος από το Υπουργείο Πολιτισμού. Η χρονολογία κτίσης είναι άγνωστη. Υπολογίζεται ότι κτίστηκε στη σημερινή μορφή τον 18ο αιώνα.

Ξωκλήσια       

Παναγία Παλιουρής – Μικρή και απέριττη εκκλησία, αφιερωμένη στη γέννηση της Θεοτόκου. Άγιος Αθανάσιος.  Αϊ – Λιας σε απόσταση 15 λεπτών από το χωριό, σ’ ένα καταπράσινο λόφο. Η Αγία Κυριακή και οι Άγιοι Απόστολοι.

Γεφύρια

Το γεφύρι του Λάκκου

Πηγή: Γεφυρογραφία της Πίνδου, Σπύρος Ι. Μαντάς, Τόμος Β, Σελίδα 517

Βρίσκεται ανάμεσα στο Μικρό και το Μεγάλο Πάπιγκο, στη θέση Λάκκος. Είναι μονότοξο θεμελιωμένο  σε δυο κάθετους βράχους και συνδέει τους δύο οικισμούς με το παλιό μονοπάτι. Κτίστηκε το 1854, από τον Αναστάσιο Λώλη. Ο Αναστάσιος Ζορδοβούλης ή Λώλης από το Μικρό Πάπιγκο, εξασκώντας το επάγγελμα  του βικογιατρού αναδείχτηκε σε μεγάλο ευεργέτη και του χωριού του και της γύρω περιοχής. Λέγεται ότι παλιότερα υπήρχε εντοιχισμένη πλάκα που μαρτυρούσε το έτος κατασκευής και το χορηγό αλλά καταστράφηκε.

Το γεφύρι της Μπουλουγούνσας

Πηγή: Γεφυρογραφία της Πίνδου, Σπύρος Ι. Μαντάς, Τόμος Β, Σελίδα 518

Είναι ένα μικρό μονότοξο γεφυράκι και βρίσκεται δίπλα από τον ασφαλτόδρομο πριν τη στροφή του Μεγάλου Πάπιγκου. Γεφυρώνει στη θέση Μπουλουγούνσα τον ομώνυμο λάκκο, εκεί όπου παλιά ήταν οι κήποι των κατοίκων του Πάπιγκου. Δίπλα υπάρχει μια βρύση. Σύμφωνα με τον Ι. Λαμπρίδη ο  πρωτοσύγκελος Ματθαίος Παπα Αθανασίου κατέβαλε το ποσό των 6.000 γροσίων για την κατασκευή του γεφυριού  (1871) για την κατασκευή της γέφυρας και της κρήνης.

Η τοξωτή τσιμεντένια γέφυρα

Είναι η γέφυρα που βρίσκεται στον ποταμό Βοϊδομάτη και κτίστηκε με χρήματα Παπιγκιωτών, το 1923 και συνδέει την Αρίστη με το Πάπιγκο.

Που να μείνετε στο Μεγάλο και το Μικρό Πάπιγκο

Προτεινόμενα καταλύματα:

• Κατάλυμα Avragonio: Ένας ζεστός και φιλόξενος ξενώνας με θέα το κεντρικό Ζαγόρι. Κλείστε τη διαμονή σας εδώ.
• Κατάλυμα Pantheon: Ένα υπέροχο κατάλυμα με θέα τους πύργους της Αστράκας και ιδιαίτερα φιλόξενους ιδιοκτήτες. Κλείστε τη διαμονή σας εδώ.
• Κατάλυμα Mikro Papigo 1700 Hotel & Spa: Ένα ξενοδοχειακό συγκρότημα 5 αστέρων που βρίσκεται σε πανέμορφη τοποθεσία καταλαμβάνοντας την αριστερή πλαγιά του μικρού Πάπιγκου. Κλείστε τη διαμονή σας εδώ.

Φαγητό στο Μεγάλο και το Μικρό Πάπιγκο

Προτεινόμενα εστιατόρια:

• Κονάκι στο Μεγάλο Πάπιγκο
• Veranda 1700 στο Μικρό Πάπιγκο

<p>The post Παραμυθένιο Πάπιγκο: Το διασημότερο χωριό των Ζαγοροχωρίων first appeared on Epirus Explorer.</p>

Βρίσκεται δυτικά και ακριβώς απέναντι από τον αυχένα του Ζυγού ο οποίος από παλιά αποτελεί το όριο ανάμεσα στη Βόρεια Πίνδο (Ηπειρωτική ή Τυμφαία) και την Κεντρική Πίνδο (Αθαμανική) που συνεχίζει με τη Νότια Πίνδο (Δολοπική). Αλλά είναι και η «Πύλη εισόδου» από την Ήπειρο στη Θεσσαλία και Δυτική Μακεδονία, και συνεπώς ένας σημαντικός συγκοινωνιακός κόμβος. Μεταξύ αυτών ορεινών τμημάτων τής Πίνδου, σχηματίζεται μια μεγάλη κοιλάδα μέχρι το χωριό Ανθοχώρι (πρ. Ντεβεντίστα) την οποία διασχίζει ο Μετσοβίτικος ποταμός και ο οποίος στη θέση «Μπαλντούμα», χύνεται στον ποταμό Άραχθο ο οποίος πηγάζει από τα Ζαγοροχώρια.

Το Μέτσοβο περιβάλλεται από ψηλά βουνά όπως: Περιστέρι (2294μ.), Μαυροβούνι (2160μ.), Ζυγός (1820μ.), Κατάρα (1689μ.), Καρακόλι (1491μ.), Χρυσοβίτσα (1559μ.), Τσούκα Ρόσσα ή Κοκκινόραχη (1985μ.) στα ΒΔ της τεχνητής Λίμνης Αώου κοντά στον Εθνικό Δρυμό της Βάλια Κάλντα (προσοχή: υπάρχει κι άλλη Τσούκα Ρόσσα 2377μ. στην οροσειρά της Τύμφης, στα σύνορα του Εθν. Δρυμού Βίκου-Αώου, δίπλα στην ψηλότερη κορυφή της την Γκαμήλα). Από αυτά τα βουνά πηγάζουν μεγάλα ποτάμια (Αώος, Αχελώος, Αλιάκμονας, Πηνειός, κ.ά.), ενώ στη χαράδρα ακριβώς από κάτω ρέει ο Μετσοβίτικος Ποταμός.

Σχετικά με το Μέτσοβο

Ο περιηγητής Λήκ (Leake) θεωρεί τον Ζυγό ως το πιο αξιόλογο βουνό στην Ελλάδα και το σημείο όπου πηγάζουν τα μεγαλύτερα ποτάμια της. Ο ζωγράφος E. Lear, αναφέρει ότι είναι ο «γονιός» των σπουδαιότερων ποταμών της Ελλάδος, ρυθμίζει την επικοινωνία μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας, ενώ είναι εξίσου φημισμένος για τις διασυνδέσεις, τη γεωγραφική και πολιτική θέση, αλλά και για την γραφικότητά του.

Ο Μετσοβίτικος ποταμός γεννιέται από δύο πηγές που δημιουργούν δύο ρέματα που σμίγουν ακριβώς κάτω από το Μέτσοβο και λίγο πριν το Ανήλιο, δημιουργώντας τον Μετσοβίτικο. Από εκεί ο ποταμός κινείται αρχικά προς τα δυτικά και στη συνέχεια προς τα νοτιοδυτικά, όπου μετά από περίπου 25 χλμ. συναντάει τον Ζαγορίτικο ποταμό στη Μπαλντούμα και μαζί δημιουργούν τον μεγάλο ποταμό Άραχθο. Παλιότερα τα ορμητικά νερά του Μετσοβίτικου κινούσαν δέκα υδρόμυλους και πριονιστήρια.

Βόρεια από το Μέτσοβο και σε κοντινή απόσταση βρίσκεται το γραφικό οροπέδιο Πολιτσιά ή Πολιτσιές (Πολιτσουάρε). Από παλιά και μέχρι σήμερα στα πλούσια λιβάδια αυτής της τοποθεσίας κατά τους θερινούς μήνες βόσκουν αιγοπρόβατα, βοοειδή, εξημερωμένα ή ελεύθερα άλογα, όνοι και ημίονοι που αποτελούν πλούτο για τους Μετσοβίτες κτηνοτρόφους.

Το τοπωνύμιο πιθανώς να προέρχεται από τη λατινική λέξη Policia και να σχετίζεται με ρωμαϊκή στρατιωτική φρουρά που είχε εγκατασταθεί εκεί. Το οροπέδιο Πολιτσιά αποτελούσε την αγαπημένη εξοχική τοποθεσία των Μετσοβιτών και τα παλιά χρόνια, όπως μας πληροφορεί ο Παναγιώτης Αραβαντινός, οι πλούσιοι Μετσοβίτες απολάμβαναν το τοπίο μένοντας σε σκηνές. Σήμερα μεγάλο μέρος του οροπεδίου έχει καλυφθεί με νερό καθώς το 1987 η ΔΕΗ κατασκεύασε υδροηλεκτρικό φράγμα. Η τεχνητή λίμνη που σχηματίστηκε συγκεντρώνει τα νερά των πηγών του Αώου ποταµού και τα νερά που μαζεύονται στο οροπέδιο Πολιτσών.

Δραστηριότητες

Το έντονο ιστορικό, πολιτιστικό και θρησκευτικό στοιχείο των Μετσοβιτών αντανακλάται στα πολιτιστικά δρώμενα του Μετσόβου. Οι δεκατέσσερις εκκλησίες που υπάρχουν μέσα στο Μέτσοβο και στην περιοχή δείχνουν τη βαθειά θρησκευτικότητα των κατοίκων. Οι θρησκευτικές γιορτές, αφιερωμένες στους Αγίους, γιορτάζονται με λαμπρότητα και είναι άρρηκτα ταυτισμένες με την παράδοση του τόπου. Τα θρησκευτικά πανηγύρια συγκεντρώνουν κόσμο από παντού.

Στις 20 Ιουλίου, γίνεται το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία στη θέση Πολιτσιές του Μετσόβου.

Στις 25-26 Ιουλίου, είναι η γιορτή της πολιούχου του Μετσόβου Αγίας Παρασκευής. Γυναίκες και άνδρες ντυμένοι με μετσοβίτικες ενδυμασίες χορεύουν και τραγουδούν βλάχικα τραγούδια, συνεχίζοντας τα ήθη και έθιμα της κοινωνίας του Μετσόβου.

Στις 24-26 Ιουλίου πραγματοποιείται στο δημοτικό διαμέρισμα Ανηλίου τα «Ανηλιώτικα», εκδηλώσεις με αφορμή τη γιορτή της Αγίας Παρασκευής. Οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν πολύωρα βραδινά γλέντια με δημοτικά ή λαϊκά συγκροτήματα, καθώς και παρουσίαση παραδοσιακού χορευτικού προγράμματος από τον χορευτικό σύλλογο του χωριού. Στις 25 Ιουλίου διοργανώνεται επιπλέον «Βραδιά Κτηνοτρόφων» που περιλαμβάνει παρουσίαση και βράβευση των καλύτερων ζώων του χωριού.

Το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Ιουλίου  πραγματοποιείται ο λεγόμενος «Πίχτειος Περίπατος» ο οποίος περιλαμβάνει διανυκτέρευση στη Θέση Λάκος στο όρος Μαυροβούνι σε υψόμετρο 2000 μ. με χορούς, τραγούδια και μεγάλες φωτιές. Την Κυριακή το πρωί πραγματοποιείται περίπατος τριών ωρών μέχρι τη θέση «Αυτιά Φλέγγα» για την απόλαυση του εκπληκτικού ηλιοβασιλέματος με φόντο τον Εθνικό Δρυμό Βάλια Κάλντα.

Στις  15 Αυγούστου στη γιορτή της Παναγίας γίνονται στην κεντρική πλατεία του Μετσόβου χοροί με δημοτικά τραγούδια  με ελεύθερη συμμετοχή των κατοίκων και των επισκεπτών.

Από το 2013 έχει καθιερωθεί το Ursa Trail, μια διοργάνωση ορεινού τρεξίματος που αποτελεί μια ευκαιρία άνθρωποι από κάθε μέρος να γνωρίσουν με τον καλύτερο τρόπο τη φύση της περιοχής του Μετσόβου και να βιώσουν την ομορφιά των ορεινών διαδρομών και να έρθουν σε επαφή με τον τόπο και τους ανθρώπους του. Εμπνευστής της ιδέας και διοργάνωσης είναι ο Νίκος Καλοφύρης κάτοικος Μετσόβου και αθλητής ο ίδιος με επιδόσεις , συμμετοχές και διακρίσεις στο ενεργητικό του.

Τα μονοπάτια περνούν μέσα στο βιότοπο της καφέ αρκούδας σε μια παρθένα φύση εκπληκτικής ομορφιάς. Είναι μια διοργάνωση που συγκεντρώνει αθλητές με υψηλές επιδόσεις απ΄ όλο τον κόσμο. Το 2018 και για πρώτη φορά η προσθήκη του Ultra Ursa Trail των 100K, μια απαιτητική διαδρομή, είχε επιτυχία. Το 2019 στο Ursa Trail, προστέθηκαν αγωνιστικές διαδρομές, και νέα μονοπάτια και επιπλέον ο αγώνας των 11 Km με μικρή υψομετρική διαφορά έδωσε την ευκαιρία σε νέους και παλαιότερους αθλητές να απολαύσουν μια λιγότερο κουραστική διαδρομή.

Τι να δείτε

Το Κατώγι Αβέρωφ

Οι αμπελώνες του Μετσόβου βρίσκονται στην τοποθεσία Γινιέτς, που στη βλάχικη τοπική διάλεκτο σημαίνει αμπελότοπος. Σκαρφαλωμένοι στις πλαγιές της Πίνδου είναι οι πιο ορεινοί αμπελώνες της Ελλάδας σε υψόμετρο 950-1050 μέτρα. Το εγχείρημα της αναμπέλωσης ξεκίνησε κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 1950 .

Τα αμπέλια του Μετσόβου βρίσκονται μέσα στο βιότοπο της καφέ αρκούδας, η οποία ζει στις πλαγιές της Πίνδου και η οποία βέβαια επισκέπτεται τα αμπέλια δοκιμάζοντας τα σταφύλια της αρεσκείας της. Πολλές φορές οι άνθρωποι που εργάζονται στους αμπελώνες έχουν βρει αποτυπώματα από αρκούδες και αρκουδάκια δίπλα στα κλήματα. Άλλωστε κάθε χρόνο στο Μέτσοβο διοργανώνεται ο καθιερωμένος ορεινός μαραθώνιος αγώνας δρόμου «Ursa Trail- Στα χνάρια της αρκούδας» που ακολουθεί τα πατήματά της. Πάντως το Κατώγι Αβέρωφ την τίμησε δεόντως δίνοντας το όνομά της σε μία περιορισμένη παραγωγή φιαλών τη συλλεκτική ετικέτα με τη βλάχικη ονομασία «Mare Ursa» (Μεγάλη Αρκούδα).

Το οινοποιείο Κατώγι Αβέρωφ είναι εναρμονισμένο με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του Μετσόβου, ενώ οι εσωτερικοί χώροι με τις εικαστικές παρεμβάσεις δημιουργούν ένα μοναδικό θέαμα. Πλάι στο οινοποιείο βρίσκεται και το ομώνυμο ξενοδοχείο που προσφέρει μία ολοκληρωμένη εμπειρία φιλοξενίας.

Η περιήγηση στο οινοποιείο αξίζει οπωσδήποτε επειδή ο επισκέπτης περιηγείται αρχικά στο χώρο του « Μουσείου», όπου υπάρχουν τα συγγράμματα του Αβέρωφ, μετάλλια, προσωπικά του αντικείμενα, καθώς και το πρώτο σχέδιο για την ετικέτα του πρώτου του κρασιού «Κατώγι». Ακολουθεί η διαδρομή στους υπόγειους χώρους του οινοποιείου η οποία είναι μια εμπειρία οπτικοακουστικών μέσων ανάμεσα στα βαρέλια και τις φιάλες.

Η Πινακοθήκη Αβέρωφ

Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης εγκαινιάστηκε στις 27 Αυγούστου του 1988 από τον ιδρυτή του, Ευάγγελο Αβέρωφ-Τοσίτσα, ο οποίος είχε θελήσει από καιρό να δημιουργήσει ένα μικρό αλλά εξαιρετικό μουσείο στον τόπο καταγωγής του. Σε μόνιμη έκθεση υπάρχουν αντιπροσωπευτικά έργα των σημαντικότερων Ελλήνων ζωγράφων, χαρακτών και γλυπτών του 19ου και του 20ού αιώνα, όπως των Γύζη, Λύτρα, Βολανάκη, Ιακωβίδη, Παρθένη, Μαλέα, Γαλάνη, Χατζηκυριάκου-Γκίκα, Μόραλη, Τέτση και πολλών ακόμα. Η Συλλογή έργων τέχνης του μουσείου θεωρείται μια από τις πληρέστερες και σημαντικότερες αυτής της περιόδου.

Εκτός από τη μόνιμη έκθεση, το Μουσείο διοργανώνει προσωρινές, θεματικές, αναδρομικές, ομαδικές και άλλες εκθέσεις ειδικού ενδιαφέροντος με έργα τέχνης που επιλέγονται από άλλα μουσεία και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας ή του εξωτερικού.

Βασικός κορμός της Συλλογής είναι τα 200 έργα Ελλήνων καλλιτεχνών 19ου και 20ού αιώνα που συνέλεξε ο ιδρυτής και δώρισε στο Ίδρυμα, μαζί με το σύγχρονο τριώροφο κτίριο που έκτισε ειδικά για να στεγάσει τη Συλλογή του. Το γεγονός ότι η Συλλογή δημιουργήθηκε εξαρχής με σκοπό την ίδρυση Πινακοθήκης καθορίζει ως ένα βαθμό και το μουσειακό χαρακτήρα της.

Το Λαογραφικό Μουσείο

Είναι ένα απ’ τα πρώτα έργα του Ιδρύματος Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα στο Μέτσοβο και λειτουργεί από το 1955. Στεγάζεται στο ανοικοδομημένο Αρχοντικό Τοσίτσα, το πατρογονικό της γνωστής οικογένειας ευεργετών, που κτίστηκε αρχικά το 1661.

Η περιήγηση στους χώρους του μουσείου ζωντανεύει την ατμόσφαιρα περασμένων αιώνων και δείχνει στον επισκέπτη τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας ενός μετσοβίτικου αρχοντικού. Με τη φιλοσοφία του «ανοιχτού μουσείου», πολύτιμα αντικείμενα και πλούσιες συλλογές αναδεικνύονται στο φυσικό τους χώρο, μέσα στις αίθουσες, τους στάβλους, τις αποθήκες και τα μεγάλα σαλόνια του παλιού αρχοντικού.

Τα εκθέματα περιλαμβάνουν ό,τι θα μπορούσε να υπάρχει σ’ ένα αρχοντικό την εποχή της μεγάλης οικονομικής ακμής του Μετσόβου αλλά και αντικείμενα που αποτελούν για το έθνος ιστορική μνήμη: Συλλογές όπλων και σπαθιών από τον αγώνα του 1821, χάλκινα και ξύλινα σκεύη μαγειρικής, κοσμήματα, ενδυμασίες, διακοσμητικά πιάτα και ασημικά, χρυσοκέντητες σέλες, σεντούκια, αγροτικά εργαλεία, αργαλειοί και περίτεχνα υφαντά. Στο μουσείο εκτίθεται επίσης μια σημαντική συλλογή 66 εικόνων που χρονολογούνται από τον 15ο ως τις αρχές του 20ού αιώνα, καθώς και συλλογή αντικειμένων βυζαντινής μεταλλοτεχνίας που καλύπτουν μια χρονική περίοδο από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια έως την υστεροβυζαντινή εποχή. Το 1991 άνοιξε στον τρίτο όροφο το διαμέρισμα του Ευάγγελου Αβέρωφ, με προσωπικά είδη και φωτογραφίες από τη ζωή του.

Το Μουσείο Τσανάκα

To λαογραφικό μουσείο Τσανάκα στεγάζεται στο παλαιό πέτρινο αρχοντικό οίκημα της οικογένειας Βενέτη στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου (Γρηγορίου Τσανάκα 1) και είναι μουσείο μετσοβίτικης – βλάχικης τέχνης του Μετσόβου. H αποπεράτωση των εργασιών αναστήλωσης και η επιμέλεια του Μουσείου ανατέθηκε στο Χορευτικό Σύλλογο Μετσόβου το Φεβρουάριο του 2013.

Στα εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται αντικείμενα των οικογενειών Βενέτη και Τσανάκα καθώς και πολλών οικογενειών του Μετσόβου. Υπάρχουν επίσης δύο εκθεσιακοί χώροι με συλλογή παλιών υφαντών, μαξιλαριών και κεντημάτων του 19ου αιώνα, όπως και ο χώρος επεξεργασίας του μαλλιού μέχρι το στάδιο της κατασκευής των υφαντών-μαξιλαριών και μάλλινων ενδυμάτων.

Ο Αβερώφειος Κήπος

Ο κεντρικός δρόμος της πλατείας Μετσόβου οδηγεί στον Αβερώφειο Κήπο. Είναι μια όμορφη τοποθεσία με δέντρα και φυτά. Στο κέντρο βρίσκεται το αναστηλωμένο ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου. Εκεί το 1840 ο Γεώργιος Αβέρωφ, πριν πάρει τον δρόμο της ξενιτιάς αποχαιρέτησε τη μητέρα του και ζήτησε τη βοήθεια του Αγίου. Από τότε δεν ξαναγύρισε ποτέ, αλλά έστειλε χρήματα για την επισκευή της παλιάς εκκλησίας και τη δημιουργία ενός κήπου με δέντρα της Πίνδου.

Ο Νερόμυλος Γκίνα

Σε σχετικά μικρή απόσταση από το Μέτσοβο στις όχθες του ποταμού Άραχθου βρίσκεται ο νερόμυλος του Γκίνα. Είναι ένας από τους γνωστότερους νερόμυλους της περιοχής ενώ η σύνδεσή του με το Μέτσοβο και με το παρακείμενο μοναστήρι της κοιμήσεως της Θεοτόκου γίνεται με ένα γραφικό λιθόστρωτο καλντερίμι.

Ο συγκεκριμένος μύλος για πολλές δεκαετίες χρησιμοποιούσε τη δύναμη των άφθονων νερών του ποταμού μετατρέποντάς την σε μηχανική ενέργεια για το άλεσμα των δημητριακών τις ευρύτερης περιοχής. Έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Το Μουσείο υδροκίνησης Ανθοχωρίου

Το Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης, στο Aνθοχώρι Μετσόβου έγινε με σκοπό να προβάλλει τη σημασία της υδροκίνησης ,τις τεχνικές εκμετάλλευσης και αξιοποίησης της δύναμης του νερού, τεκμηριώνοντας τη μακροπρόθεσμη πορεία των παραδοσιακών κοινωνιών στην προβιομηχανική περίοδο. Στο υπαίθριο μουσείο υπάρχουν παλιοί ανακατασκευασμένοι νερόμυλοι, νεροτριβές και μαντάνια.

Η περιοχή βρίσκεται σε σημείο με υπέροχη θέα. Στο συγκρότημα δεν υπάρχει αναψυκτήριο όπως αναφέρεται στις πληροφορίες για το συγκεκριμένο χώρο. Η επίσκεψη έγινε στις 18/0/2018.

Η λίμνη Αώου

Κοντά στο Μέτσοβο και σε υψόμετρο 1340μ στις βόρειες πλαγιές του Ζυγού, στο οροπέδιο Πολιτσές ή Πολιτσιές , βρίσκεται η ορεινή τεχνητή λίμνη των πηγών του Αώου μέσα σε ένα ειδυλλιακό τοπίο με πλούσια βοσκοτόπια, περιτριγυρισμένα από ψηλά βουνά με πυκνά δάση από έλατα, οξιές, μαυρόπευκα και ρόμπολα. Το υψόμετρό της την κατατάσσει ως την πιο ορεινή μεγάλη λίμνη της Ελλάδας. Βρίσκεται ανάμεσα σε δύο Εθνικά Πάρκα, της Βάλια Κάλντα και του Βίκου-Αώου. Στα βόρεια υψώνονται το Μαυροβούνι, η Φλέγκα και η Τσούκα Ρόσα ενώ προς τα νότια απλώνονται οι λόφοι και τα δάση γύρω από τη Χρυσοβίτσα και το Μέτσοβο. Η ακτογραμμή της λίμνης είναι μεγάλη και δαντελωτή με όμορφα δασωμένα μικρά φιόρδ και πολλά νησάκια να σχηματίζονται στο εσωτερικό της.

Οι Εκκλησίες και τα Μοναστήρια στο Μέτσοβο

Η Αγία Παρασκευή

Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία στο Μέτσοβο και είναι τρίκλιτη τρισυπόστατη βασιλική Είναι ο καθεδρικός ναός της ορεινής κωμόπολης. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς κτίστηκε, αλλά πρώτη αναφορά του ναού γίνεται το 1511 και κατόπι κατά τις διαδοχικές ανακαινίσεις του, το 1759 με άδεια του σουλτάνου, το 1894 με δαπάνη του Γεωργίου Αβέρωφ και το 1959 από το Ίδρυμα Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα με πρωτοβουλία και επιμέλεια του Ευαγγέλου Αβέρωφ – Τοσίτσα. Στο εσωτερικό αξίζει ο επισκέπτης να προσέξει ιδιαίτερα το θαυμάσιο τέμπλο φιλοτεχνημένο από Μετσοβίτες ξυλογλύπτες το 1730, καθώς και τον διπλό άμβωνα που είναι σπάνιο για ορθόδοξες εκκλησίες. Ο πρώτος για την ανάγνωση του Ευαγγελίου και ο δεύτερος για την ανάγνωση του Αποστόλου και το κήρυγμα. Πολύτιμα κειμήλια της εκκλησίας είναι και τα ψηφιδωτά, τα οποία είναι αντίγραφα των ψηφιδωτών της Γάλλας Πλακίδιας της Ραβέννας (5ος αι. μ.Χ.).

Στο ναό της Αγίας Παρασκευής συνέβησαν ιστορικά γεγονότα, που σημάδεψαν την ιστορία του Μετσόβου. Εδώ κηδεύτηκε ο οπλαρχηγός Καπετάν Στυλιανός Κλειδής κι΄ εδώ εκκλησιάζονταν όλοι οι επίσημοι επισκέπτες του Μετσόβου.

Στον προαύλιο χώρο εντυπωσιάζει το καμπαναριό με το ρολόι του 1925. Έχει 25μ. ύψος και χτίστηκε στο διάστημα 1880-1885 με 700 λίρες που έστειλε από την Αλεξάνδρεια ο Γ. Αβέρωφ μαζί με τα σχέδια.

Στη συνεχόμενη μετά τον προαύλιο χώρο πλατεία το «Κουλτούκι» γίνεται κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου η γιορτή της Αγίας Παρασκευής και ο γραφικός χορός των γυναικών του Μετσόβου ντυμένων με τις χρυσοποίκιλτες και πολύχρωμες φορεσιές τους. (Παρένθεση: Στο «Κουλτούκι» καθόταν μόνον οι άρχοντες του Μετσόβου και όχι μόνον απαγορευόταν να μπουν άνθρωποι της δεύτερης τάξης σ’ εκείνη την πλατεία, αλλά και να περάσουν ακόμα απ’ τον διπλανό δρόμο (https://www.vlahoi.net).

Ο Άγιος Γεώργιος

Βρίσκεται στο κέντρο του Αβερώφειου Πάρκου. Ο πρώτος ναός ιδρύθηκε στις αρχές του 17ου αι. Στη σημερινή του μορφή σώζεται από το πρώτο μισό του 18ου αι. Επιγραφή στην ποδιά της φορητής εικόνας του δρακοκτόνου Αγίου Γεωργίου αναφέρει ως ημερομηνία ίδρυσης του ναού το έτος 1747. Η ίδια εικόνα χρονολογείται το 1751 κι είναι έργο του Μετσοβίτη αγιογράφου Στέργιου του Παπαγιάννη. Είναι τρίκλιτη βασιλική στεγασμένη με πλάκα.

Ο ναός ανακαινίστηκε το 1850 με δαπάνη του Γεωργίου Αβέρωφ. Ο ίδιος ο Ευεργέτης συνδέονταν ιδιαίτερα με το χώρο. Σ’ αυτό το σημείο, όπου ήταν παλιά ο ναΐσκος του Αγίου Γεωργίου, αποχαιρέτησε τη μητέρα του όταν ξενιτεύτηκε και επικαλέστηκε τη βοήθεια του Αγίου κάνοντας τάμα ανταπόδοσης. Ο Γεώργιος Αβέρωφ, δέκα χρόνια μετά, επιτυχημένος πλέον έμπορος, τήρησε την υπόσχεσή του να καλύψει τις δαπάνες για την επισκευή του ναού και τη δημιουργία του πάρκου. Έστειλε μάλιστα κηπουρό από την Αλεξάνδρεια, όπου ήταν εγκαταστημένος, για τη διαμόρφωση του κήπου ο οποίος από τα μέσα του 19ου αι. είναι γνωστός ως Αβερώφειος Κήπος.

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, το 1964, με δαπάνη του Ιδρύματος Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα έγιναν εργασίες συντήρησης στο ναό. Το 2002 ο ναός συντηρήθηκε κι αποκαταστάθηκε συνολικά με προσωπική δαπάνη του Γιάννη Μιχαήλ Αβέρωφ. Ο τελευταίος, είναι τρισέγγονος του Αυγερινού Αβέρωφ μεγαλύτερου αδερφού του Μεγάλου Εθνικού Ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ, και διετέλεσε δήμαρχος Μετσόβου, βουλευτής Ιωαννίνων κι ευρωβουλευτής. Είναι ο ιδρυτής κι ισόβιος πρόεδρος του Ιδρύματος ΕΓΝΑΤΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ.

Ο Άγιος Δημήτριος

Βρίσκεται στην Κάτω Μεριά (Κάτω Μαχαλάς, γκιόσανι) και είναι ο δεύτερος ενοριακός ναός στο Μέτσοβο και από τις πιο παλιές εκκλησίες, αφού, όπως λέγεται, από εδώ ξεκίνησε η κατοίκηση. Είναι άγνωστο πότε χτίστηκε η αρχική εκκλησία . Καταστράφηκε αρκετές φορές από σεισμούς και ανοικοδομήθηκε εξ ολοκλήρου το 1818 και μάλιστα με εντολή του Αλή Πασά.

Η θετική στάση του Αλή οφείλεται στην παροχή βοήθειας από τους Μετσοβίτες προς τον ίδιο να διαβεί χωρίς προβλήματα κατά τη χειμερινή περίοδο την διάβαση του αυχένα του Ζυγού. Και εδώ, όπως και στην Αγία Παρασκευή, υπάρχουν δύο άμβωνες, αριθμός σπάνιος για ορθόδοξη εκκλησία, καθώς επίσης και άλλα αξιόλογα κειμήλια. Ο ναός επισκευάστηκε για τελευταία φορά το 1908.

Οι Άγιοι Πάντες

Ο Ναός των Αγίων Πάντων βρίσκεται στο βόρειο μέρος του Μετσόβου. Είναι άγνωστη η ημερομηνία της ίδρυσης και ανοικοδόμησής του. Σύμφωνα με ιστορικές πληροφορίες κάηκε στις 22 Νοεμβρίου του 1848 και ξανακτίστηκε το 1850 με δαπάνη του μεγάλου Εθνικού Ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ. Οι αγιογραφίες του ναού και οι φορητές εικόνες του τέμπλου είναι έργα τέχνης.

Η Αγία Τριάδα

Μικρή αλλά εντυπωσιακή εκκλησία στην είσοδο του Μετσόβου. η αρχική ημερομηνία κτίσεως του ναού παραμένει άγνωστη. Ανακαινίστηκε το 1891 με δαπάνη του Γ. Αβέρωφ. Την ίδια χρονιά χτίστηκε και το κωδωνοστάσιο που βρίσκεται πάνω από την κεντρική είσοδο του ναού.

Ο Άγιος Χαράλαμπος

Βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά του Μετσόβου στη συνοικία «γκιόσανι» δηλαδή «κάτω γειτονιά». Είναι τρίκλιτη βασιλική μεγάλων διαστάσεων, η οποία ανακαινίστηκε το 1834 από τον Μετσοβίτη Ιωάννη Τσανάκα και στη συνέχεια, το 1850 με δαπάνη του Γεωργίου Αβέρωφ, καθώς και το 1964 με δαπάνη του ιδρύματος Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα. Στην ανατολική πλευρά του ναού εξέχουν τρεις πολυεδρικές αψίδες και στη νότια πλευρά υπάρχει νεότερο χαγιάτι. Στη δυτική πλευρά έχει προστεθεί ένα ωραίο καμπαναριό. Εσωτερικά ο ναός είναι διακοσμημένος μερικώς με τοιχογραφικό διάκοσμο. Στο εσωτερικό έχει ένα υπέροχο ζωγραφιστό ταβάνι, τοιχογραφίες και αξιόλογα ξυλόγλυπτα (τέμπλο, σκαλιστό κιβώριο της Αγ. Τράπεζας, δεσποτικό θρόνο, μεγάλο άμβωνα).

Ο Άγιος Αθανάσιος (Γκρίζιου)

Στην ομώνυμη περιοχή στην αρχή του παλιού δρόμου Μετσόβου-Ιωαννίνων. Τα θεμέλια έπεσαν στις 21 Αυγούστου 1871 με δαπάνη του ευεργέτη Ανδρέα Φαρδή, ενώ τα εγκαίνια έγιναν το 1873. Επίσης έχουν γίνει και δύο ανακαινίσεις (1907, 1975) η πρώτη με έξοδα του Ι. Δασούλα, εγκατεστημένου στη Νέα Υόρκη. Η τελευταία ανακαίνιση και συντήρηση του ναού έγινε το 1975.

Οι Άγιοι Ανάργυροι

Ο Ναός των Αγίων Αναργύρων βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά του Μετσόβου. Πρόκειται για ένα ναό που κτίστηκε αρχικά το 1879 με δαπάνη του Μετσοβίτη ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ. Ο ναός κατεδαφίστηκε το 1980 και στη θέση του αναγέρθηκε το Γυμνάσιο Μετσόβου. Σύντομα ο σημερινός ομώνυμος ναός αναγέρθηκε σε άλλο χώρο. Η καινούρια εκκλησία εγκαινιάστηκε από το Μητροπολίτη Ιωαννίνων Θεόκλητο την 1η Νοεμβρίου 1984.

Οι Άγιοι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος

Βρίσκεται στο νοτιοδυτικό μέρος του Μετσόβου. Πολύ παλιά εκκλησία αλλά πέρασε από ριζική ανακαίνιση το 1895 με έξοδα του Γ. Αβέρωφ.

Ο Προφήτης Ηλίας

Bρίσκεται στην νότια είσοδο του οροπεδίου «Πολιτσές», στη βόρεια πλευρά του Μετσόβου στο δρόμο για Καλαμπάκα. Η ημερομηνία οικοδόμησης του αρχικού ναού παραμένει άγνωστη. Από αναφορές είναι γνωστό πως το 1861 ο ναός ανακαινίστηκε με δαπάνη του ευρισκόμενου στο Κάϊρο της Αιγύπτου Παναγιώτη Τζιουκά.

Το 1912 πυρπολήθηκε και ξανακτίστηκε με δαπάνη της κοινότητας Μετσόβου και την συνδρομή κατοίκων. Η τελευταία ανακαίνιση του ναού έγινε το 1956. Ο ναός συνδέεται ιστορικά με την απελευθέρωση του Μετσόβου από τον Τουρκικό ζυγό αφού εκεί σκοτώθηκε ο Στυλιανός Κλειδής αρχηγός του σώματος των Κρητών εθελοντών προσκόπων στη μάχη του Προφήτη Ηλία στις 10 Νοεμβρίου 1912.

Ο Άγιος Αθανάσιος (Ζυγού)

Βρίσκεται στις ανατολικές υπώρειες του Ζυγού και την αντίστοιχη αλλοτινή είσοδο στον οικισμό του Μετσόβου. Θεωρείται από μία από τις παλαιότερες εκκλησίες του Μετσόβου. Το ιερό βήμα και τον γυναικωνίτη του παλιού ναού ιστόρησε το 1743 και το 1748 αντίστοιχα ο περίφημος Μετσοβίτης αγιογράφος Στέργιος Παπαγιάννης, το δε εξαιρετικής τεχνοτροπίας ξυλόγλυπτο τέμπλο τα παιδιά του Στέργιου Βαρδάκα το 1744. Οι θαυμάσιες εικόνες του Χριστού και της Παναγίας φέρουν την υπογραφή του Μετσοβίτη αγιογράφου Γεωργίου Χρυσολωρά. Σύμφωνα με μία παράδοση ο ναός ανοικοδομήθηκε εξ ολοκλήρου το 1818 με άδεια του Αλή Πασά. Το σημερινό τέμπλο του ναού είναι έργο του Γιάννη Γκιώνη.

Εδώ το Μάρτιο του 1854 ο Θεόδωρος Γρίβας με τους αντάρτες του έδωσαν τη μάταιη 24ωρη μάχη κατά των Τούρκων στην προσπάθειά τους να κρατήσουν το Μέτσοβο, που είχαν καταλάβει λίγο πριν. Κοντά στην εκκλησία βρίσκονται τρεις βρύσες: η βρύση του Αγ. Αθανασίου κοντά στους αμπελώνες, η μονόκρουνη βρύση Σιάφα κοντά στο παλιό τούρκικο νεκροταφείο και η βρύση Μποϊάνου.

Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως

Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρίσκεται στις ανατολικές παρυφές του Μετσόβου στην άνω κοιλάδα του Μετσοβίτικου. Χτίστηκε το 1754. Το κτιριακό συγκρότημα αποτελείται από διώροφα κελιά, ξενώνες, πλακοστρωμένες αυλές. Το καθολικό της μονής είναι κατάγραφο με τοιχογραφικό διάκοσμο σε διαζώματα, τέμπλο και εικόνες του 17ου αιώνα. Το καμπαναριό του από το μέσο της οικοδομής και πάνω είναι ξύλινο.

Σύμφωνα με την προφορική παράδοση η καμπάνα του κατασκευάστηκε στα Γιάννενα το 1870. Η μονή αυτή, όπως και του Αγ. Νικολάου, λόγω της θέσης της δίπλα στο ποτάμι, υπήρξε πάντα ένας ευχάριστος σταθμός για τους ταξιδιώτες που ακολουθούσαν το δρόμο Ιωάννινα-Καλαμπάκα μέσω Ζυγού. Αλλά το 1958 εγκαταλείφθηκε κι έμεινε έρημη μέχρι το 1977 που ήρθε η φιλόλογος μοναχή Θέκλα και της έδωσε πάλι ζωή.

Στο εσωτερικό του καθολικού, εκτός από τις τοιχογραφίες του 1754, υπάρχει ένα ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο φτιαγμένο σε δυο διαφορετικές χρονικές περιόδους. Εκτός από τον ασφαλτόδρομο η πρόσβαση γίνεται και με μια πολύ ωραία πεζοπορική διαδρομή, ακολουθώντας το ίδιο λιθόστρωτο που κατεβαίνει στο Νερόμυλο Γκίνα.

Το μοναστήρι πανηγυρίζει κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου και είναι επισκέψιμο σε όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά σε συγκεκριμένα ωράρια.

Η Μονή Αγίου Νικολάου

Βρίσκεται νοτιοδυτικά του Μετσόβου, στην κοιλάδα του Μετσοβίτικου ποταμού. Η μονή έχει μια μεγάλη ιστορία, αν και δεν ξέρουμε πότε ακριβώς χτίστηκε. Πάντως πρέπει να είναι από τα πιο παλιά μοναστήρια της περιοχής, αφού αναφέρεται σε βυζαντινό χρυσόβουλο του 1332, ενώ στα 1380 αναφέρεται σαν πιθανός ηγούμενός της και ο ηγούμενος του Μετσόβου Ησαΐας. ο οποίος τυφλώθηκε από τον Δεσπότη Θωμά Πρελούμποβιτς.

Η Μονή ήταν ένα πλούσιο θρησκευτικό κέντρο της περιοχής του Μετσόβου και, καθώς βρισκόταν σε κομβικό σημείο, πάνω στο ορεινό πέρασμα του Ζυγού, ήταν σταθμός για τα εμπόρους και τους ταξιδιώτες που περνούσαν από την Ήπειρο προς τη Θεσσαλία. Τη σπουδαιότητά της αναφέρει και ο Άγγλος περιηγητής Leake το 1805. Η Μονή του Αγίου Νικολάου ανακαινίσθηκε αρχικά γύρω στα 1700.

Είναι όχι μόνον ένας όμορφος και γαλήνιος τόπος αλλά και ένα ζωντανό μνημείο αμπελουργίας και οινοποιίας. Γύρω του απλώνονται αμπελώνες ενώ στα κελάρια του διατηρείται ένα τεράστιο βαρέλι κρασιού (καρούτα) που χωρά περίπου 27 τόνους!

Σε επαφή με την εξωτερική πλευρά του ναού έχει διαμορφωθεί παρεκκλήσι, αφιερωμένο στο νεομάρτυρα Άγιο Νικόλαο τον εκ Μετσόβου, ο οποίος μαρτύρησε το 1659.

Η μονή έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο.

Ο Νεομάρτυρας Νικόλαος

Το παρεκκλήσι του Νεομάρτυρα Νικολάου «του εκ Μετσόβου», βρίσκεται προσκολλημένο στη νοτιοανατολική πλευρά του προστώου του καθολικού της μονής του Αγίου Νικολάου και ιδρύθηκε το 1800. Ο Νεομάρτυρας Νικόλαος γεννήθηκε στο Μέτσοβο στα τέλη του 16ου αιώνα. Το κοσμικό του όνομα, πριν το μαρτύριό του, ήταν Νικόλαος Μπασδάνης.

Μαρτύρησε στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων όπου τον έκαψαν ζωντανό. Ο Νικόλαος κατατάχτηκε ως μάρτυρας στη συνείδηση των χριστιανών νωρίς. Το 1988 κατατάχτηκε επίσημα στο Ορθόδοξο Εορτολόγιο από το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως.

Η Μονή Ζωοδόχου Πηγής

Η Μονή Ζωοδόχου Πηγής είναι κτισμένη κοντά στο Ανθοχώρι Μετσόβου στη θέση Κόκκινο Λιθάρι. Οι ντόπιοι την αποκαλούν Μονή της Κόκκινης Πέτρας (Κιάτρα Ρόσια στα βλάχικα), λόγω των απόκρημνων θεόρατων κόκκινων βράχων στα ανατολικά της, όπου παλιότερα υπήρχαν ασκηταριά.

Πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε τον 17ο αιώνα και το 1732 ανακαινίσθηκε από τον Στέργιο Ντάφο, όπως αναγράφεται στην κτητορική επιγραφή. Λόγω της θέσης της κοντά στον κεντρικό οδικό άξονα αποτελούσε σταθμό για τα καραβάνια που ταξίδευαν από την Ήπειρο προς τη Θεσσαλία και τα Βαλκάνια. Το 1820 καταστράφηκε από οθωμανικά στρατεύματα που κινούνταν προς τα Ιωάννινα εναντίον του Αλή Πασά, και οι μοναχοί της σφαγιάστηκαν. Εγκαταλείφθηκε οριστικά το 1927.

Σήμερα η μονή είναι πλήρως ανακαινισμένη και στις δύο πλευρές υπάρχει ένα γωνιακό συγκρότημα με βοηθητικούς χώρους και κελιά. Στο κέντρο βρίσκεται το καθολικό, κτισμένο με πέτρα και στεγασμένο με σχιστόπλακες. Η αρχιτεκτονική του ναού παραπέμπει στον αγιορείτικο τύπο ( σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο).

Αξιόλογο είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο που κατασκευάστηκε αρχικά τον 17ο αιώνα. Όσα τμήματά του διασώθηκαν από την πυρκαγιά του 1840 έχουν ενσωματωθεί στο νέο, του 19ου αιώνα.

Η Μονή Παναγίας Χρυσοβίτσας

Το βυζαντινό μοναστήρι της Παναγίας της Χρυσοβίτσας βρίσκεται στο ομώνυμο χωριό Χρυσοβίτσα και είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Παναγίας. Το καθολικό της Μονής είναι διατηρητέο μνημείο. Η προφορική παράδοση αναφέρει ότι το ίδιο το χωριό πήρε το όνομά του από την εικόνα της Παναγίας, η οποία σύμφωνα- πάντοτε με την προφορική παράδοση- περιπλανήθηκε διαδοχικά από την πρώτη εκκλησία της Χρυσοβίτζης στην Επαρχία Τριχωνίδας όπου η εικόνα βρέθηκε το 533 μ. Χ. ,σε διάφορα σημεία θρησκευτικά για να καταλήξει στο χωριό Χρυσοβίτσα. Η μονή, ήταν πλούσια και μεικτή με μοναχούς και μοναχές.

Στον κυρίως ναό υπάρχουν, ξυλόγλυπτος άμβωνας, ξυλόγλυπτος αρχιερατικός θρόνος και ξυλόγλυπτο τέμπλο. Οι θησαυροί της Μονής είναι πολλοί με κυριότερους την εικόνα της Παναγίας με το ασημένιο επικάλυμμα, τρίπτυχα, ασημένια Ιερά σκεύη, Ευαγγέλια και εικόνες.

<p>The post Αφιέρωμα στο Μέτσοβο – Το βλαχοχώρι με την παράδοση και την ιστορία first appeared on Epirus Explorer.</p>

Η πρόταση είναι αρκετά εντατική και απευθύνεται σε εκείνους που αγαπούν την εξερεύνηση και δεν διστάζουν να οδηγήσουν στους ορεινούς δρόμους για να ανακαλύψουν τα κρυμμένα διαμάντια της περιοχής. Αν σας αρέσει η περιπέτεια και η εξερεύνηση, αυτή η διαδρομή είναι ιδανική για εσάς!

Μη διστάσετε να μας στείλετε τις ερωτήσεις σας στα σχόλια κάτω από το άρθρο. Θα χαρούμε να απαντήσουμε στις απορίες σας ή να σας βοηθήσουμε να προσαρμόσετε την εκδρομή.

Ημέρα 1η: Μονοδένδρι και Βίτσα – Το ιδανικό ξεκίνημα

Διαμονή στα Ζαγοροχώρια

Για την πρώτη σας μέρα στα Ζαγοροχώρια, προτείνουμε να επιλέξετε να μείνετε στη Βίτσα ή το Μονοδένδρι. Και τα δύο αυτά χωριά προσφέρουν στρατηγικές τοποθεσίες για να εξερευνήσετε την περιοχή. Μετά το check-in στο κατάλυμά σας, αφιερώστε λίγο χρόνο για να χαλαρώσετε από το ταξίδι σας.

Προτεινόμενα καταλύματα:

• Ξενώνας “KATIKIA ZAGORI”: Ένας ζεστός και φιλόξενος ξενώνας με θέα το κεντρικό Ζαγόρι. Κλείστε τη διαμονή σας εδώ.
• Ξενώνας “Guesthouse Selini”: Ένα όμορφο αρχοντικό του 1846 που αναβιώνει και γίνεται ένας παραδοσιακός ξενώνας με όλες τις σύγχρονες ανέσεις. Κλείστε τη διαμονή σας εδώ.
• Ξενοδοχείο “Μονοδένδρι”: Ένα όμορφο ξενοδοχείο στο κέντρο του χωριού με μια ατμοσφαιρική παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Κλείστε τη διαμονή σας εδώ.
• Ξενοδοχείο “Zagori Philoxenia”: Ένας ζεστός και φιλόξενος χώρος με όλες τις σύγχρονες ανέσεις. Κλείστε τη διαμονή σας εδώ.

Βόλτα στο Μονοδένδρι

Ξεκινήστε την εξερεύνησή σας με μια χαλαρή βόλτα στο Μονοδένδρι. Επισκεφθείτε την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, όπου μπορείτε να απολαύσετε την πανοραμική θέα στο φαράγγι του Βίκου, ένα εκπληκτικό σημείο για να θαυμάσετε την απέραντη φυσική ομορφιά της περιοχής.

Απογευματινή εξερεύνηση στη Βίτσα

Τελειώστε τη μέρα σας με μια βόλτα στη Βίτσα. Το γραφικό αυτό χωριό προσφέρει όμορφες εικόνες και παραδοσιακή ατμόσφαιρα. Απολαύστε ένα παραδοσιακό δείπνο σε μία από τις τοπικές ταβέρνες, όπου η αυθεντική ηπειρώτικη κουζίνα θα σας μαγέψει με τις γεύσεις της.

Προτεινόμενα εστιατόρια:

• Εν Χώρα Βεζίτσα
• Η Στρούγκα Στη Βίτσα

Ημέρα 2η: Οξυά, Αρίστη και Πάπιγκο – Φύση και ιστορία

Οξυά – Η κορυφαία θέα του φαραγγιού του Βίκου

Τη δεύτερη μέρα, ξεκινήστε με μια βόλτα προς την Οξυά, ένα από τα πιο μαγευτικά τοπία της Χαράδρας του Βίκου. Το φαράγγι έχει μήκος 12 χιλιόμετρα, βάθος πάνω από 900 μέτρα και πλάτος 1.100 μέτρα, καταγράφοντας ρεκόρ Γκίνες ως το βαθύτερο φαράγγι στον κόσμο σε αναλογία με το πλάτος του.

Εξερεύνηση του Πέτρινου Δάσους

Στο δρόμο για την Οξυά, μπορείτε να επισκεφθείτε το Πέτρινο Δάσος, έναν θαυμάσιο σχηματισμό ασβεστολιθικών βράχων που μοιάζουν σαν να έχουν τοποθετηθεί από ανθρώπινο χέρι. Αποτελούνται από πέτρινες πλάκες, η μια πάνω στην άλλη, που μοιάζει να τις έχει τοποθετήσει ανθρώπινο χέρι. Έχουν ηλικία από 160 έως 35 εκατομμύρια χρόνια. Η διάβρωση από τη βροχή και τον άνεμο έχει φέρει αυτό το αποτέλεσμα.

Καφές στην Αρίστη

Στη συνέχεια, κατευθυνθείτε προς το χωριό Αρίστη για έναν καφέ ή ένα σνακ στην πλατεία του χωριού, απολαμβάνοντας τη γαλήνια ατμόσφαιρα και τη γραφική θέα. Είναι ένας από τους πλέον γνωστούς παραδοσιακούς οικισμούς στα Ζαγοροχώρια. Είναι κτισμένη στις βόρειες πλαγιές της Γκραμπάλας (ή Ρουνίκος για τους ντόπιους) σε υψόμετρο 640 μ. και έχει θέα προς τους εντυπωσιακούς βράχους της Τύμφης.

Επίσκεψη στον ποταμό Βοϊδομάτη και στο μοναστήρι της Σπηλιώτισσας

Αφήνοντας την Αρίστη, σε περίπου 3 χιλιόμετρα θα φτάσετε στον ποταμό Βοϊδομάτη και στο αριστοκρατικό γεφύρι της Αρίστης. Είναι ένα από τα αγαπημένα μας σημεία στα Ζαγοροχώρια.

Όταν περάσετε τη γέφυρα παρκάρετε το αυτοκίνητο και περπατήστε στη μικρή αλλά απολαυστική διαδρομή δίπλα από το Βοιδομάτη. Θα βρεθείτε σε ότι έχει απομείνει από ένα παλιό γεφύρι, όπως βλέπετε στη φωτογραφία παρακάτω.

Πριν περάσετε τη γέφυρα, μπορείτε να επισκεφθείτε το μοναστήρι της Σπηλιώτισσας, που βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού, περίπου 5 χιλιόμετρα μετά την Αρίστη στο δρόμο προς το Πάπιγκο.

Όταν βρεθείτε στη μονή Σπηλιώτισσας, ανεβείτε στο απότομο αλλά διακριτό μικρό μονοπάτι που οδηγεί στο καμπαναριό. Από εκεί η θέα είναι φανταστική.

Εξερεύνηση στο Μεγάλο και Μικρό Πάπιγκο

Το επόμενο σημείο της διαδρομής σας είναι το Μεγάλο Πάπιγκο. Κάτω από την επιβλητική σκιά της Αστράκας, αυτό το πέτρινο χωριό μοιάζει με κόσμημα. Η θέα προς τον ορεινό όγκο της Τύμφης θα σας κόψει την ανάσα. Όταν φτάσετε παρκάρετε το αυτοκίνητό σας στην είσοδο του χωριού στο ευρύχωρο parking και εξερευνήστε το χωριό με τα πόδια, περπατώντας στα στενά σοκάκια του.

Όταν φύγετε από το Μεγάλο Πάπιγκο και κατευθυνθείτε προς το Μικρό Πάπιγκο, μόλις σε 1 χλμ. θα παρατηρήσετε μια μικρή γέφυρα και μια πινακίδα. Παρκάρετε εκεί και ακολουθήστε το μονοπάτι για να θαυμάσετε τις Οβίρες Ρογκοβού ή αλλιώς Κολυμπήθρες. Πρόκειται για λάκκους στα ασβεστολιθικά πετρώματα που δημιουργήθηκαν από την κίνηση των νερών του ρέματος του Ρογκοβού.

Ημέρα 3η: Τσεπέλοβο και Καταρράκτες Μπάλτα Ντι Στρίγκα – Μια αναζωογονητική εμπειρία

Βόλτα στο Τσεπέλοβο

Ξεκινήστε τη μέρα σας με μια επίσκεψη στο χωριό Τσεπέλοβο, ένα άλλο όμορφο χωριό του Ζαγορίου. Η ίδια η διαδρομή προσφέρει εκπληκτικά τοπία και η πέτρινη αρχιτεκτονική του χωριού είναι μαγευτική. Τα μικρά πέτρινα μονοπάτια οδηγούν στο σημείο αναφοράς του χωριού, την πλατεία του με το μεγάλο δέντρο.

Γέφυρα Καπετάν Αρκούδα και γεφύρι του Κόκκορη

Στο δρόμο σας προς το Τσεπέλοβο, θα συναντήσετε τη γέφυρα Καπετάν Αρκούδα και το εντυπωσιακό γεφύρι του Κόκκορη. Στη συνέχεια, κατευθυνθείτε προς το Ηλιοχώρι, ένα από τα βλαχοχώρια του Ζαγορίου.

Επίσκεψη στο Ηλιοχώρι

Στην πλατεία, ο τεράστιος πλάτανος, το καμάρι του χωριού, λέγεται ότι είναι πάνω από χίλια χρόνια και είναι ο μεγαλύτερος στο Ζαγόρι και από τους μεγαλύτερους στην Ελλάδα. Δίπλα στην πλατεία βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Νικολάου που ανακαινίστηκε το 1850.

Καταρράκτες Μπάλτα Ντι Στρίγκα

Μην χάσετε την ευκαιρία να περπατήσετε στους καταρράκτες Μπάλτα Ντι Στρίγκα. Η πεζοπορία είναι σχετικά εύκολη και οδηγεί στους μαγευτικούς καταρράκτες, προσφέροντας μια αναζωογονητική εμπειρία μέσα στη φύση.

Επίσκεψη στη Σαρακατσάνικη Στάνη

Τελειώστε το ταξίδι σας με μια επίσκεψη στη Σαρακατσάνικη Στάνη, μια πιστή αναπαράσταση σαρακατσάνικου εποχικού οικισμού. Καλύπτει συνολική έκταση 16 στρεμμάτων και περιλαμβάνει τα παραδοσιακά «κονάκια» και τους χώρους φύλαξης των ζώων.

Είτε είστε λάτρεις της φύσης, είτε της ιστορίας και της παράδοσης, τα Ζαγοροχώρια έχουν κάτι ξεχωριστό να σας προσφέρουν. Ελπίζουμε αυτός ο οδηγός να σας εμπνεύσει και να σας βοηθήσει να οργανώσετε ένα αξέχαστο ταξίδι σε αυτόν τον μαγευτικό προορισμό.

Άλλες επιλογές

• Σε περίπτωση που θέλετε να αλλάξετε λίγο το πρόγραμμα, μπορείτε να μείνετε ένα βράδυ στη Βίτσα και ένα βράδυ στο Μεγάλο Πάπιγκο. Σε αυτή την περίπτωση προτείνουμε το κατάλυμα Avragonio που έχει συγκλονιστική θέα. Δείτε το εδώ.

Καλή σας διαμονή και καλές εξερευνήσεις!

<p>The post Μία τριήμερη περιπέτεια στα Ζαγοροχώρια first appeared on Epirus Explorer.</p>

Η σημασία της Δωδώνης τονίζεται από πληθώρα αρχαίων κειμένων, που αναφέρονται στο μαντείο και το ιερό της. Η μακραίωνη ιστορία της περιοχής επιβεβαιώνεται από τον ποιητή Ησίοδο, ο οποίος αναφέρεται σε μια Δωδώνη, η οποία είχε την εύνοια του Δία και ορίστηκε ως ένα αξιοσέβαστο μαντείο μεταξύ των ανθρώπων. Ο Ηρόδοτος, από την πλευρά του, αναφέρει τον μυθικό θρύλο των δύο μαύρων περιστεριών που αναχώρησαν από τις Θήβες της Αιγύπτου, με το ένα να φθάνει στη Δωδώνη και να ενθαρρύνει την ίδρυση ενός μαντείου αφιερωμένου στον Δία.

Οι παλαιές μαρτυρίες αναφέρουν πως το μαντείο εξυπηρετούνταν αρχικά μόνο από άνδρες ιερείς, με τις γυναίκες, γνωστές ως «Πελειάδες» (περιστέρια), να προστίθενται αργότερα στο ιερατείο. Οι ιερείς αυτοί περπατούσαν ξυπόλητοι και κοιμούνταν στο χώμα, ώστε να διατηρούν στενή επαφή με τη φύση.

Δωδώνη: Ταξίδι στο χρόνο από τον Όμηρο έως την ανακάλυψη του ιερού μαντείου

Σύμφωνα με την Ιουλία Κ. Κατσαδήμα όπως γράφει στην ενότητα “Η Δωδώνη στους αιώνες” στο βιβλίο “Αρχαία θέατρα της Ηπείρου“, το πρώτο καταγραφικό στοιχείο για το μαντείο της Δωδώνης εντοπίζεται στα έργα του Ομήρου. Ειδικότερα, στην Ιλιάδα, ο Αχιλλέας επικαλείται τον Δία της Δωδώνης, τον Πελασγικό, προκειμένου να τιμήσει τον Πάτροκλο, ενώ στην Οδύσσεια, ο Οδυσσέας την επισκέπτεται με σκοπό να μάθει πληροφορίες για την επιστροφή του στην Ιθάκη. Ο Αριστοτέλης, στα “Μετεωρολογικά” του, υποστηρίζει ότι το Μαντείο υπήρχε από την εποχή του μεγάλου κατακλυσμού. Σύμφωνα με μία παράδοση, ο Δευκαλίωνας, κατά την άφιξή του στην περιοχή, παντρεύτηκε την Ωκεανίδα Δωδώνη, η οποία έδωσε το όνομά της στο ιερό, ενώ ο Πλούταρχος υποστηρίζει ότι ο Δευκαλίωνας ήταν αυτός που ίδρυσε το ιερό.

Η κεντρική θεότητα της λατρείας στη Δωδώνη ήταν η ιερή δρυς, γνωστή και ως φηγός, η οποία αναφέρεται σε αρκετά αρχαία ελληνικά κείμενα ως κάτοχος μαντικών δυνάμεων. Αυτή η λατρεία συνδέθηκε με τον Δία, που στη Δωδώνη αποκτά ένα χθόνιο πρόσωπο. Το επίθετο Νάϊος, που αποδόθηκε στον Δία, φαίνεται να προέρχεται από το ρήμα “ναίω”, που σημαίνει “κατοικώ”.

Εκτός από τον Δία, στο ιερό αυτό λατρευόταν και η Διώνη. Υπάρχει η άποψη ότι η λατρεία της Διώνης διατηρεί στοιχεία μιας ακόμη παλαιότερης γυναικείας θεότητας, βάσει ενός αρχαίου ύμνου που απαγγελλόταν από τις ιέρειες στη Δωδώνη. Η Διώνη θεωρείται ότι έγινε σύζυγος του Δία, του θεού των υπόγειων νερών και της βροχής, σε έναν ιερό γάμο που συμβολίζει τη γονιμότητα, με επίκεντρο την ιερή βελανιδιά.

Το θέατρο της Δωδώνης: Μνημείο πολιτισμού και ακμής στην αρχαία Ήπειρο

Υπό τη σκιά του ορεινού όγκου του Τόμαρου, το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης ξεχώριζε ως το πλέον μεγαλειώδες της Ηπείρου και ανάμεσα στα κορυφαία σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο, φτάνοντας τα 136 μέτρα σε διάμετρο και με την ικανότητα να φιλοξενεί 17.000 έως 18.000 θεατές, όπως διαβάζουμε από τον Κωνσταντίνο Ι. Σουέρεφ στα “Αρχαία θέατρα της Ηπείρου“.

Η δημιουργία του θεάτρου στη Δωδώνη αποδίδεται στους Μολοσσούς κατά την εποχή της επικράτησης του Πύρρου, εκμεταλλευόμενοι την υπερβολική φήμη του παλαιότερου Μαντείου της Ελλάδας από τον 5ο αιώνα π.Χ. Τόποι όπως οι Δελφοί και η Ολυμπία, παρά την αίγλη τους από τον 8ο ως τον 4ο αιώνα π.Χ., άρχισαν να χάνουν τη σημασία τους.

Η εποχή του Πύρρου σηματοδότησε μία φάση ακμής για τη Δωδώνη, με την ανέγερση σημαντικών κτιριακών συνόλων όπως ναοί, στοές, το βουλευτήριο, το πρυτανείο, το θέατρο και το στάδιο, αποτελώντας σημαντικά έργα μνημειοποίησης. Ακόμη και μετά τις καταστροφές από τους Αιτωλούς το 210 π.Χ. και την οριστική υποταγή από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ., τα κτίρια συνέχισαν να αποκαθίστανται.

Πηγή: Κωνσταντίνος Ι. Σουέρεφ, “Αρχαία θέατρα της Ηπείρου“

Στα χρόνια του Οκτάβιου Αυγούστου, το θέατρο μεταμορφώθηκε σε αρένα για αγώνες με θηρία και μονομάχους. Για την ασφάλεια των θεατών, εγκαταστάθηκε ένας τοίχος στο κατώτερο μέρος του θεάτρου, ο οποίος απομόνωσε το προσκήνιο και τη σκηνή, δημιουργώντας ένα ωοειδές σχήμα. Τα παρασκήνια μετασχηματίστηκαν σε δωμάτια για τη φύλαξη των θηρίων και στο κέντρο του τοίχου της αρένας χτίστηκε μία ορθογώνια κόγχη που χρησίμευε ως καταφύγιο για τους αγωνιζομένους.

Πηγή: Το διάζωμα

Τα υπόλοιπα κτίρια του αρχαιολογικού χώρου είναι:

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβάζουμε στη σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού τα μνημεία του χώρου είναι τα ακόλουθα:

Το βουλευτήριο

Εκεί συνεδρίαζαν οι εκπρόσωποι της Συμμαχίας (342-233/2 π.Χ.) και αργότερα το Κοινό των Ηπειρωτών (233/2-168 π.Χ.). Οικοδομήθηκε μεταξύ τέλους 4ου και αρχών 3ου αιώνα π.Χ.

Το πρυτανείο

Αποτέλεσε τον χώρο συνεδριάσεων των πρυτάνεων, στεγάζοντας το άσβεστο πυρ και φιλοξενώντας για διαμονή και τροφή τους εκπροσώπους των Ηπειρωτικών φύλων και άλλους επισήμους επισκέπτες.

Τα βάθρα

Τα βάθρα αποτελούν μια σειρά από αναθηματικά βάθρα με αφιερώματα και ψηφίσματα ενώπιον των λατρευτικών κτιρίων, οδηγώντας προς την ιερά οικία.

Η δυτική στοά του Ιερού

Η δυτική στοά του Ιερού συνδέεται με την ανατολική στοά του πρυτανείου, δημιουργώντας ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό σύνολο.

Ο ναός του Διός – ιερά οικία

Ο ναός του Δία, ή Ιερά Οικία, ήταν ένα απλό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό κτίριο για τη λατρεία του Δία, καθώς περικλείει την προφητική βελανιδιά.  Η λατρεία του Δία τελούνταν αρχικά στην ύπαιθρο μέχρι την κατασκευή του ναού στις αρχές του 4ου αι. π.Χ., όπου η βελανιδιά περιβλήθηκε από περίβολο και η λειτουργία του μαντείου ενισχύθηκε με την εισαγωγή του χαλκείου. Η λειτουργεία του μαντείου  σταμάτησε με την επικράτηση του Χριστιανισμού στα τέλη του 4^ου αι. μ.Χ.

Ο αρχαιότερος και ο νεότερος ναός της Διώνης

Ο αρχαιότερος ναός βρισκόταν βορειοανατολικά της ιεράς οικίας και μετά την καταστροφή του από του από τους Αιτωλούς κατασκευάστηκε ο δεύτερος νοτιότερα. Η λατρεία της Διώνης είχε πρωταρχική σημασία στο ιερό της Δωδώνης, όπου την θεωρούσαν ως τη μητέρα της Αφροδίτης σύμφωνα με τη μυθολογία. Μαζί με τη Θέμιδα ονομάζονταν «νάιοι θεοί, σύνοικοι και σύνναιοι του Δία», δηλαδή θεότητες που συνοικούσαν και συμβίωναν με τον Δία, ενισχύοντας τον πολυθεϊστικό χαρακτήρα της αρχαίας ελληνικής θρησκείας.

Ο ναός της Θέμιδας

Ο ναός της Θέμιδας, ένας από τους τρεις αρχαιότερους ναούς γύρω από την ιερή βελανιδιά, αφιερωμένος στη Θέμιδα, σύζυγο του Δία και κόρη του Ουρανού και της Γης.

Ο ναός του Ηρακλέους

Ο ναός του Ηρακλέους, οικοδομήθηκε στις αρχές του 3ου αι. π.Χ. κατά τη βασιλεία του Πύρρου, αντανακλά την προσπάθεια του βασιλιά να συνδέσει το γένος του με τον Ηρακλή.

Ο ναός της Αφροδίτης

Ο ναός της Αφροδίτης, κεντρικά τοποθετημένος στο ιερό, χαρακτηρίζεται από τα πήλινα ειδώλια που απεικονίζουν μία γυναικεία μορφή με περιστέρι, σύμβολο της θεάς.

Η χριστιανική  βασιλική

Βόρεια του ναού του Ηρακλέους, σε έναν χώρο που καταλαμβάνει εν μέρει τα ερείπια του, χτίστηκε μια τρίκλιτη χριστιανική βασιλική, η οποία αργότερα διευρύνθηκε προς τα ανατολικά. Τα τείχη της βασιλικής κατασκευάστηκαν από πέτρα και ασβέστη, ενσωματώνοντας υλικά από προηγούμενες αρχαίες κατασκευές, όπως κροκαλοπαγείς κίονες από το βουλευτήριο. Η αρχιτεκτονική της βασιλικής αντικατοπτρίζει δύο διακριτές φάσεις κατασκευής, δείγμα της εξέλιξης της χριστιανικής αρχιτεκτονικής κατά την περίοδο αυτή.

Η ακρόπολη Δωδώνης

Η ακρόπολη της Δωδώνης, καταλαμβάνοντας την κορυφή ενός λόφου 23 μέτρων ύψους, περιβάλλεται από ένα ισοδομικό τείχος του 4ου αι. π.Χ., συνδέοντας τα μνημεία της περιοχής με το ιερό του Διός.

Η γιορτή Νάϊα

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της διοργάνωσης “Νάιος δρόμος“, τα Νάϊα ήταν μια γιορτή προς τιμήν του Ναΐου Διός και αποτελούσαν ένα σημαντικό θρησκευτικό και κοινωνικό γεγονός, το οποίο πραγματοποιούνταν κάθε τέσσερα χρόνια. Το κέντρο της γιορτής εντοπιζόταν στους αγώνες, οι οποίοι διέθεταν μια πληθώρα εκδηλώσεων που κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων, όπως δραματικούς και μουσικούς αγώνες, αρματοδρομίες, καθώς και γυμνικούς αγώνες, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Αθήναιου. Η εορταστική περίοδος των Ναΐων είχε οριστεί για τον μήνα Απελλαίο, ο οποίος στο σύγχρονο ημερολόγιο συμπίπτει με τον Νοέμβριο, αποτυπώνοντας μια σημαντική περίοδο στο ημερολογιακό κύκλο των αρχαίων Ελλήνων.

Οι αγώνες των Ναΐων πιθανόν απέκτησαν ευρεία αναγνώριση και ένα πανελλήνιο αποτύπωμα κατά τη διάρκεια της εποχής που ο Πύρρος βασίλευε, φτάνοντας σε μεγαλειώδη εορτασμούς ειδικά αφού είχε ολοκληρωθεί η κατασκευή του θεάτρου για τις τραγωδίες και το ιερό είχε αποκτήσει νέα μεγαλοπρέπεια με την προσθήκη της ιεράς οικίας και διαφόρων ναών. Η απουσία παλαιότερων εγγράφων δεν επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι αγώνες δεν πραγματοποιούνταν πριν από αυτή την περίοδο.

Σε αντιστοιχία με τους Ολύμπιους αγώνες όπου οι νικητές στεφανώνονταν με κλαδιά ελιάς, στα Νέμεα με αγριοσέλινο, και στα Δελφικά με κλαδιά δάφνης, στους αγώνες των Ναΐων οι νικητές πιθανόν στεφανώνονταν με κλαδιά από την ιερή φηγό, υπογραμμίζοντας την ξεχωριστή σημασία και την ιερότητα της γιορτής.

Η παράδοση των αγώνων στη Δωδώνη έλαβε τέλος στα τέλη του 4ου αιώνα μ.Χ. (391 μ.Χ.), όταν οι χριστιανικές αρχές απαγόρευσαν τη λατρεία και τις εορταστικές δραστηριότητες στο ιερό της Δωδώνης, καθώς και σε όλα τα αρχαία ιερά στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό σταθμό στη μετάβαση του πολιτισμικού και θρησκευτικού τοπίου της εποχής.

Πηγή: https://www.naiosdromos.gr/naia-dodonis

Η Ιστορία των ανασκαφών

Η ιστορία των ανασκαφών στη Δωδώνη αρχίζει με την περιπέτεια ξένων εξερευνητών και μορφωμένων Ηπειρωτών, οι οποίοι με επιμονή αναζήτησαν μέσα στα ερείπια των αρχαίων ακροπόλεων της Κεντρικής Ηπείρου τη θέση του περίφημου μαντείου. Ο Άγγλος περιηγητής C. Lincoln, κατά την επίσκεψή του το 1832 στους πρόποδες του Τόμαρου, ήταν ο πρώτος που εντόπισε και τοποθέτησε το μαντείο της Δωδώνης σε αυτή την περιοχή. Ακολούθησε ο Ch. Wordsworth, ο οποίος με τις αναζητήσεις του κατάφερε να οδηγηθεί σωστά και να τοποθετήσει τη Δωδώνη στην ακριβή της θέση, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανακάλυψη και τη μελέτη του σημαντικού αυτού αρχαιολογικού χώρου.

Η εξερεύνηση και ανασκαφή της αρχαίας Δωδώνης ξεκίνησε με την πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Καραπάνου το 1875, ο οποίος, αν και δεν ήταν επαγγελματίας αρχαιολόγος, ενέπνευσε την αναζήτηση και την αποκάλυψη των ερειπίων του αρχαιότερου ελληνικού μαντείου με δικά του έξοδα και υπό την άδεια της τουρκικής κυβέρνησης. Οι προσπάθειές του Καραπάνου στα έτη 1875 έως 1877 αποκάλυψαν σημαντικά ευρήματα, τα οποία ενίσχυσαν την αρχαιολογική και ιστορική κατανόηση του χώρου. Τα ευρήματα αυτά δωρίστηκαν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, εμπλουτίζοντας τη συλλογή του με πολύτιμα αρχαιολογικά αντικείμενα.

Ωστόσο, μετά την αρχική ανασκαφική δραστηριότητα του Καραπάνου, τα ερείπια άρχισαν να καλύπτονται από προσχώσεις και με την πάροδο του χρόνου ξαναχάθηκαν κάτω από τη γη. Η επόμενη σημαντική φάση των ανασκαφών ξεκίνησε το 1913, οκτώ χρόνια μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου, όταν η Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρεία ανέθεσε στον καθηγητή Ιστορίας Γ. Σωτηριάδη τη συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας. Ο πόλεμος του 1921 διέκοψε αυτές τις προσπάθειες, που ανανεώθηκαν το 1929 από τον Ηπειρώτη καθηγητή Αρχαιολογίας Δ. Ευαγγελίδη, με τις εργασίες να συνεχίζονται έως το 1932.

Μετά το θάνατο του Ευαγγελίδη το 1959, ο καθηγητής Αρχαιολογίας Σ. Δάκαρης ανέλαβε την επιστημονική ευθύνη των ανασκαφών, προωθώντας περαιτέρω την έρευνα και την αποκάλυψη της αρχαίας Δωδώνης.

Πηγή: ΔΩΔΩΝΗ, Σωτήρης Ι. Δάκαρης, Ιστορία των ανασκαφών

Στο αρχαιολογικό μουσείο των Ιωαννίνων δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα ευρήματα από το ιερό της Δωδώνης τα οποία εκτίθενται σε μια αίθουσα αφιερωμένη αποκλειστικά σε ένα από τα σπουδαιότερα μαντεία του ελληνικού κόσμου.

Οι ανασκαφές μετά το 1981

Από το 1981 και μετά, η έρευνα και οι ανασκαφικές εργασίες στην αρχαία Δωδώνη διεξάγονται υπό την επίβλεψη της Αρχαιολογικής Εταιρείας, με τη συνεργασία και συγχρηματοδότηση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Οι συστηματικές εργασίες για τη στερέωση και αναστήλωση κρίσιμων μνημείων του χώρου, όπως το θέατρο και το στάδιο, ξεκίνησαν τη δεκαετία του ’60, βασιζόμενες σε μελέτες του αρχιτέκτονα Β. Χαρίση και χρηματοδοτήθηκαν από την Αρχαιολογική Εταιρεία και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Μέχρι το 1975, το μεγαλύτερο μέρος του θεάτρου είχε αναστηλωθεί, εκτός από το τρίτο διάζωμα και κάποια άλλα τμήματα, επιτρέποντας τη χρήση του για θεατρικές παραστάσεις.

Η συνεχιζόμενη προσπάθεια για την αποκατάσταση του θεάτρου και άλλων μνημείων στον αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης υπογραμμίζει την αφοσίωση στη διατήρηση και προβολή της πλούσιας κληρονομιάς της.

Πηγή: http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2365

Παρά τις εργασίες αποκατάστασης, ο αρχαιολογικός χώρος παραμένει επισκέψιμος για το κοινό, προσφέροντας μια μοναδική ευκαιρία για επαφή με την αρχαία ελληνική ιστορία και πολιτισμό.

<p>The post Το Αρχαίο Θέατρο της Δωδώνης: Μια αιώνια κληρονομιά στο χρόνο first appeared on Epirus Explorer.</p>